در نشست نابرابری ها و بحران های منطقه ای و چالش های پیش روی ایران مطرح شد:اقتصاد دانش‌بنیان نیازمند گذر از اقتصاد صنعتی
در بخش قبلی گزارش این نشست خواندیم که فرشادمومنی استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه در نامه‌ای که ما اقتصاددانان در حمایت مشروط از حسن روحانی در جریان انتخابات نوشتیم، به صراحت اعلام کردیم که هیچ خطایی در دوره اول حسن روحانی به بزرگی بی‌توجهی به عدالت اجتماعی نبوده است،گفت: اکنون اگر این بازارگرایی افراطی و فاقد پشتیبانی‌ها و بسترهای نهادی بخواهد در دولت بعد هم ادامه پیدا کند و کلید اصلی حل و فصل مسائل را دستکاری قیمت‌های کلیدی ببیند که جزو بحران سازترین و نابرابرسازترین سیاست‌های ربع آخر قرن بیستم بوده است باید انتظار داشته باشیم که راه به روی برخوردهای فرصت طلبانه هموار شود. به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، حسان سلطانی سخنران دیگر این نشست با بررسی روند رشد اقتصادی در ایران و ارتباط آن با مساله نابرابری گفت: بررسی روند تاریخی رشد اقتصادی ایران نشان می‌دهد که رشد اقتصادی سرانه در ۴دهه اخیر پایین است و اقتصاد ما تقریبا رشد نکرده است. در دو دوره رشد داشتم که در هر دو دوره متکی به درآمدهای نفتی بوده است. چه رشد سال‌های ۵۰ تا ۵۵ و چه در دوره ۸۰ تا ۹۵ رشد اقتصاد ایران ناشی از رشد مصرف ناشی از درآمد نفتی و خدمات پشتیبان درآمد بوده است. در دهه ۸۰ بخش عمده‌یی از کل تولید ناخالص ملی ایجاد شده در کشور ناشی از بخش‌های رانتی بوده است. مسکن و مستغلات ۲۴درصد، بازرگانی ۱۶درصد، خودرو و حمل و نقل جاده‌یی ۱۴ درصد و نفت و معدن و پتروشیمی ۱۲درصد سهم داشته‌اند. تولید ناخالص داخلی یا متکی بر رانت انرژی یا متکی بر مصرف درآمدهای ناشی از نفت بوده است. به عبارت دیگر در این دوره در اقتصاد هیچ کاری نکرده‌ایم. سهم بخش تولید صنعتی در تولید ناخالص داخلی ایران به شدت پایین است. نکته جالب اینجاست در دو دوره نیمه اول دهه ۵۰ و دهه ۸۰ افزایش درآمد نفتی منجر به کاهش سهم بخش صنعت از درآمدها شد. وی به تشریح مراحل مختلف دستیابی به اقتصاد دانش‌پایه پرداخت و گفت: مرحله نخست توسعه اقتصادی کشاورزی است، مرحله دوم رشد صنعتی و پس از آن به مرحله اقتصاد دانش‌بنیان می‌رسیم. مساله ای که در مورد آن بسیار اشتباه می‌شود این است که هنوز از مرحله اقتصاد صنعتی گذر نکرده‌ایم اما می‌خواهیم به اقتصاد دانش‌بنیان برسیم. بر همین اساس هم تبلیغ می‌شود که اشتغال در بخش خدمات ایجاد کنیم. در حالی که اشتغالی که در بخش خدمات در اروپا و امریکا ایجاد می‌شود، اشتغال ناشی از خدمات پشتیبان تولید است. از سوی دیگر، چون کشورهای توسعه‌یافته به رفاه بالایی رسیده‌اند، در بخش خدمات هم رونق بیشتری دارند. اما در ایران شکاف صنعتی بزرگی در ایران داریم که اگر می‌خواهیم به اقتصاد دانش‌بنیان برسیم، باید آن را طی کنیم. سلطانی با اشاره به افزایش اتکا به منابع در اقتصاد ایران در طول سه دهه اخیر، اظهار کرد: در ۲۵ سال اخیر سهم صنایع متکی به رانت منابع و انرژی از ۳۰ درصد تولید صنعتی به حدود ۷۰ درصد رسیده است. صنایع پتروشیمی، فولاد، خودرو و سیمان در این فضا رشد کرده‌اند که از رانت منابع بهره برده‌اند. این شیوه رشد صنعتی چه فایده‌یی دارد؟ شدت مصرف انرژی در ایران نسبت به حدود ۱۵ سال گذشته در مقایسه با ترکیه دوبرابر بالاتر رفته است. این یعنی بهره‌وری انرژی در ایران نصف ترکیه است. این چه صنعتی است که تنها به رانت انرژی وابسته است؟ به جای اینکه روند توسعه در ایران به صنایع پاییندستی و اشتغال‌زا وابسته باشد، به صنایع معدنی، فولاد و پتروشیمی متکی شده است که رانت منابع را با خود به همراه دارد و فساد ایجاد می‌کند. این صنایع متکی به مردم هم نیستند و به همین دلیل است که اشتغال بالا نمی‌رود.
