اولویت‌بندی بیش از ۴۸هزار کیلومتر جاده و راه‌آهن
نگاهی به طرح جامع حملونقل کشور
جاده و ریل پیش‌بینی جابجایی ۸۲۰ میلیون نفر مسافر و ۶۵۰ میلیون تن بار به‌صورت زمینی برای سال ۱۴۰۹، ارتقاء حملونقل ریلی در بخش بار و مسافر به‌طوری‌که این شیوه حملونقل قادر به حمل ۳۰ درصد از کل جابجایی بار در کشور با واحد تن - کیلومتر و ۱۸درصد از کل جابجایی مسافر با واحد نفر - کیلومتر را داشته باشد ازجمله موارد قابل توجه در طرح جامع حملونقل به شمار می رود. با توجه به گستردگی موضوعات در بخش حملونقل، تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه بسیار پیچیده بوده و بعضاً تحت شرایط نامعلوم و یا غیرواقعی صورت می‌گیرد. در همین راستا به‌منظور تهیه نقشه راه آینده برای توسعه متوازن بخشهای مختلف صنعت حملونقل و همچنین تعامل هرچه بیشتر دولت، بخش خصوصی و مردم، «مطالعات طرح جامع حملونقل کشور»، باهدف ایجاد بسته برنامه‌ریزی یکپارچه و هماهنگ شیوه‌های مختلف حملونقل در راستای تهیه برنامه‌های ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل برون‌شهری کشور طی دوره بیست‌ساله ۱۳۸۹ لغایت ۱۴۰۹ با همکاری و مشارکت متخصصان داخلی و خارجی و سازمان‌ها و شرکت‌های تابعه این وزارتخانه و در قالب چهار فاز اصلی تدوین شده است. فاز اول این طرح با نگاهی راهبردی و پس از انجام مطالعات شناخت، به ارائه توصیه‌های کوتاه‌مدت و تدوین راه‌حل‌های کم‌هزینه مرتبط با هریک زیربخش‌های جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی پرداخته است. علاوه بر این در خصوص موارد فرا بخشی ازجمله ایمنی، محیط‌زیست و ترانزیت نیز به‌طور مجزا توصیه‌هایی ارائه‌شده است. با توجه به مطالعات کامل و جامع صورت گرفته در این فاز، اجرایی نمودن این توصیه‌ها تأثیر بسزایی در رشد و شکوفایی بخشهای صنعت حملونقل خواهد داشت. با توجه به اینکه اجرای برخی از این توصیه‌ها از حدود اختیارات وزارت راه و شهرسازی خارج بوده و در زمره فعالیت‌های بین بخشی قرا می‌گیرد، هماهنگی و همکاری سایر وزارتخانه‌های مرتبط با حملونقل ازجمله وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت امور خارجه نیز ضروری جلوه می‌نماید. در فاز دوم آمار و اطلاعاتی که موردنیاز طرح بوده جمع‌آوری‌شده است، برخی از این آمار و اطلاعات به‌صورت عادی و دائمی در وزارت راه و شهرسازی و سازمان‌ها و شرکت‌های تابعه جمع‌آوری می‌شوند و برخی نیز فقط برای این طرح جمع‌آوری‌شده‌اند. اطلاعات موردنیاز در این طرح، با تقسیم‌بندی کشور به ۵۶ منطقه به‌طوری‌که مناطق به لحاظ تولیدات صنعتی، کشاورزی، معدنی و همچنین جمعیت از وضعیت همسان و همگن برخوردار باشند، جمع‌آوری‌شده‌اند. انجام آمارگیری‌های مبدأ - مقصد سفرهای باری و مسافری در شیوه‌های ریلی و جاده‌ای و هوایی به‌صورت پرسشگری انجام‌شده و بسیاری از موارد موردنیاز جهت تحلیل شبکه حملونقل کشور را روشن نموده است. ارتباط با استفاده‌کنندگان نهایی از خدمات حملونقل ازجمله شرکت‌های خصوصی و مردم در این فاز به‌خوبی صورت گرفته است. در فاز سوم مطالعات، با نگاه به تقاضای حملونقل، افزایش ایمنی، کاهش شدت مصرف انرژی، افزایش بهره‌وری و ... پیش‌بینی‌های لازم در دوره‌های ۵ ساله صور گرفته است که از آن جمله می‌توان به پیش‌بینی حمل بار و مسافر در کلیه شیوه‌ها و در سطح نواحی ۵۶گانه تعریف شده اشاره نمود. در فاز چهارم و پس از پیش‌بینی‌های صورت گرفته در خصوص تقاضای بار و مسافر، نیاز صنعت حملونقل به کلیه موارد سخت‌افزاری و نرم‌افزاری ازجمله شبکه، ناوگان، ... تعیین شده است که ازجمله مهم‌ترین آن می‌توان به اولویت‌بندی کریدورهای اصلی جاده‌ای و ریلی اشاره نمود. این کریدورها در قالب ۳۶۵۰۰ کیلومتر مسیرهای جاده‌ای شریانی و ۱۲۰۰۰ کیلومتر محورهای ریلی پیش‌بینی و ارائه‌شده‌اند. با عنایت به اینکه در سال‌های اخیر همواره صنعت حملونقل ریلی به‌عنوان کاراترین، کم‌مصرف‌ترین، ایمن‌ترین و سبزترین شیوه در دنیا مدنظر بوده، در این مطالعات سعی در گسترش حداکثری این شیوه بوده است. با توجه به پیش‌بینی جابجایی ۸۲۰ میلیون نفر مسافر و ۶۵۰ میلیون تن بار به‌صورت زمینی برای سال ۱۴۰۹، ارتقاء حملونقل ریلی در بخش بار و مسافر به‌طوری‌که این شیوه حملونقل قادر به حمل ۳۰% از کل جابجایی بار در کشور با واحد تن - کیلومتر و ۱۸% از کل جابجایی مسافر با واحد نفر - کیلومتر را داشته باشد ازجمله موارد تأثیرگذار در تعیین کریدورهای ریلی بوده‌اند. اتصال مراکز استان‌ها به یکدیگر از طریق بزرگراه، اتصال بنادر و مرزها به یکدیگر، توسعه زیرساخت‌ها در چارچوب مسیرهای بین‌المللی باهدف ارتقاء و افزایش ظرفیت ترانزیت کشور، محرومیت‌زدایی و ایجاد تعادل منطقه‌ای و سعی در توزیع بهینه منابع و اعتبارات ازجمله مسائلی است که برای تدوین شبکه جاده‌ای مورد تأکید بوده‌اند. در این راستا چشمه‌های بار و ظرفیت‌های خالی شبکه حملونقل نیز تعیین‌شده‌اند تا برنامه‌ریزی‌های هدفمند جهت استفاده حداکثری از شرایط موجود و آتی انجام گیرد. توزیع سفر مابین مناطق، سهم هریک از شیوه‌ها و ... نیز ازجمله مواردی است که در این فاز حاصل شده است. در روش اتخاذشده جهت ادامه مطالعات، هر زمان که تغییراتی در رویه‌های اقتصادی - سیاسی صورت گیرد، تأثیرات آن بلافاصله در قالب تعریف پروژه‌های جدید یا اصلاح برنامه‌ریزی‌های فعلی، مورد بررسی قرار خواهد گرفت و این موضوع باعث یکپارچگی، همبستگی و هماهنگی هرچه بیشتر میان‌برشی شده و پیش‌بینی‌های دقیق‌تر و اجرایی‌تر را نیز به همراه خواهد داشت. منبع:پایگاه خبری وزارت راه وشهرسازی
