پشت پرده توافق اوپک

پایگاه خبری NBC NEWS آمریکا در گزارشی به نقش کلیدی ولادیمیر پوتین، آیت اله خامنه ای و جانشین ولیعهد عربستان در دستیابی به توافق اوپک پرداخته است و در این میان به نقش مهم روسیه در میانجیگری بین ایران و عربستان برای کنار گذاشتن اختلافات به منظور تحقق اولین توافق کاهش تولید نفت از سال ۲۰۰۸ اشاره کرده است. در ادامه‌ی این گزارش نیز نویسنده به افزایش تاثیرگذاری روسیه در منطقه خاورمیانه پس از مداخله‌ی نظامی این کشور در سوریه از یکسال گذشته سخن گفته است. البته چنین نگاهی بدون شک حامل اغراض سیاسی است و بیژن زنگنه پیش از این در نشست ماه سپتامبر اعضای اوپک در واکنش به چنین ادعاهایی اعلام کرد که عربستان و ایران برای گفتگو با یکدیگر به واسطه احتیاج ندارند و خودشان قادر به حل مشکلاتشان هستند. گزارش مذکور با استناد به منابعی از اوپک و غیر اوپک تصریح کرده است که بازیگران اصلی نشست پایانی اوپک پوتین، محمد بن سلمان جانشین ولیعهد عربستان، آیت اله خامنه ای و حسن روحانی بوده اند. سرنخ این ماجرا به ملاقات رئیس جمهور روسیه و شاهزاده‌ی سعودی در حاشیه‌ی گردهمایی گروه ۲۰ در چین باز می‌گردد. در این ملاقات دو کشور برای همکاری با یکدیگر به منظور از بین بردن مازاد عرضه جهانی که موجب سقوط بهای نفت از میانه‌ی سال ۲۰۱۴ شده بود، اعلام آمادگی کردند. با این حال نهایی شدن اجرای مفاد توافق شده در نشست الجزایر به برخی زمینه‌های سیاسی نیاز داشت. تنش‌های بین ایران و عربستان بعنوان دو کشور قدرتمند اوپک در سال‌های اخیر به اوج رسیده است و همانطور که نشست دوحه سازمان کشورهای صادرکننده نفت به دلیل اختلافات بین دو کشور به شکست انجامیده بود، نشست‌های آینده نیز می‌توانستند سرنوشت مشابهی داشته باشند. مقامات عربستان با اصرار بر مشارکت ایران در فریز نفتی تاکید کرده بودند و کشور ما نیز با اشاره به سهم از دست رفته اش از بازار در دوران تحریم، بر حق افزایش تولید ایران صحه گذاشتند. در این میان و با وجود درخواست کشورهای لیبی، نیجریه و ایران از استثنا شدن از همراهی با توافق، عربستان بعنوان بزرگترین تولید کننده اوپک می‌بایست بیشتر بار کاهش تولید را بر دوش می‌کشید. در عین حال پادشاهی سعودی نمی‌خواست ایران پیروزی اش در مقابل این کشور را جشن بگیرد و همین امر مانعی برای حصول توافق بود. در نهایت نویسنده‌ی گزارش اشاره می‌کند که گفتگوی تلفنی پوتین و حسن روحانی شرایط را تا حدی تغییر داد و زمینه‌ی مصالحه‌ی بین دو کشور را فراهم کرد. گزارش مذکور با استناد به منبعی آگاه ادامه داده است که پس از این مکالمه، روحانی و زنگنه برای اخذ تاییدیه با آیت اله خامنه ای گفتگو کردند که وی بر عبور نکردن از خط قرمزها یعنی تسلیم نشدن در برابر فشارهای سیاسی و عدم قبول هرگونه کاهش تولید تاکید کرد. زنگنه نیز استراتژی اش را بطور کامل توضیح داد و تاییدیه اش را از آیت اله خامنه اس دریافت کرد. همچنین زنگنه بر لابی کردن سیاسی به خصوص با پوتین تاکید کرد و تاییده‌ی این کار را نیز گرفت. در نتیجه‌ی همین گفتگوها بود که روز چهارشنبه، سعودی‌ها کاهش تولید خود را در برابر پذیرش افرایش آهسته تولید ایران اعلام کردند. همچنین به منظور جلوگیری از هرگونه اقدامی که به منزله‌ی اعلام پیروزی ایران بر عربستان شمرده شود، زنگنه از هرگونه اظهار نظر خاص ممانعت کرد و وی که شب قبل از اعلام توافق با وساطت الجزایر از حصول آن آگاه بود، از هیاهو پرهیز کرد. به همین ترتیب بود که وزیر نفت کشورمان در گفتگو با خبرگزاری صدا و سیما تنها به اعلام اینکه ما بر مواضعمان پافشاری کردیم و مکالمه‌ی بین روحانی و پوتین نقش مهمی در پیشبرد فرآیند توافق داشت، بسنده کرد. در انتهای گزارش، نویسنده با عنوان درام آخرین لحظه به شرح مشکلی که عراق برای دستیابی به توافق ایجاد کرده بود، پرداخته است. در حالی که مذاکرات وزیران کشورها در جریان بود، وزیر نفت عراق که دومین تولید کننده بزرگ اوپک است، با اشاره به هزینه‌های این کشور در نبرد با داعش بر عدم توان عراق برای پذیرش کاهش تولید اصرار کرد. اما در برابر فشار دیگر وزیران اوپک برای سهیم شدن عراق در کاهش تولید، وزیر نفت این کشور در حضور دیگران گوشی تلفن را بر می‌دارد و با نخست وزیر عراق تماس می‌گیرد. حیدر العبادی به جبارالعیبی دستور می‌دهد که توافق را بپذیرد و این چنین می‌شود که توافق اوپک در لحظات پایانی آخرین نشست این سازمان به ثمر می‌رسد.