ترامپ و سرنوشت برجام

رضا قنبری-انتخاب دونالد ترامپ به عنوان ریس جمهور جدید آمریکا در افکارعمومی سراسر جهان واکنش ها و تحلیل های متفاوتی را برانگیخت.در ایران نیز با توجه به توافق اخیر دولت یازدهم و غرب در برجام،جریان های سیاسی مختلف درباره نسبت دونالد ترامپ و آینده این توافق پیش بینی ها مختلفی انجام دادند.واکنشی های که در برخی از رسانه های مخالف دولت چنان با شوق در آمیخته است که سخنان چند ماه پیش جان بولتن عضو تندرو جمهوری خواهان بر علیه برجام تیتر یک روزنامه های آنان می شود تا شاید به حسن روحانی ضربه ای وارد کنند.اما فارغ از مواضع متناقض مخالفان داخلی برجام در زمینه نتایج انتخابات آمریکا این یادداشت در پی پاسخ به این سوال است که چشم انداز توافق اتمی ایران و غرب و پیامدهای اقتصادی آن در دولت ترامپ چه خواهد شد. -با توجه به تجربه تاریخی، نامزدها در کمپین های تبلیغاتی همواره سعی میکنند با تندترین شعارها به دستاورد های جناح رقیب حمله کرده تا سیاست های گذشته حزب مقابل وبرنامه آینده او را خنثی کنند. برای مثال باراک اوباما در انتخابات ((دوهزار وهشت)) بیشترین تمرکز تبلیغات خود را علیه جنگ عراق و زندان گوانتانامو - به عنوان افتخار دولت بوش از نظر جمهوری خواهان -گذاشته و بارها با بی اثر دانستن لشکر کشی به خاورمیانه قول خروج ارتش آمریکا از عراق را داد. درواقع در کمپین های انتخاباتی،نامزدها با اتخاذ مواضع رادیکال در مورد مسائل مورد اختلاف، سعی می کنند با ایجاد بالاترین حد تمایز با کمپین رقیب، سازمان رای حزب خود را ترغیب به حضور در پای صندوق رای کنند. حال اگر یکی از مهم ترین فعالیت های دولت دوم باراک اوباما را توافق اتمی به شمار آوریم آنگاه مواضعی(( چون پاره کردن سند برجام ))توسط ترامپ بیش از آنکه به برنامه مدون برای وزرات خارجه دولت تازه شبیه باشد به ژستی برای بی محتوا کردن تبلیغات هیلاری کلینتون می ماند.چه آنکه در شبهای مناظره، ترامپ صراحتا اعلام کرد در صورت پیروزی در انتخابات،کلینتون را به دلیل استفاده از ایمیل های شخصی در مراودات دولتی زندانی خواهد کرد اما تنها دو ساعت پس از اعلام نتایج انتخابات در نطق پیروزی اش، هیلاری کیلیتون را زنی نجیب خواند!! -تجربه سی و چند سال اخیر سیاست خارجه در جمهوری اسلامی نشان می دهد تا زمانی که پیامی واحد، معقول و منطقی از کشورمان به جهان مخابره شده، تلاش کشورهای متخاصم -از جمله آمریکا و اسراییل-در جهت ایجاد ائتلافی سراسری در دنیا برای فشار اقتصادی -سیاسی بر کشورمان امکان پذیر نبوده است. نمونه بارز این تجربه در دولت جورج بوش پسر اتفاق افتاد.در حالی که دولت آمریکا بدلیل حملات یازده سپتامپر از سوی افکار عمومی حمایت میشد اما اتهامات مختلف به ایران توسط ریس جمهور آمریکا و هم پیمانانش با سیاست عزت،حکمت و مصلحت دولت اصلاحات و ایده گفتگوی تمدنها محمد خاتمی خنثی گردید و به گواه آمار و ارقام بالاترین رشد سرمایه گذاری خارجی و شاخص های توسعه مربوط به همان دوران است.هر چند امروز با نگاهی به شرایط دولت آمریکا حتی به نظر می رسد وضعیت روحانی-ترامپ برای ایران در موقعیت بهتری نسبت به وضعیت خاتمی-بوش قرار دارد.چه آنکه در آمریکا مواضع دونالد ترامپ در زمینه های چون اقلیت های نژادی،زنان و مهاجران چنان از باورهای رایج فاصله دارد که حتی بسیاری از جمهوری خواهان با انتخاب سیاست سکوت از نامزد حزبشان حمایت نکردند. علاوه بر آن بیش از پنجاه در صد آمریکاییان به دلایل مختلف به پای صندوق نیامده ودر کل آرا-فارغ از شمارش الکترال-رای هیلاری کیلنتون بیشتر از دونالد ترامپ است.در واقع در درون امریکا کابینه دونالد ترامپ از نظر حمایت افکار عمومی،دانشگاهیان و رسانه ها در ضعیف ترین وضع یک دولت تازه ظهور است.از سوی دیگر در ایران عملکرد موفق تیم هسته ای در اسکلت بندی برجام و محکم کردن پایه های آن با قطعنامه های شورای امنیت باعث شده، طرفین اصلی این توافق از نظر عرف جهانی توان مخالفت علنی با برجام را نداشته باشند.در واقع دفاع مستدل محمد جواد ظریف و همکارانش از برنامه ای هسته ای کشورمان در سه سال اخیر،غنی سازی اورانیوم و استفاده از آن را در عمل به حقی قانونی و خدشه ناپذیر برای جمهوری اسلامی بدل کرده است چه آنکه تنها ((بیست و چهار))ساعت پس از پیروزی ترامپ اکثر کشورهای حاضر در مذاکرات پنج بعلاوه یک با مهم خواندن برجام خواستار پایبندی دولت تازه آمریکا به آن بودند. در پایان اینکه گسترش روز افزون رسانه های اجتماعی و ایجاد دهکده جهانی چنان ساکنان کشورهای مختلف را در جریان لحظه به لحظه اخبار و اطلاعات سراسر دنیا قرار داده که گاهی مخاطبان این رسانه ها خود را بیش از واقعیت به موضوعی نزدیک احساس کرده و نسبت به ان واکنش نشان میدهند!! اما در دنیای واقعی باید بدون پیش داوری منتظر مواضع رسمی دولت تازه آمریکا در مورد ایران و برجام ماند که در برخی از موارد پیش بینی ها غلط از آب در آمده اند.مثال بارز آن انتخاب دونالد ترامپ!!