تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۱۷ افزایش می‌یابد
معاونت پژوهشی دفتر آمار و پایش اقتصادی موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی ریاست جمهوری در گزارشی به بررسی تحولات بازار جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی در فصل دوم سال ۲۰۱۶ پرداخته است. بر این اساس، همزمانی افزایش تقاضا و کاهش عرضه جهانی موجب کاهش مازاد عرضه نفت (علی رغم افزایش تولید ایران) از ۱٫۳ میلیون بشکه در روز در فصل اول سال ۲۰۱۶ به ۲۰۰ هزار بشکه در روز در فصل دوم سال شده است که این امر به افزایش ۱۱٫۲ دلاری نفت برنت نسبت به فصل اول سال ۲۰۱۶ منتهی شده است. تولید نفت اوپک نیز در این برهه از زمان، با توجه به افزایش ۵۵۰ هزار بشکه در روز مجموع تولید ایران و عربستان و کاهش ۲۴۰ هزار بشکه در روز تولید نیجریه نسبت به فصل پیش از آن افزایش یافته است. اما در شرایط کاهش مازاد عرضه جهانی نفت، افزایش تقاضای بنزین در ایالات متحده و سوخت دیزل در اروپا، سبب افزایش ۴۰۰ هزار بشکه در روز تقاضای جهانی نسبت به فصل اول سال ۲۰۱۶ شد و میزان آن را به ۹۵٫۶ میلیون بشکه در روز رساند. بر اساس پیش بینی آژانس بین المللی انرژی، تقاضای روزانه نفت که در سال ۲۰۱۵، ۱٫۷ میلیون بشکه نسبت به سال ۲۰۱۴ رشد داشته است، در سال ۲۰۱۶ نیز ۱٫۳ میلیون بشکه افزایش می‌یابد و این میزان رشد در سال ۲۰۱۷ نیز ادامه خواهد یافت. در بخش دیگر این گزارش به رای مردم بریتانیا به خروج از اتحادیه اروپا در فصل دوم سال ۲۰۱۶ اشاره شده است که موجب بروز برخی نوسانات در بازارهای مالی جهان و ایجاد عدم اطمینان در رابطه با چشم انداز اقتصاد جهانی شد. نتیجه‌ی همه پرسی بریتانیا با شگفت زده کردن بازارهای مالی سبب تعدیل قیمت‌ها شد. اگرچه که از ۲۳ ام ماه ژوئن (روز همه پرسی)، ارزش پوند به شدت کاهش یافت با وجود این، برگزیت اثر کوتاه مدتی بر بازارهای مالی جهان داشت. صندوق بین المللی پول نیز در حالی که در گزارش ماه آوریل خود نرخ رشد اقتصاد جهانی را ۰٫۱ درصد افزایش داده بود، پیش بینی خود را ۰٫۱ درصد کاهش داد. بیشترین تغییر در نرخ رشد اقتصادی در اقتصادهای پیشرفته اروپایی رخ داده است. بنابراین با در نظر گرفتن عدم قطعیت بوجود آمده و امکان کاهش رشد اقتصادی جهان، بعید به نظر می‌رشد که تقاضای روزانه نفت بیش از ۱٫۳ میلیون بشکه رشد کند. علی رغم افزایش تولید اوپک در فصل دوم سال ۲۰۱۶، تولید کشورهای غیر عضو اوپک ۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که عمده ترین کاهش تولید نفت در کانادا با سقوط ۸۰۰ هزار بشکه ای نسبت به فصل اول سال ۲۰۱۶ رخ داده است. آتش سوزی اوایل ماه مه در شمال آلبرتا موجب کاهش تولید این منطقه عمدتا در پروژه‌های ماسه سنگی و نفت سنگین شد.البته بیشتر این کاهش تولید در پایان ماه ژوئن جبران شد و میزان تولید به سطح ما‌ه‌های قبل بازگشت. در ادامه گزارش موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی به افزایش ۱۹ درصدی حاشیه سود پالایشگاه‌ها در اتحادیه اروپا نسبت به فصل اول سال ۲۰۱۶ و ثبت رقم ۴٫۷۶ دلار در هر بشکه به دلیل اعتصاب کارگران در پالایشگاه‌های فرانسه و همچنین نزدیک شدن به پایان فصل تعمیر و نگهداری و نیز تقاضای بالای سوخت دیزل اشاره شده است. در ایالات متحده نیز حاشیه سود پالایشگاه‌ها به دلیل کاهش تولید نفت و فرآورده‌ها، ۵۴ درصد افزایش یافت و به ۷٫۰۸ دلار در هر بشکه رسید. با این حال در سنگاپور به دلیل تداوم مازاد عرضه، حاشیه سود پالایشگاه‌ها از ۱٫۱۷ دلار در هر بشکه در فصل اول سال ۲۰۱۶ به منفی ۱٫۵۴ دلار در هر بشکه در فصل دوم سال ۲۰۱۶ رسید. قیمت بنزین، سوخت دیزل و نفت کوره که در چهار بازار اصلی جهان در سال ۲۰۱۵ روندی کاهشی داشت، در فصل اول و دوم سال ۲۰۱۶ تغییر جهت داد و افزایش یافت به طوری که قیمت آن‌ها در فصل دوم نسبت به فصل اول به ترتیب ۲۸، ۴۶ و ۳۰ درصد صعود کرد. گزارش مذکور عمده ترین دلیل افزایش قیمت‌ها را افزایش بهای نفت خام عنوان کرده است. اداره اطلاعات انرژی آمریکا پیش بینی کرده است که موجودی تجاری نفت در نیمه دوم سال ۲۰۱۶ روزانه ۰٫۵ میلیون بشکه در روز افزایش یابد که این امر بهای نفت را محدود می‌کند، زیرا افزایش موجودی تجاری نفت نشان دهنده حضور مازاد عرضه در بازار است. این نهاد همچنین به کاهش موجودی ذخایر نفت جهان در اواسط سال ۲۰۱۷ معتقد است. وضعیت بازار نفت و فرآورده‌های نفتی در ایران موضوع بعدی این گزارش است. متوسط تولید روزانه نفت خام ایران از ۳٫۱۷۶ میلیون بشکه در روز در اسفند ۱۳۹۴ به روزانه ۳٫۵۴۳ میلیون بشکه در خرداد ۱۳۹۵ افزایش یافته است که در این راستا صادرات نفت خام ایران نیز از ۱٫۳۲۷ میلیون بشکه در روز در اسفندماه به روزانه ۱٫۹۵۴ میلیون بشکه در روز در ماه خرداد افزایش داشته است. همچنین تولید میعانات گازی از ۲۱۶ هزار بشکه در روز در اسفند ۱۳۹۴، با ۵ درصد کاهش به ۵۶۹ هزار بشکه در روز در خرداد ۱۳۹۵ رسیده است. با این حال، میزان صادرات میعانات با ۱۶۱ درصد افزایش از ۶۴۴ هزار بشکه در روز در اسفندماه به ۲۶۵ هزار بشکه در روز در خردادماه رسیده است. از میان فرآورده‌های اصلی تولیدی در پالایشگاه‌های کشور در فصل دوم سال ۲۰۱۶، سهم اصلی صادرات به نفت کوره اختصاص داشته است. سهم فرآورده‌های نفتی از صادرات گمرکی در فصل اول سال ۹۵، ۲۱ درصد بوده است که نسبت به دو فصل قبل از آن روندی افزایشی یافته است. ارزش دلاری صادرات فرآورده‌های نفتی در فصل اول سال ۹۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته نیز ۱۳ درصد کاهش داشته اما نسبت به فصل چهارم سال ۱۳۹۴، ۱۰ درصد رشد کرده است. در میان فرآورده‌های صادراتی سایر گازهای نفتی، پروپان و بوتان و قیر نفت بیشترین اقلام عمده صادراتی توسط گمرک ایران بوده اند.
