پیش بینی خلق ۳۰۰ تریلیون نقدینگی تا پایان سال ۹۵

- روند تغییرات نقدینگی در پایان شهریور ماه، رقم آن به بیش از ۱۱۱۲ تریلیون رسیده است که نسبت به اسفند سال گذشته ۱۰.۴ درصد و در مقایسه با ماه مشابه سال قبل ۲۸.۶ درصد رشد داشته است. با توجه به رشد ۲۹.۲ درصدی مرداد سال جاری نسبت به ماه مشابه سال قبل، اکنون از سرعت رشد نقدینگی تا حدی کاسته شده است. پایه پولی در پایان شهریورماه با ۷.۹ درصد رشد به ۱۶۵ هزار میلیارد تومان رسیده که در مقایسه با ماه مشابه سال ۲۰.۴ درصد رشد دارد. درعین‌حال که ضریب فزاینده با ۲.۶ درصد رشد در شش ماهه به رقم ۶.۷۸۳ واحد ثبت شده است. همچنین سپرده‌ها با ۱۱.۲ درصد رشد، به ۱۰۸۹ هزار میلیارد تومان رسید که در ۱۲ ماهه تا ۲۹.۴ درصد افزایش دارد که این علی رغم کاهش نرخ سود بانکی اتفاق افتاده است. در این باره مدیر کل اقتصادی بانک مرکزی با اشاره به روند تسهیلات‌دهی بانک‌ها افزود: تسهیلات حدود ۱۴.۳ درصد افزایش داشته که نشان می‌دهد بانک‌ها بیش از رشد سپرده‌ها تسهیلات پرداخته‌اند که رقمی‌بالغ بر ۷۰۰ میلیارد تومان را در بر می‌گیرد که در مقایسه با رشد ۴.۸ درصدی سال گذشته، از رشد بالایی برخوردار است. حال سؤال اساسی این است که دلایل افزایش نقدینگی چیست؟ برای پاسخ به این سؤال باید موارد زیر را در نظر گرفت: در روند جاری نظام بانکی در ایران، نخستین نقطه در خلق پول پرداخت سود تعهد شده به حسابهای بانکی است. بانکها برای پرداخت سود، روزانه مقادیر جدیدی از پول را خلق می‌کنند و متناظر با آن حساب بدهکاران را بدهکارتر. سرعت گردش پول نمی‌تواند کمکی به مسئله پرداخت سودهای بیشتر کنند، لاجرم باید نقدینگی جدید خلق شود. با احتساب میزان نقدینگی در پایان سال ۹۴ (۱۰۱۷ هزار میلیارد تومان) کاهش چشمگیرسهم سپرده‌های دیداری، سهم بالاسری بانکها، درصدی از خلق پول بیش از پرداخت سود به سپرده‌های قبلی، و در نظر گرفتن روندهای قبلی، پیش بینی می‌شود نظام بانکی درسال ۹۵ بیش از ۳۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی خلق کند و نرخ رشد نقدینگی حتی بیش از سال ۹۴ فراتر از ۳۰ درصد رود. نقدینگی در شهریور۹۴ رشدی معادل ۲۳٫۵ درصد نسبت به شهریور ۹۳ داشت، این تفاوت در شهریور ۹۵ در مقایسه با شهریور ۹۴ به عدد ۲۸٫۶ درصد افزایش پیدا کرده است. از ابتدای پاییز در ماه‌های مهر و آبان نرخ بازار بین بانکی، نرخ بهره‌ای که بانکها به سپرده‌ها پیشنهاد می‌کنند به وضوح از محدودیت ۱۵ در صدی بانک مرکزی پیش رفته و تا بیش از ۲۲ درصد هم گزارش شده است. این بدان معناست که سرعت رشد نقدینگی در این ماه‌ها افزایش پیدا کرده است. برای دریافت عمق فاجعه کافی است عدد تقریبی ۳۵۰ هزار میلیارد نقدینگی جدید در سال ۹۵ را با بودجه دولت، بودجه آموزش پرورش، درآمد نفت و کل درآمدی ملی در ایران مقایسه کنید زمانی که بدانید غالب این نقدینگی جدید در اقتصاد تبدیل به سرمایه‌گذاری واقعی نشده و در مقابل برای عده‌ای قلیل منفعت و متناظراً برای عده‌ای دیگر بدهکاری ثبت می‌شود. قائم مقام بانک مرکزی در خرداد ماه سال ۹۵ گفته است: رشد ۳۰ درصدی نقدینگی در سال ۱۳۹۴ را به ترتیب متاثر از رشد ۱۷٫۱ درصدی پایه پولی و ۱۱٫۰ درصدی ضریب فزاینده نقدینگی اعلام و ترکیب این رشد را مناسب ارزیابی کرد. اما رییس بانک مرکزی در این باره عقیده دارد، واحد تولیدی که خلق ارزش نمی‌کند، لازم است با خط تولیدی دیگری جایگزین شود و مورد بازنگری قرار گیرد. وظیفه نظام بانکی ارائه تسهیلات برای به گردش در آوردن چرخ صنعت است و صنایع هم متقابلا باید با سود مناسب منابع را به بانک بازگردانند تا دوباره این نقدینگی به گردش درآید. در این مسیر بانک‌ها بجهی تأکید بر ارزش وثیقه، به توانایی طرح در آفرینش نقدینگی توجه کنند.