نوبت به «سعدی» که می‌رسد، می‌گویند بودجه نداریم
فیلم «شطرنج باد» در سینماتک خانه هنرمندان ایران به روی پرده رفت. به گزارش جهان اقتصاد از روابط عمومی خانه هنرمندان ایران، در دویست و سی و سومین برنامه سینماتک خانه هنرمندان ایران دوشنبه ۲۴ آبان فیلم «شطرنج باد» به کارگردانی محمدرضا اصلانی در تالار استاد ناصری به نمایش در آمد. در ادامه نیز نشست نقد و بررسی فیلم با حضور خسرو دهقان، سعید عقیقی، محمدرضا اصلانی و کیوان کثیریان برگزار شد. «شطرنج باد»؛ مسیری نو در سینمای ایران در ابتدای این نشست، دهقان «شطرنج باد» را فیلمی مهم در تاریخ سینمای ایران توصیف کرد و گفت: دیدن فیلم های نامانوس در سینمای جهان امری عادی است؛ چرا که این فیلم ها فیلمساز، بازیگر، جشنواره و زندگی خود را دارند. پس این سینمای «دیگر» هم در کنار دیگر بخش های سینما فعالیت می کند، اما چنین چیزی در سینمای ایران باب نیست. خوب است این «دیگر بودن» را بیاموزیم، با آن بده بستان داشته باشیم و بدانیم چگونه با آن مواجه شویم. به شخصه نگاهی مثبت به این سینما دارم. احضار سینما برای جلوگیری از دفن تاریخ این منتقد سینمایی در توضیح «تجربی» بودن فیلم گفت: معمولا اینطور است که سینما وام دار ادبیات و رمان و موسیقی و.. است، اما در این فیلم برعکس آن را شاهد هستیم. اتفاقاتی که در فیلم می گذرد و تاریخ و اشیاء اهمیت محوری دارند و کارگردان قصد دارد آنها را به رویت مردم برساند. «شطرنج باد» به انسان معاصر می گوید که این گذشته و اشیاء و اتفاقات وجود داشته اند. «شطرنج باد» مبتنی بر شعر است دهقان در پایان ضمن اشاره به سابقه فعالیت های گوناگون اصلانی گفت: یکی از دلمشغولی های اصلانی، قضیه شعر است. یک مساله در شعر اینست که آنچه شعر می خواهد بگوید، از مسائلی مثل وزن آن فراتر می رود. از سوی دیگر شعر قائم به کلمه و آوا و هجاست و همین اتفاق در «شطرنج باد» نیز رخ داده است؛ «شطرنج باد»؛ راه حلی استثنایی در سینمای ایران در ادامه عقیقی در پاسخ به سوال کثیریان درباره اهمیت فیلم گفت: «شطرنج باد» یکی از نمونه های عجیب و غریب و یکی از راه حل های استثنایی سینمای ایران است که از دوگانه ی نمایش های خنده دار و گریه دار و شرایط داستان گویی فراتر می رود. فیلمنامه مدرن و حرکت لایه‌ای عقیقی در ادامه به فیلمنامه «مدرن» اشاره کرد و گفت: در فیلمنامه های کلاسیک، یک گره ایجاد می شود و تمام ماجراهای بعدی حول آن شکل می گیرد تا به گرهگشایی منجر شود. اما در فیلمنامه های مدرن گره بوجود آمده، در ایده ای مهم تر مستحیل می شود؛ ایده ای که از مجموع رخدادهای فیلم اهمیت بیشتری دارد. چرا در هیچ تاریخ سینمایی حضور نداریم؟ در بخش دیگری از این نشست، اصلانی به مشکلات موجود بر سر راه این فیلم اشاره کرد و گفت: در آن زمان منتقدان فیلم را بی ارزش توصیف کردند و از جمله گفتند فیلم آنقدر تیره است که دو سوم آن قابل مشاهده نیست. در حالیکه در زمان نمایش فیلم به عمد درجه لنز پروجکشن را به یک سوم تقلیل داده و چند حلقه فیلم را عقب و جلو نمایش داده بودند. با چنین توطئه های حقیری که برای این فیلم و چند فیلم دیگر اتفاق افتاد، تاریخ سینمای ایران را ساقط کردند. همینجاست که باید پرسید چرا پس از بیش از یکصد سال از حضور سینما در ایران، در هیچ تاریخ سینمایی حضور نداریم؟ جدا از جوایز بین المللی که در سالهای اخیر نصیب سینمای ایران شده که آنهم مباحث خود را دارد. اگر فرمان آرا نبود «شطرنج باد» ساخته نمی‌شد این کارگردان سینمای ایران سپس به نقش بهمن فرمان آرا در ساخت فیلم پرداخت و افزود: واقعیت اینست که اگر فرمان آرا، این فیلم هرگز ساخته نمی شد. بحث تهیه کنندگی، فراتر از تدارک مسائل مالی و امکانات است و تهیه کننده در واقع یک پروژه را سامان می دهد. نوبت به سعدی که می‌رسد، بودجه ندارند اصلانی در پایان و در پاسخ به سوال کثیریان در خصوص ساخت فیلم «سعدی» گفت: به سفارش سیمافیلم سناریویی برای سریال سعدی نوشتم. در واقع پس از صحبت هایی که با آنها داشتم، قضیه را جدی گرفته و سناریویی کامل نوشتم. اما بعدها فکر کردم که ساخت سریال شرایط درستی ندارد و بهتر است یک فیلم سینمایی بسازم که می تواند کمی طولانی تر هم باشد. اما در نهایت به من گفتند فیلمنامه ای که نوشته ای شخصی است و دور از شأن دولت است که کار شخصی یک نفر را انجام بدهد. بعد از آن هم به هر کجا مراجعه کردیم تا بودجه ای برای ساخت فیلم فراهم آوریم، گفتند بودجه نداریم. در حالیکه برای چیزهای دیگر بودجه هست و فیلم می سازند، اما نوبت به سعدی که می رسد می گویند بودجه نداریم.
