گزارش جهان اقتصاد از تداوم تقابل در پارلمان بخش خصوصی / انتخابات چندباره، چالش اتاق بازرگانی
تداوم حاکمیت شرایط انتخاباتی بر فضای عمومی اتاق بازرگانی به مصلحت بخش خصوصی نبوده و عالی‌ترین نهاد بخش خصوصی را گرفتار حواشی کرده و از اهداف اولیه دور می‌کند. به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، تاریخچه اتاق بازرگانی ایران در سال‌های پس از پیروزی انقلاب را می‌توان به دو مقطع قبل و بعد از دوره پنجم هیأت نمایندگان تقسیم کرد. در ماه‌‌های ابتدایی پیروزی انقلاب و شکل‌گیری جمهوری اسلامی و در شرایطی که نگاه عمومی نسبت به فعالان اقتصادی انتقادی و تقابلی بود و جمعی از تجار و بازاریان از سوی بنیانگذار کبیر انقلاب مأمویت پیداکردند تا ضمن حفظ، شرایط اتاق بازرگانی را ساماندهی کنند. از جمله چهره‌های شاخص این گروه می‌توان از اعلاءمیرمحمدصادقی، اسدالله عسگر اولادی و علی‌نقی خاموشی نام برد. از میان این جمع علی‌نقی خاموشی به عنوان اولین رئیس، سکان هدایت اتاق بازرگانی ایران را در دست گرفت و این ریاست برای شش دوره تمدید شد. خاموشی علاوه بر ریاست بر اتاق ایران، هدایت اتاق تهران را نیز تا دوره پنجم برعهده داشت تا اینکه در این دوره محمدرضا بهزادیان به عنوان منتخب جمعی که خواستاران تحول نام گرفتند، به عنوان رقیب خاموشی وارد عرصه انتخابات شد و در نهایت نامش به عنوان دومین رئیس اتاق بازرگانی تهران در تاریخ اتاق ثبت شد. اختلافات بهزادیان و خاموشی بر سر جداکردن ساختمان اتاق پایتخت از اتاق ایران موجب شد تا طیفی که از آنها به عنوان سنتی‌ها یاد می‌شود، در برابر خواست جدایی‌طلبان پارلمان بخش خصوصی ایستادگی کنند. اگرچه در نهایت خواستاران تحول به رهبری بهزادیان موفق به جداکردن اتاق تهران شدند، اما این رویارویی هزینه سنگینی برای نفر اول تحول‌خواهان داشت و به استیضاح و عزل وی از ریاست اتاق تهران منتهی شد و محمد نهاوندیان مدت اندک باقی مانده تا پایان این دوره به عنوان جایگزین وی انتخاب شد. اما بهزادیان تنها کسی نبود که هزینه این تقابل را متحمل شد و در دوره بعدی، جانشین وی یعنی محمد نهاوندیان به عنوان رقیب اصلی در برابر خاموشی قرار گرفت و دفتر ریاست علی‌نقی خاموشی بر اتاق بازرگانی پس از ۲۷ سال در دوره ششم بسته شد. ریاست نهاوندیان بر اتاق ایران در دوره هفتم نیز تکرارشد، اما با تغییر دولت و انتخاب حجت‌الاسلام حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور، نهاوندیان به دفتر رئیس جمهور رفت و اهالی پارلمان بخش خصوصی غلامحسین شافعی را به عنوان جانشین وی انتخاب کردند. در دوره هشتم ریاست اتاق ایران به محسن جلال‌پور رسید و چهارمین رئیس اتاق ایران نیز پس از چهارده ماه استعفاء داد تا برای بار دیگر اتاقی‌ها شافعی را به عنوان جانشین وی انتخاب کنند. از آنجاییکه در هر دو دوره هفتم و هشتم، غلامحسین شافعی از جایگاه نائب رئیسی اتاق ایران به عنوان رئیس انتخاب شد، ناگزیر برای انتخاب جانشین وی در هیأت رئیسه، انتخاباتی دیگر برگزار شده و با احتساب انتخاب نائب رئیس چهارم جدید اتاق ایران، طی دو دوره ۶ مرحله انتخابات برای تعیین هیأت رئیسه و جانشین رئیس و تائب رئیس در اتاق بازرگانی ایران برگزار شده‌است. از سویی با آغاز سال چهارم و پایانی فعالیت هر دوره، اهالی اتاق بازرگانی خود را برای حضور در انتخابات دور بعدی آماده می‌‌کنند که با اضافه شدن دو دوره انتخابات، در مجموع هیأت نمایندگان دو دوره اخیر اتاق ایران برای ۸ مرتبه تحت تأثیر فضای انتخاباتی و رقابتی قرارگیرفته‌اند. این در حالی است که پس از دوره پنجم اتاق بازرگانی ایران از شرایط یک دستی یا به تعبیر بهتر تک طیفی خارج شده و اعضای هیأت نمایندگان در قالب گروه‌هایی چون سنتی‌ها که در دوره اخیر به ائتلاف بزرگ تغییر عنوان یافت، خواستاران تحول، پیشگامان توسعه و ائتلاف فردا در اتاق بازرگانی حضور دارند، برگزاری انتخابات‌های مکرر به منزله ایجاد فضای رقابتی و بعضا تقابل بوده‌است. تقابلی که به جلسه انتخابات ختم نشده و ماه‌ها ادامه یافته و نتیجه‌ای جزء تضعیف جایگاه عالی‌ترین نهاد بخش خصوصی نداشته‌است. آنچه مسلم است نمی‌توان آثار و تبعات منفی برگزاری انتخابات‌های مکرر بر فعالیت اهالی عالی‌ترین نهاد بخش خصوصی را نادیده گرفت، نهادی که باید برای ارتقاء جایگاه بخش خصوصی تلاش کند و در این مسیر با مشکلاتی چون مالکیت ۸۰ درصدی دولت بر اقتصاد، مقاومت بدنه دولت در برابر خصوصی‌سازی، قوانین متعدد و دست و پاگیر و تحریم‌های تحمیلی روبرو است. از این رو شاید بد نباشد هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی قانون انتخابات و یا حداقل تعهدات هیأت رئیسه را مورد بازنگری قرارداده و شرایطی را فراهم کند تا از تکرار انتخابات‌های مکرری که عواقب نامطلوبی دارند، ممانعت شود. علی شفائی Ali.shafaee@jahaneghtesad.com
