همراستایی فناوری اطلاعات
***مقدمه توسعه فناوری اطلاعات باعث تغییرات شگرفی در زندگی اجتماعی بشر امروز شده و کسب و کار نیز از این موضوع بی نصیب نبوده است. در سازمانهایی که بین فناوری اطلاعات و استراتژیهای سازمانها هم راستایی ایجاد شده است. اثربخشی این یکپارچکی در بقاء و موفقیت سازمان در عرصه رقابت قابل ملاحظه است. ***همسویی استراتژی و فن آوری اطلاعات همسویی استراتژیک حدی است که آن حد، استراتژی های فناوری اطلاعات، از استراتژی های کسب و کار حمایت می کنند و توسط استراتژی کسب و کار نیز حایت می شوند (Luftman) (لوفتمن) همسویی استراتژیک عبارت است از میزان پشتیبانی استراتژی سیستم های اطلاعاتی از استراتژی کسب و کار سازمان و میزان پشتیبانی استراتژی کسب و کار سازمان از استراتژی سیستم های اطلاعاتی سازمان (Tallon) ***علل نیاز به همراستایی ۱) مخاطرات و ریسک های فن آوری اطلاعات ۲) سطح پراکندگی تصمیمات فن آوری اطلاعات ۳) ماهیت پیچیده ی فن آوری اطلاعات ***ابعاد و انواع همراستایی فن آوری اطلاعات و کسب و کار در یک سازمان ۱) همراستایی راهبردی: زمانی وجود دارد که اهداف و فعالیتهای یک کسب و کار با سیستم اطلاعاتی پشتیبانی کننده آن هماهنگ باشد ۲) همراستایی ساختاری: اشاره به میزان تناسب ساختار بین IT و کسب و کار دارد. ۳) همراستایی فرهنگی: فرهنگ یک نفوذ پایدار در سازمان و یک نیروی محافظ کار است که می تواند مانع تغییر شود. ***مدلهای همراستایی استراتژی مدل همراستایی استراتژیک هندرسون و ونکاترامن؛ این مدل در سال ۱۹۹۳ توسط این دو محقق ارائه شد. هدف این مدل تدارک راهی جهت همنوازی وهماهنگی فن آوری اطلاعات با اهداف کسب و کار در جهت ایجاد ارزش افزوده است. این مدل همراستایی بین حوزه ها را از دو بعد دنبال می کند: ۱) هماهنگی و همنوازی بین حوزه های استراتژیک و عملیاتی ۲) یکپارچگی عملیاتی بین حوزه های کسب و کار و فناوری اطلاعات چهار چشم انداز در اجرایی شدن این مدل ۱) اجرای استراتژی ۲) پتانسیل تکنولوژی ۳) دورنمای پتانسیل رقابتی ۴) سطح خدمات جهت تحقق و برقراری همنوازی مدل فوق چهار اصل وجود دارد. ۱) استراتژی کسب و کار ۲) استراتژی فناوری اطلاعات ۳) زیرساختها و فرایندهای سازمانی ۴) زیرساختها و فرایندهای سیستم های اطلاعاتی مدل لوفتمن (Luftman) لوفتمن در سال ۱۹۹۳ با توسعه مدل همنوازی استراتژیک، آن را به یک ابزار مدیریت شامل چهار دیدگاه همنوازی تبدیل کرد که هر کدام از دیدگاه بوسیله مثلثت هایی که همدیگر را تکمیل می کنند نشان داده می شود. ***گزینه های ارائه شده توسط لوفتمن ۱) راهکار اجرای استراتژی استراتژی کسب و کار بدون توجه به حوزه IT طراحی و زیرساختها نیز براساس استراتژی کسب و کار طراحی می شوند. ۲) راهکار بهره گیری از پتانسیل های فناوری در این راهکار استراتژی کسب و کار پس از طراحی به استراتژی فناوری اطلاعات گسترده ارائه می شود. ۳) راهکار بهره گیری از پتانسیل های مزایای رقابتی فناوری اطلاعات در این راهکار استراتژی فناوری اطلاعات سازمان به استراتژی کسب و کار ارائه و کلیه فرصتهای فناوری اطلاعات لحاظ میشود. ۴) راهکار ارائه خدمات فناوری در این راهکار براساس استراتژی های فناوری اطلاعات، زیرساخت ها و فرایندهای سیستم های اطلاعاتی را ایجاد ونگهداری می کنند. ***مدل عمومی مدیریت اطلاعات مائز (Maes) در سال ۱۹۹۹ توسط مائز ارائه شده است. اجزا مختلف مدیریت اطلاعات را بررسی و مرتبط می سازد. این مدل به ارتباط کسب و کار، اطلاعات و ارتباطات و فناوری در سطوح استراتژیک، ساختاری و عملیاتی می پردازد. اجزا مدل عمومی مدیریت اطلاعات: ۱) استراتژی حوزه کسب و کار ۲) استراتژی اطلاعات و ارتباطات ۳) استراتژی فناوری ۴) ساختار کسب و کار ۵) ساختار اطلاعات و ارتباطات ۶) ساختار فناوری ۷) عملیات کسب و کار ۸) عملیات اطلاعات و ارتباطات ۹) عملیات فناوری ***مدل همراستایی (BITAM) این مدل در سال ۲۰۰۲ توسط کارمن و می چن ارائه شده است. آنها مدل های قبلی را مورد انتقاد قرار می دهند و عقیده دارند که مباحث همراستایی را در سطح معماری فن آوری اطلاعات بررسی نکرده اند. این مدل لایه های مدل های کسب و کار، معماریهای کسب و کار و معماری های فن آوری اطلاعات را مشخص کرده است. طراحی معماری فناوری اطلاعات در بردارنده کلیه ساختارهای حاوی نرم افزارهای کاربردی رده های مختلف مدیریتی و نرم افزارهای کاربردی عملیاتی و کارکردهای مختلف می باشد. بعلاوه معماری اطلاعات مقوله های زیرساختی را در خودجای می دهند. ***رویکردها و روش های برنامه ریزی IT/IS روشهای برنامه ریزی گوناگون و ابزار متنوعی برای برنامه ریزی IT/IS وجود دارند. روند غالب این روشها با بررسی و تعیین استراتژی های حاصل از بررسی صنعت، رقبا و رقابت پذیری آغاز می شود. ***روش های مناسب برنامه ریزی IT/IS ۱) رویکرد بالا به پائین ۲) رویکرد پائین به بالا ۳) رویکرد تکاملی ۴) رویکرد موازی ۵) رویکرد میان سو ***مشکلات برنامه ریزی فناوری اطلاعات به زعم فارلت (۱۹۷۱) چهار دلیل عمده برای بررسی مشکلات برنامه ریزی IT در سازمان ها وجود دارد. ۱) گسترش و بهبود فناوری ۲) کمبود نیروی انسانی متخصص ۳) محدودیت منابع سازمان ۴) پیدایش سیستم یکپارچه ***اهم مشکلات برنامه ریزی فناوری اطلاعات ۱) مشکلات در بخش تدوین ۲) مشکلات در بخش توسعه ۳) مشکلات در بخش اجرا ***موانع از نظر اسبورن - بخش های فن آوری اطلاعات درک روشنی از آنچه برای کسب و کار سازمان مهم می باشد ندارند. - ارزش و اهمیت فن آوری اطلاعات توسط مدیران درک نشده اند. - فرصت های فن آوری بر مبنای اهمیت برای دستیابی به اهداف شناسایی و اولویت بندی نشده اند. ***واحد مدیریت منابع اطلاعات (IRM) اهمیت اطلاعات موجب شده که بسیاری از سازمانها بخشی را با مسئولیت مدیریت منابع اطلاعات تأسیس نمایند. وظیفه این بخش تعیین خطوط راهبردها و کنترل و هماهنگی بخشهای مختلف تهیه و پردازش و به کارگیری اطلاعات می باشد. ***هدف های واحد IRM - مدیریت مؤثر منابع پردازش اطلاعات - ایجاد ارتباط میان مدیران و مسئولان طراحی و اجرا سیستم های اطلاعاتی - مراقبت و مدیریت سرمایه گذاری فن آوری اطلاعات و ارتباطات ***ساختار داخلی واحد IRM ۱) واحد مدیریت ۲) واحد برنامه ریزی و کنترل ۳) واحد خدمات فنی ۴) واحد خدمات مشاوره ای
علی ابراهیم بابایی، قاسم پورشعبان، پویا احمدی فرد
