نگرش استراتژیک برای پرورش مدیران در ترازجهانی
محمدعلی محمدی- مدیرعامل سازمان مدیریت صنعتی درشرایط امروز بنگاهها به منظور اجرای استراتژی جهانی شدن نیاز مبرم به توسعه مدیران با قابلیتها و دیدگاههای جهانی دارند. بسیاری از بنگاهها دچار کمبود وجود مدیران با چنین قابلیتهایی هستند که این به محدودیتهای سرمایهای آنان بر نمیگردد. پیشبینی می‌شود که رقابت برای به‌کارگیری مدیران ارشدی با چنین استعداد و قابلیتهایی در آینده در بنگاههای جهانی فزونی یابد. برای مثال ۸۵درصد از ۵۰۰ شرکت برتر فورچون اذعان کردهاند که به حد کفایت دارای مدیران جهانی نیستند. دراین راستا، سازمان گسترش نیزبه منظورایفای ماموریت و اهداف خویش در زمینه کمک به توسعه صنعتی، با نگرشی استراتژیک به تربیت کادر مدیریت و توسعه مدیران با کمک سازمان مدیریت صنعتی، اقدام به تدوین و اجرای برنامهای تحت عنوان «پرورش و توسعه مدیران در تراز جهانی» کرده است. هدف این طرح، اجرای برنامه پرورش و توسعه حرفهای مدیران بنگاههای کشور براساس شایستگیهای مورد نیاز جهت هدایت بنگاهها در تراز جهانی است. در فرآیند انتخاب و تعیین مدل مفهومی شایستگیهای مورد نیاز مدیران در تراز جهانی، ابتدا مفاهیم مرتبط با موضوعات جهانی شدن و فرآیند آن، مدیریت جهانی، رویکردهای تعیین شایستگیها و طبقهبندی آنها، طراحی مدلهای شایستگی مدیریتی که از سوی منابع مختلف از جمله پژوهشگران و صاحبنظران، مشاوران مدیریت و مجریان برنامههای آموزش و پرورش مدیران بنگاههای جهانی، بنگاههای موفق فعال درعرصه کسبوکار جهانی و چندسازمان و بنگاه ایرانی معرفی شده است؛ بررسی و در مجموع ۷۷۵ شایستگی برای مدیران شناسایی شد. یافتههای تحقیق در این مرحله نشان داد که بسیاری از شایستگیهای مدیران در مدلهای مختلف عموما مشابه بوده و بهرغم تفاوتهایی که در مفهومسازی، عنوانبندی یا طبقهبندی وجود دارد، میتوانند مشترک و دارای کاربرد جهانی باشند و تفاوت آنها فقط به اولویت و میزان اهمیت این شایستگیها در محیطهای مختلف بر میگردد، لذا درمرحله اول عناوین مشترک کلیه این شایستگیها تجمیع و طبقهبندی شد. درمرحله بعد به منظور انتخاب و اولویتبندی شایستگیها، از خبرگان و متخصصان ذی‌ربط نظرخواهی شد (۱۷۰ نفر از خبرگان). براساس یافتههای این بخش از پژوهش، شایستگیهای کلیدی این گونه مدیران تعیین و «مدل مفهومی شایستگی مدیران بنگاههای ایران در تراز جهانی» طراحی شد. طراحی و تدوین برنامه پیشنهادی طی فرآیندی چند مرحلهای صورت گرفته است؛ در مرحله نخست، روشهای آموزشی و توسعه حرفهای مدیران با توجه به ویژگیهای پرورش مدیران کسب و کار بینالمللی مورد شناسایی و بررسی قرار گرفت. هدف این بررسی آن بود که با استفاده از تجارب موفق جهانی در زمینه پرورش مدیر باید و نبایدهای عمومی این فرآیند براساس نتایج حاصل از تجارب سازمانهای دیگر مشخص شده و مورد استفاده طراحان برنامه قرار گیرد. به منظور کاربردی کردن مدل شایستگی به دست آمده، عناصر آن از لحاظ چگونگی توسعه و انتقال دانش، مهارت آفرینی رفتاری و دستیابی به سایر توانمندیهای قابل توسعه با آموزش، تجزیه و تحلیل شد. این مدل از طریق تجزیه، تحلیل و دستهبندی شایستگیهای عمومی مدیریت کسب و کار در فضای بینالمللی از ۱۱۰ مدل تجربی و پژوهشی و تعیین و اولویت هر یک برای آمادهسازی مدیران بنگاههای موفق کشور، برای کار در محیط بینالمللی تعریف شده است. برای تعیین اولویت و ضرورت هر یک از شایستگیها ضمن مراجعه به تجارب جهانی از نظرات گروهی از خبرگان مدیریت کشور نیز استفاده شده است. در طراحی برنامه پیشنهادی نوآوریهای ویژهای صورت گرفته است که آن را از برنامههای مشابه مراکز آموزشی دیگر متمایز میکند: الف) برنامه پیشنهادی براساس شایستگیهایی که طی فرآیند پژوهش، شناسایی و تعریف شد، طراحی شده است. هدف پژوهش مذکور تعیین شایستگیهایی است که ایجاد و تقویت آن در مدیران ایرانی داوطلب کار در محیطهای بینالمللی کسبوکار ضروری است. برای این منظور ساختار برنامه به نحوی مدلسازی شد که ضمن برخورداری از منطقی ساده و قابل فهم، زمینه را برای دستیابی به شایستگیهای تعریف شده فراهم کند. ب) برنامههای متعارف آموزش مدیریت کسب و کار بینالمللی معمولا متمرکز بر انتقال اطلاعات و دانش کسبوکار بینالمللی است، اما در این دوره ضمن کوشش برای تقویت قابلیتهای مورد نیاز جهت مدیریت کسبوکار بینالمللی با اتخاذ تدابیری، توجهی خاص به توسعه حرفهای و تقویت شایستگیهای رفتاری شرکتکنندگان در برنامه شده است. ج) تاکید بر روشهای یادگیری فعال نظیر روش یادگیری مساله محور و نتیجهگرا با استفاده از مسائل واقعی مدیریت و رهبری و روشهای شبه تجربی نظیر مورد کاوی و شبیهسازی موقعیتهای واقعی به کمک نرمافزار. د) اجرای برنامهریزی شده تبادل دانش و تجربه و آموزشهای برون مرزی به منظور شناخت محیطهای عمومی و ویژه کسبوکار بینالمللی و تقویت قابلیتهای ارتباطی و تیم‌سازی و شبکهسازی. ه) اجرای برنامههای کار گروهی در محیطهای چند فرهنگی به منظور کمک به ایجاد مدل ذهنی بینالمللی، تقویت شایستگیهای کار تیمی و رهبری گروه در محیط بینالمللی و تمرین مهارت شبکهسازی. امید است اجرای درست این برنامه پرورشی و توسعه‌ای مهم برای کشور، به بهبود نظام مدیریت و ارتقای سطح رقابت پذیری و توانمندی مدیران ایرانی، کمک کند. در نظر داشته باشیم که پرورش مدیران تراز جهانی، یک فرآیند بلندمدت است که نه با اجرای دوره آموزشی شروع می‌شود و نه در پایان دوره آموزشی خاتمه می‌یابد و در عین حال علاوه بر بحث‌های آموزشی و پرورشی، باید به سایر اقتضائات، الزامات و عوامل کلیدی موفقیت نیز توجه دقیق و اساسی کرد. منبع: ایدرو
