گزارش نشست‌های مؤسسه دین واقتصاد به مناسبت هفته دفاع مقدس: عالی‌نسب و دیده بانی از توسعه ملی در دوران دفاع مقدس
در دومین نشست از نشست‌های مؤسسه دین و اقتصاد از اثر پژوهشی "میرِ نامیرا" با سخنرانی دکتر فرشاد مؤمنی، دکتر علی رضاقلی دکتر سید محمد رضا بهشتی و دکتر میکائیل عظیمی رونمایی شد سالروز آغاز تهاجم رژیم بعثی صدام به ایران در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و یک هفته بعد از آن که به مناسبت ارزش‌های حاکم بر نظام دفاعی ایران در آن دوره هفته دفاع مقدس نام‌گذاری شده است، فرصتی را فراهم می‌ند که هر ساله در محافل اجتماعی و سیاسی و اقتصادی مناسبتی برای بررسی شرایط آن دوران از لحاظ اقتصادی و سیاسی و مدیریتی پرداخته شود. رسم ارزشمندی که ضمن گرامی‌داشت یاد و خاطره شهیدان این جنگ تحمیل هشت ساله، دست‌آوردهای مدیریتی و تجارب دولتمردان آن دوران مورد بازبینی و بازخوانی قرار بگیرد. این بازخوانی فرصتی را به دست می‌دهد تا نسل جوانی که فرصت درک شرایط آن دوران را نداشته است و به تبع این وضعیت برای دست‌یابی به قضاوت کاملی از آن دوران و شیوه مدیریتی حاکم در آن زمان و چگونگی و چرایی دست‌یابی به دست‌آوردهای دوران دفاع مقدس ناچار از مطالعه گسترده در باره شیوه‌ها و تدابیر دوران دفاع است، بتواند تصویری واقعی از این مقطع تاریخی بسیار پراهمیت به دست آورد. مؤسسه دین و اقتصاد به همین مناسبت در سال‌های اخیر هم‌زمان با فرارسیدن هفته دفاع مقدس و روزهای پس از آن زنجیره‌ای از سخنرانی‌ها ونشست‌های علمی را تدارک می‌بیند که در خلال آن‌ها تجارب کشورداری و مدیریت در بحرانی‌ترین دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی را که با رهبری حضرت امام خمینی و مدیریت نخست وزیر و دولت دوران دفاع مقدس به دست آمده است مورد بررسی موشکافانه قرار بگیرد. بررسی‌های ارائه شده در این نشست‌ها که از گوشه‌ها و دیدگاه‌های مختلف تجربه‌های دوران دفاع مقدس را برای اداره امور جاری کشور و قرارگرفتن ایران در مسیر توسعه پایدار به محافل تصمیم‌گیرنده توصیه می‌کند، دارای ارزش تاریخی فراوانی هم هست. زیرا در شرایط فعلی توجه محافل پژوهشی و تحقیقاتی دارای امکانات مناسب، به این بعد از ابعاد دفاع مقدس کم شده و به علاوه از انگیزه‌های سیاسی و جناحی و برخی کینه‌توزی‌ها تأثیر منفی می‌گیرد و بیم آن می‌رود که در سال‌های دورتر با خلأ منایع معتبر تاریخی برای بررسی تاریخ معاصر ایران مواجه شویم. بنابراین روزنامه جهان اقتصاد خود را مکلف به انتشار محتوای این نشست‌ها به طور مشروح می‌داند. نشست روز پنج شنبه اول مهر ماه این مؤسسه از این مجموعه نشست‌ها به رونمایی از کتاب "میِر نامیرا" اثر پژوهشی آقای دکتر میکائیل عظیمی درباره زندگی و فعالیت‌های اقتصادی اجتماعی استاد فقید میر مصطفی عالی‌نسب، مشاور اقتصادی مهندس میرحسین موسوی نخست وزیر دوران جنگ تحمیلی اختصاص داشته است. در خلال این نشست آقایان دکتر فرشاد مؤمنی عضو هیدت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و رییس مؤسسه دین و اقتصاد، دکتر علی رضاقلی پژوهشگر حوزه جامعه‌شناسی و علوم سیاسی و نویسنده دو کتاب جامعه‌شناسی خودکامگی و جامعه‌شناسی نخبه‌کشی و دکتر سید محمد رضا بهشتی استادیار گروه فلسفه دانشگاه تهران و مدیر گروه فلسفه فرهنگستان هنر در باره ویژگی‌های استاد فقید میر مصطفی عالی‌نسب و نیز ویژگی‌های متاب مورد بررسی با عنوان " میرِ نامیرا" سخنانی گفتند که در جند بخش از امروز و در خلالا روزهای آینده گزارش مشروح این گفتارها را به نظر شما خوانندگان ارجمند می‌رسانیم. در نخستین بخش از این گزارش سخنان دکتر مؤمنی را با هم مرور می‌کنیم: دکت فرشاد مؤمنی در ابتدای این نشست گفت: امروز دومین جلسه از سلسله جلسات بزرگداشت دفاع مقدس را برگزار می‌کنیم. اولین جلسه هفته پیش با عنوان الگوی توسعه همه جانبه در دوران دفاع مقدس برگزار شد و در این جلسه به منظور ارائه یک کارنامه تحقق یافته در عملکرد اقتصادی در دوران دفاع مقدس و همین‌طور به منظور پاس داشت زحمات ارزشمند و نقش بعضا منحصر به فردی که استاد فقید مرحوم جناب آقای میرمصطفی عالی‌نسب در آن دوران داشتند ما به این مناسبت مراسم رونمایی از کتابی که درباره زندگی و زمانه میرمصطفی عالی‌نسب نگاشته شده و محصول یک کار تحقیقاتی دوساله است را خواهیم داشت و ان شاالله از این سلسله جلسات ۴ جلسه دیگر را هم طی چهار، پنج شنبه آتی برگزار خواهیم کرد که در آن‌ها به ترتیب جناب آقای دکتر موسوی چلک، رئیس انجمن آسیب شناسی اجتماعی ایران، درباره آسیب‌های اجتماعی در دوران دفاع مقدس صحبت خواهند کردسپس در پنج شنبه بعدی جناب آقای سید محمد بهشتی درباره چگونگی بسترسازی برای اعتلای فرهنگ و هنر در دوران دفاع مقدس به بحث خواهند پرداخت. در هفته بعد از آن جناب آقای دکتر میرطاهر موسوی درباره سرمایه اجتماعی در دوران دفاع مقدس صحبت خواهند کرد و در هفته پایانی هم جناب آقای دکتر علی عرب مازار یزدی درباره اقتصاد پنهان در دوران دفاع مقدس سخن خواهند فرمود. امیدواریم که مجموعه تلاش‌هایی که در مؤسسه ما صورت می‌پذیرد، برگ سبزی باشد تحفه همه مجاهدان راه خدا و آنان که برای دفاع از تمامیت ارضی کشور و حفظ نوامیس ما جان خود را در طلب اخلاص قرار دادند. رییس مؤسسه دین و اقتصاد در ادامه افزود: برداشت ما این است که رونمایی از کتاب آقای عالی‌نسب به معنای گرامی‌داشت کسانی است که برای بقا و اعتلای جامعه حدی برای فداکاری و مایه گذاشتن از خود نمی شناختند. و برای این‌که این مایه گذاشتن از کیفیت لازم هم برخوردار باشد این توفیق را داشتند که صلاحیت‌های بسیار بزرگی را در خود پدید آورده بودند. ما برداشتمان این است که بزرگداشت آنانکه چهره‌های خدوم این کشور بودند نوعی شکرگزاری به درگاه خداوند نیز محسوب می‌شود و انصاف این است که در دوران جمهوری اسلامی کارنامه‌هایی رقم خورده که بعضا در طول تاریخ چندصد ساله اخیر بی سابقه است. مثل این‌که حتی یک مورد مرگ و میر ثبت شده ناشی از قحطی و اپیدمی در این دوره نداشتیم با این‌که یکی از طولانی ترین جنگ‌های چندصدساله اخیر را تجربه کردیم و این‌که در یکی از طولانی ترین و نابرابر ترین جنگ‌ها حتی یک وجب هم از خاک میهن از دست نرفت. این‌ها چیزهایی است که در چندصدساله اخیر تقریبا منحصر به فرد محسوب می‌شود و بخصوص درباره دستاور اولی مرحوم استاد فقید جناب آقای عالی‌نسب نقش ممتازی داشتند. وی سپس برنامه این نشست را به این شرح اعلام کرد: در این جلسه ابتدا بخش مختصری از یک فیلم مستند که ان شاءالله بعدا بصورت کامل هم عرضه خواهد شد و تلاش ارزشمندی است که سعی کرده زندگی استاد عالی‌نسب را به تصویر بکشد، مشاهده می‌کنیم و بعد از آن از برادران ارجمندم دکتر میکائیل عظیمی که زحمت این پژوهش را کشیدند و جناب آقای علی رضاقلی پژوهشگر ممتاز حوزه توسعه و علوم انسانی در ایران و دکتر محمدرضا بهشتی بهره مند خواهیم بود. وی اضافه کرد: عنوان بحث امروز را دیده‌بانی از توسعه ملی در دوران دفاع مقدس قرار داده‌ایم و می‌خواهیم درباره آن نقشی از میرمصطفی عالی‌نسب سخن به میان آوریم که در زمان خودش چون وجد داشت و مسایل را هماهنگ می‌کرد و از بروز فاجعه‌های غیرمترقبه جلوگیری می‌کرد کسی به آن حساس نمی‌شد دلیل آن هم این بود که دیده بانی‌های هوشمندانه و سیستماتیک و پی‌گیر استاد فقید اساسا اجازه شکل‌گیری بحران را نمی‌داد و به زطور طبیعی چون بحرانی پدید نمی‌آمد همه فکر می‌کردند که به صورت خودبه خودی کارها روی روال جلو می‌رود اما هنگامی که در سال‌های اولیه دهه ۱۳۷۰ کشورمان مرگ و میر ناشی از کمبود سرم را تجربه کرد و از آن به بعد نیز کشور دائما با بحران‌های کوچک و بزرگ رو به رو می‌شد تازه معلوم شد که آن دیده‌بانی بی‌بدیل و منحصر به فرد از همه ابعاد حیات جمعی ایرانیان متکی به چه سطحی از خرد و مسئولیت شناسی و فداکاری بوده است و بنابراین امروز با قاطعیت می‌توانیم بگوییم که یکی از مهم‌ترین خلا‌های نهادی توسعه ملی که استاد فقید در دوران جنگ با کمک دوستان و همکارانش به دوش می‌کشید برای ایران دائما بحران‌سازی و مساله آفرینی می‌کند. به علت پیچیدگی‌های گسترده مسایل امروزی از یک طرف و فقدان چهره‌هایی در آن سطح از طرف دیگر که از نوعی اعتماد و پشتیبانی بی‌دریغ در سطح کل ساختار قدرت نیز برخوردار باشد همگی به ما علامت می‌دهند که این خلا نهادی باید به صورت سیستمی و نهادی برطرف گردد تا دوباره به شرحی که طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۲ شاهد بودیم پس از مرگ سهراب متوجه فاجعه‌ها و بحران‌ها نشویم. و از کانال ترتیبات نهادی دیده بان توسعه ملی بتوان به موقع و از موضع پیشگیرانه مسایل را حل و فصل نمود. فرشاد مؤمنی در ادامه ازکسانی که این فرصت را فراهم کردند تا مؤسسه دین و اقتصاد بتواند بخشی از یک اثر مستندی که از زندگی یک استاد فقید تهیه شده است را به نمایش بگذارد قدردانی کرد و در ادامه سخنان خویش از برنامه از آقایان دکتر مکائیل عظیمی، جناب آقای علی رضاقلی و دکتر محمدرضا بهشتی دعوت کرد تا به او بپیوندند. او سپس گفت: ما بر اساس این واقعیت که شرایط کشورمان شرایط بسیار خطیر و پیچیده ای است و جامعه ما به شدت نیازمند شناخت آن الگو‌ها و اسوه‌هایی است که در شرایط خطیر تاریخی از همه چیز خود مایه گذاشتند تا ایران و جمهوری اسلامی با سرافرازی باقی بماند، هستیم. باید این نمونه چهره‌ها را معرفی کنیم که بیانگر واقعیت‌های روحی و دانایی‌ها و عملکردهای آن‌ها باشد و در شرایطی که متاسفانه ساختار نهادی ما به طرز غیرمتعارفی در انگیزه‌کُشی متبحر شده است انگیزه‌های مسئولیت شناسانه را در سطح کل جامعه در استانداردی بتوانیم بالا ببریم که بایسته‌ی مواجهه مؤثر و ثمربخش با شرایط کنونی کشورمان باشد. برداشت من این است که استاد فقید جناب آقای عالی‌نسب یکی از برجسته‌ترین چهره‌ها و نمونه‌های عالی در این زمینه محسوب می‌شوند. به شرحی که اشاره کردم به سفارش مؤسسه مطالعات دین و اقتصاد و با زحمات جناب آقای میکائیل عظیمی و دوستانی که با ایشان همکاری کردند اثری آماده شد که موضوع امروز جلسه ما بحث و بررسی درباره این اثر و جایگاه چهره‌های از قبیل آقای عالی‌نسب به عنوان یک الگو برای همه ما جهت انجام وظایف فردی و اجتماعی‌مان است. سخنان دکتر علی رضاقلی دکتر سید محمد رضا بهشتی و دکتر میکائیل عظیمی را در بخش‌های بعدی این گزارش به نظر شما خواهیم رسانید.
