افزایش قیمت محصولات کشاورزی صادارتی با انجام معاملات کاغذی / سفته بازی بیگانگان در بازار محصولات صادراتی ایران
بازار محصولات کشاورزی استان خراسان رضوی چند روزی است که شاهد حضور و فعالیت، تاجرنماهایی است که با سفته‌بازی، انجام معاملات کاغذی و ایجاد تقاضای کاذب موجب افزایش قیمت برخی محصولات شاخص این منطقه شده‌اند. بنابر گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، استان خراسان رضوی به عنوان یکی از قطب‌های اقتصادی کشور در حوزه تولید و صادارت محصولات کشاورزی و باغی شناخته می‌شود و محصولاتی چون زعفران، زیره، زرشک، کشمش، پسته، بادام، گردو، انجیر و عناب در فهرست صادرات این استان قرار‌دارند. در شرایطی که فعالان اقتصادی این استان تلاش می‌کنند با اتکا به برنامه‌ریزی و استفاده از روش‌های نوین تولید و فرآوری، ضمن افزایش کمیت و کیفیت محصولات با کاهش قیمت تمام شده، در مسیر افزایش توان رقابتی در بازارهای صادارتی قدم بردارند، متاسفانه برخی اتفاقات پیش‌بینی نشده، صادرات محصولات کشاورزی این استان را تهدید می‌کند. یکی از این اتفاقات حضور تاجرنماهایی است که بعضا اتباع کشورهای همسایه شرقی بوده و با حضور در بازار استان خراسان رضوی و انجام معاملاتی خارج از عرف و مسیر اصلی بازار نگرانی هایی ایجاد کرده‌اند. دلالانی که فارغ از هرگونه تخصص و تعهد و حتی آشنایی ابتدایی با بازار محصولات کشاورزی و تنها به اعتبار چک و سفته‌هایی که دست به دست می‌کنند، وارد بازار یکی از قطب‌های اقتصادی کشور شده و آرامش و ثبات را برهم زده‌اند. این تاجرنماهای تازه‌وارد در بازار محصولاتی چون زعفران، کشمش، زیره و خشکبار اقدام به خرید و فروش محصول می‌کنند، به صورتی که با ایجاد تقاضای کاذب افزایش قیمت غیرمنطقی را در بازار رقم زده‌اند. افزایش قیمت محصولاتی چون زیره در حالی اتفاق افتاده که محصولی که از سوی این افراد خریداری می‌شود از بازار منطقه خارج نشده و در واقع قالب معاملات ایشان به صورت کاغذی بوده و نتیجه آن افزایش قیمت است. با توجه به این موضوع که استان خراسان رضوی یکی از صادرکنندگان مطرح محصولاتی چون زعفران، کشمش، زیره و عناب است و در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی است، این اتفاق در بازار استان که به افزایش قیمت‌ها منجر شده، مزیت رقابتی این محصولات در بازارهای صادراتی را تحت تأثیر قرارمی‌دهد. بنابراین گزارش کشورهایی چون هند، سوریه و پاکستان رقبای خراسان رضوی در بازار صادراتی محصولاتی چون زیره هستند که کیفیت، مرغوبیت و شهرت موجب شده تا محصولات ایرانی از اقبال خوبی در بازارهای بین‌المللی برخوردار باشند. با این تفاسیر در صورت افزایش غیرمنطقی قیمت محصولات ایرانی، تقاضا برای آنها کاهش و موجب کاهش صادرات خواهد شد که این موضوع از تبعات منفی کوتاه مدت این اتفاق است. از سویی اگر برای یک یا چند سال به دلیل افزایش قیمت محصولات ایرانی موفق به حضور در بازارهای صادراتی نشوند، به تدریج جایگاه خود را از دست داده و حتی در صورت بازگشت قیمت‌ها به گذشته هم ممکن است تجار ایرانی موفق به احیاء بازارهای صادراتی از دست رفته نشوند. در واقع فعالان اقتصادی استان خراسان رضوی باید نسبت به این موضوع با حساسیت روبرو شوند که چرا تجاری تازه‌وارد که تعدادی از آنها اتباع کشورهایی که در بازارهای صادراتی رقیب محصولات ایرانی هستند، وارد بازار خراسان شده و با انجام معاملاتی خارج از عرف و ایجاد تقاضای کاذب موجب افزایش غیرمنطقی قیمت‌ها شوند. از این رو کشاورزان، تولیدکنندگان و فعالان بازار محصولات کشاورزی و باغی استان خراسان رضوی باید این هشدار را جدی گرفته و نگران تهدیدی که بازار محصولاتشان را هدف قرارداده باشند و برای به دست آوردن اندکی سود بیشتر، موجب از دست رفتن بازارهای صادراتی نشوند.
علی شفائی ali.shafaee@jahaneghtesad.com
