بررسی رابطه ی تغییرات اقلیمی و بحران نفت

محمد صادق جوکار کارشناس ارشد موسسه‌ی بین المللی مطالعات انرژی هشدار داد که سیاست‌های عربستان سعودی در حوزه‌ی انرژی به فاجعه‌ی زیست محیطی ختم خواهد شد. بطور مشخص تر وی افزود اگر عربستان به تولید نفت خام در بالاترین سطح ادامه بدهد، حتی فریز نفتی به کاهش قیمت‌ها کمک نخواهد کرد و اگر بهای نفت پایین باقی بماند، کاهش انتشار گاز دی اکسید کربن چالشی واقعی برای برخی از کشورها خواهد بود. هشدارهای بسیار زیادی از سوی گروه‌های محافظ محیط زیست و ناظران صنعت انرژی وجود دارد مبنی بر اینکه بهای پایین نفت خام با مانع شدن در مقابل توسعه‌ی انرژی‌های تجدیدپذیر بعنوان جایگزین همیشگی سوخت‌های فسیلی، آثار زیانباری بر محیط زیست خواهد گذاشت. بسیاری از ناظران صنعت یادآوری می‌کنند که تثبیت سطح تولید کنونی عربستان سعودی و دیگر کشورهای منطقه‌ی خاورمیانه، تقریبا بی معنی است و فایده‌ای در بر ندارد. با این حال تاکنون موضوع تغییرات اقلیمی تا به این اندازه عمیق بررسی نشده است. صنعت انرژی و محیط زیست در یک دور باطل قفل شده اند. اگر بهای گاز و نفت کاهش یابد، انرژی های تجدیدپذیر دیگر مورد توجه نخواهد بود زیرا آن‌ها پر هزینه هستتند. اگرچه حتی اگر بهای نفت و گاز افزایش پیدا کند، باز هم تفاوت قابل توجهی حاصل نمی‌شود. با وجود اینکه ۱۹۵ کشور در سال گذشته توافقنامه‌ی زیست محیطی پاریس را به امضا رسانده اند، بسیاری از آن‌ها از میان کشورهای در حال توسعه هستند. همانگونه که محمد صادق جوکار به درستی اشاره کرده است برای کشورهای در حال توسعه بسیار دشوار است که بر اساس این توافقنامه عمل کنند زیرا انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز پر هزینه تر از سوخت‌های فسیلی هستند. شاید حتی مهم تر، انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز به اندازه‌ی نفت و گاز بعنوان منبع ثابت و قابل اعتماد پذیرفته نشده اند. هر روز اخبار تازه ای از پیشرفت در حوزه‌ی انرژی‌های تجدیدپذیر به گوش می‌رسد، از انواع جدید باتری‌ها گرفته تا سوخت‌های طبیعی پاک برای وسایل نقلیه. در واقع محرک‌های فراوانی برای انواع گوناگون منابع انرژی‌ تجدیدپذیر و روش‌های استفاده از منابع طبیعی برای تولید نیروی پاک وجود دارد، اما مشکل آزار دهنده ای در این میان وجود دارد: کارآیی اقتصادی. شرکت‌های نفتی و گازی نیز در مواجهه با انقلاب انرژی‌های تجدیدپذیر که در اطرافشان در حال رخ دادن است، بیکار نخواهند نشست. در واقع این فرآیند نه یک انقلاب که حتی یک تکامل هم نیست و به همین دلیل است که بطول انجامیده است. بنابراین براحتی می‌توان اشاره‌ی صنایع بالادستی نفت و گاز به زمان و نیازشان به اندک افزایش قیمت‌ها برای بالا بردن میزان تولیدشان را متوجه شد. آن‌ها به خوبی از این نکته آگاه هستند که نفت و گاز هنوز سوخت‌های مقرون به صرفه تری در جهان هستند. حتی با بهای ۱۰۰ دلاری هر بشکه نفت تقاضا برای آن به ویژه در کشورهایی مانند چین و هند بالا خواهد ماند. حتی با توجه به اینکه ایالات متحده و اروپا اوضاع مناسب تری برای متعهد شدن به کاهش انتشار دی اکسید کربن دارند، اوضاع برایشان به همین منوال خواهد بود. بنابراین باید به هشدارهایی نظیر آنچه محمد صادق جوکار اعلام کرده با دیده‌ی شک بنگریم:« برای حل مشکل گرمایش زمین ما به بالا رفتن بهای نفت نیاز داریم». افزایش بهای نفت مشکل تغییرات اقلیمی را حل نخواهد کرد و فقط به کشورهای در حال توسعه مجال بیشتری برای تولید نفت و گاز می‌دهد و در نتیجه توجه به انرژی های تجدیدپذیر و پاک مانند برنامه‌ی عربستان سعودی برای اتکا به این نوع انرژی در سال ۲۰۳۰ را به حاشیه می‌برد. به عبارت دیگر نفت و گاز چه ارزان و چه گران باشند، همچنان تلاش‌ها برای تحت کنترل درآوردن تاثیرات تغییرات اقلیمی را -حداقل تا زمانی که همه‌ افراد مخاطرات این تاثیرات را در واقعیت و نه مانند اکنون در خیال جدی بگیرند- ضایع خواهند کرد.