گام‌های موثر دولت برای کشف منابع نفت و گاز در مناطق مرزی
سید صالح هندی- مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت ایران سرزمین کهن و پهناور ایران، همواره مورد عنایت الهی بوده و هر وجب از آن سرشار از سرمایه، منابع و مخازنی کم‌نظیر است. یکی از این نعمت‌های خدا‌دادی وجود نفت و گاز در جای جای این فلات گسترده است. شکر این نعمات در کشف، ایجاد ارزش افزوده و استفاده بهینه در آنها است. مدیریت اکتشاف از دیرباز به عنوان پیشاهنگ آوردگاه تلاش صنعت نفت، همواره ماموریت شناسایی این سرمایه ملی نهفته در اعماق زمین را برعهده داشته تا از این طریق چرخه توسعه و تولید این گنج گران‌بها آغاز شود. این مدیریت موظف است برای حفظ قدرت اقتصادی و اقتدار کشور، همواره به کشف میادین پرداخته تا منابع جدید را جایگزین نفت و گاز تولید شده نماید و از این‌طریق مایه‌ی پشت‌گرمی مردم و مسئولین نظام اسلامی شود. مدیریت اکتشاف در راستای انجام این ماموریت راهبردی و حیاتی، در قالب برنامه پنج‌ساله پنجم و در دولت تدبیر و امید موفق شده است معادل بیش از ۷۵ درصد نفت و ۱۷۰ درصد گاز تولیدی را کشف و جهت جایگزینی نفت و گاز تولید شده، تحویل شرکت ملی نفت ایران نماید. موضوع زمانی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد که این منابع با همسایگان ما مشترک بوده و طبیعتاً مسابقه‌ای برای برای کشف و تولید زودتر از این میادین شکل گرفته باشد. این‌جا است که اکتشاف، توسعه و تولید از میدان مرزی و مشترک براساس اسناد بالادستی و سیاست‌های تکلیفی اولویت پیدا می‌کند. مدیریت اکتشاف ضمن توکل به‌خدا و تکیه بر دانش و توان داخلی و تعامل با نقش‌آفرینان عرصه بین‌المللی نفت و گاز، با طراحی برای پوشش کامل اخذ داده‌های پایه‌ای لازم در مناطق مرزی غرب، جنوب غرب و دشت آبادان، خلیج فارس، شمال شرق و شمال غرب و انجام لرزه‌نگاری‌های متعدد در این نواحی مستعد، نسبت به ایجاد زیرساخت‌های اطلاعاتی بسیار غنی، جهت استمرار فرایند اکتشاف در برنامه‌های پنج ساله ششم و هفتم اقدام نموده است. در این مدت با انجام مطالعات و عملیات گسترده و پیچیده‌ی نواحی مناسب اکتشافی، حدود ۳۶۰۰۰ کیلومتر مربع عملیات لرزه‌نگاری مرزی طراحی شده که این حجم از طراحی و اجرا تاکنون بی‌نظیر بوده و این مدیریت را قادر ساخته تا برنامه‌های جامع اکتشافی را با یک قطعیت بسیارعالی در افق ۱۴۰۴ برنامه‌ریزی نماید. هم‌چنین پروژه‌های لرزه‌نگاری دو بعدی ذهاب، لرزه‌نگاری سه بعدی سپهر و اخیراً پروژه لرزه‌نگاری سه‌بعدی تندیس، در حساس‌ترین مناطق مرزی در غرب و جنوب غرب کشور در حالی که در همان حوالی در کشور همسایه بی‌سابقه‌ترین عملیات تروریستی صورت می‌گیرد، در امنیت کامل انجام می‌شود. امید می‌رود که این فعالیت منجر به شناسایی کامل منابع هیدروکربوری در این مناطق شده و توسعه و امنیت بیشتر را برای مرز‌نشینان شریف و نجیب این مناطق به ارمغان خواهد آورد. در این مدت با تاکید بر پروژه‌های مطالعاتی زمین‌شناسی و ژئوفیزیکی و تهیه نقشه‌های اکتشافی از ساختارهای نفتی و گازی مرزی، ظرفیت‌های فراوانی برای اکتشافات آتی در مناطق فوق‌الذکر نظیر ذهاب، نفت شهر، تیماب و دشت آبادان ایجاد شده است که برخی از این مناطق به‌صورت بلوک‌های اکتشافی جهت عرضه برای جذب سرمایه و فناوری و هم‌چنین اشتراک ریسک، در الگوی قراردادی جدید، تعریف و تصویب شده است در سه سال گذشته هم‌چنین پروژه‌های مطالعاتی بسیار راهبردی در نواحی مرزی جنوب غرب و دشت آبادان براساس ایده‌های نوین اکتشافی جهت شناسایی منابع جدید نفتی با تمرکز بر پیچیده‌ترین تئوری‌ها و فرآیندهای اکتشافی انجام گرفته است . بدین ترتیب با انجام پروژه‌های تکمیلی برداشت اطلاعات لرزه‌نگاری سه بعدی و اثبات ایده‌های نوین در این مناطق با اتکا بر عنایات ویژه خداوند متعال شاهد نقطه عطف دیگری از اکتشافات عظیم هیدروکربوری خواهیم بود. انجام پروژه مطالعاتی و پژوهشی شناسایی منابع غیر‌متعارف هیدرات‌های گازی در مناطق مرزی دریای عمان نشانه‌های خوبی از کشف ذخایر عظیم هیدرات‌های گازی را عیان کرده است. دستاورد دیگر این پروژه آن بوده است که علیرغم محدودیت‌های ناشی از تحریم، ایران در ردیف کشورهایی قرارگرفته است که فناوری شناسایی این‌چنین منابعی را در اختیار دارد. حفاری و تکمیل ۷ حلقه چاه اکتشافی، طی سه سال گذشته در مناطق مرزی از دیگر دستاوردهای مهم این دوره بوده که منجر به کشف میادین نفت و گاز در مناطق مرزی شده که در وقت مناسب براساس سیاست‌های شرکت ملی نفت به اطلاع مردم شریف ایران خواهد رسید. امید داریم، با توجه به سرانجام رسیدن برجام و رفع بسیاری از آثار تحریم و فراهم شدن شرایط برای اجرایی شدن زیرساخت‌های مطالعاتی و طراحی‌های اکتشافی انجام شده، شاهد کشف منابع و مخازن عظیم نفت و گاز باشیم به نحوی که مناطق مستعد دیگری جهت بنا نهادن تمدن دیگری در صنعت نفت نظیر عسلویه و غرب کارون در جهت رشد و تعالی کشور عزیزمان ایجاد شود.
