یادداشت‌های غیر رسمی(۷): سه ضلعی بازارِ ساختمان‌های لوکس
غلامرضا رحیمی کارشناس مدیریت پروژهصحبت از میزان درگیری سپرده‌های بانکی در فعالیت‌های ساختمانی تکراری است. در واقع اگر بانک‌ها موفق به پرداخت هزاران میلیارد تومان سود به سپرده‌گذاران خود شده‌اند، در سایه سرمایه‌گذاری‌های کلان آن‌ها در صنعت ساختمان بوده است. خیر، صحبت از مسکن مهر و سرمایه‌ای که صرف آن شده و می‌شود نیست، که اگر آن میزان سرمایه هم به این بحث وارد شود، قصه بسیار غم‌انگیز‌تر خواهد شد.تا پیش از این عشق آتشین بانک‌ها به صنعت ساختمان، بانک‌های تخصصی با پرداخت وام به استفاده‌کنندگان واقعی، به یک تقاضای واقعی در بازار پاسخ می‌دادند.اما سرمایه هنگفت بانک‌ها و آن‌چه که از سپرده‌های حجیم بانکی طی یک دهه اخیر نصیب آنان شد،آن‌قدر بزرگ شد که از تقاضای واقعی مردمی که تو فکر یک سقف بودند بسیار بزرگ‌تر بوده و باید فکر دیگری برای آن می‌شد. نه تقاضای معمول و البته رو به رشد طبقه متوسط برای آپارتمان‌های کوچک مطلوب و متناسب با برنامه مورد نظر کسب سودهای افسانه‌ای بانک‌ها بود و نه تقاضای صنایع تولیدی،که مدیران بانکی حوصله پذیرش ریسک درازمدت و طولانی بازپرداخت چنین وام‌هایی را نداشتند. راه حلی که توسط بانک‌ها بکار گرفته شد، بسیار ساده، قابل اجرا و کم ریسک بود. هم‌زمانی این راه‌کار با نهضت خصوصی‌سازی و خلق شرکت‌های خصولتی موجب تضمین موفقیت آن می‌شد. ساختمان‌سازی لوکس به این معنی که شرکت‌های خصولتی هم، مستقل از موضوع فعالیتشان یک پایشان را در ساختمان‌سازی آن‌هم از نوع لوکس‌اش گذاشتند و برای بانک‌ها چه مشتری بهتر از آن‌ها که تضامینی نقد از نوع درآمد‌های چسبیده به بودجه نفتی دارند. اما این پیوند بدون مجوزهای شهرداری جایز نمی‌شد که او هم شد ضلع سوم بازارِ ساختمان‌های لوکس. بازاری بزرگ با فعالان محدود و برای مشتریانی محدود ولی پرقدرت، چه از بابت دسترسی به سرمایه و چه از بابت قدرت لابی‌گری و حتی توان دسترسی به رسانه‌ها. و این دسترسی به رسانه‌ها موجب شده که اینان بتوانند افسانه‌ای را رواج دهند که گویی لوکس‌سازی پیشتاز تولیدِ کار در کشور است وگویی که آمار بیکاری میلیونی ناشی از جذب اعظم سرمایه‌های بانکی و ورشکستگی سایر صنایع به رفتار این سه ضلعی ربطی نداشته است.
