بررسی تاثیر رسانه در جلوگیری از فساد اقتصادی

اصل توجه به موضوعات اقتصادی در وضعیت فعلی جامعه ما از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بررسی ریشه‌های فساد اداری ما را به دلایلی رهنمون می‌سازد که موجد محیطی است که در بستر آن عوامل انسانی جرات می‌یابند تا به راحتی با سوءاستفاده از موقعیت شغلی ایجاد شده، دست به اقداماتی بزنند که در پرتو آن حقوق اجتماعی، اقتصادی و سیاسی شهروندان نقض و یا حق مسلم فرد یا گروهی به آسانی پایمال یا به ناحق به دیگری واگذار شود. البته برخی از این دلایل را در ابهام مقررات، قوانین و روش‌ها، کیفیت کار نظام دیوان سالاری، سطح دستمزد‌ها در بخش دولتی، سیستم تنبیه و مجازات و نظارت‌های سازمانی می‌توان دید که نهادهای لازم و قوانین کافی با نظارت جدی و به‌هنگام با پیش بینی امور اجرایی در قوای سه گانه ضمانت اجرایی چون اجرای قوانین و مجازات ها را نیاز دارد که با مطالعه دقیق و رفع آن شایسته است امیدوار به اصلاح نظام اداری بود. در ادامه اجازه بدهید تعریف صحیحی از مفهوم فساد اداری را بیان کنیم. ریشه «فساد اداری» در لغت به معنای «شکستن» (Rumpere) است. فساد در اصطلاح؛ بیرون رفتن از حد اعتدال است که با سوءاستفاده از امکانات و منابع عمومی در جهت کسب منافع شخصی (ربیعی، همان، ص.۲۹) تبلور می‌یابد. فساد از لحاظ حقوقی، رفتار منحرف شده از ضوابط و وظایف رسمی یک نقش عمومی است که بنا به ملاحظات خصوصی یا ملاحظات قومی و منطقه‌ای (هیود، همان، ص.۴۷۵) رخ می‌دهد و معمولاً برای موضوعاتی نظیر حکومت‌های فاسد و فقیر (Rose-Ackerman, 2002, p.1) و اعمالی که از دستگاه‌های فعال آنها سر می‌زند، به کار می‌رود. همانطور که عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در شکل گیری فساد اداری تأثیرگذار است ابعاد حقوقی مانند تبعیض نیز در شکل گیری این پدیده نقش ایفاء می کند و قوانین متعارض و خلاء های قانونی نیز می توانند زمینه فساد مالی در نظام اداری را موجب شوند و درباره تخلفاتی چون پارتی بازی، رشوه، باند بازی و اخاذی، قوانین مختلفی وجود دارد. نقش تجارت داخلی و خارجی بر فساد اقتصادی: موضوع دیگری که دارای اهمیت اساسی است در رابطه با تجارت کشور است که به طور انحصاری در اختیار برخی قرار دارد که از سالها پیش در بخشهای اقتصادی ایران رخنه کرده اند و هر جا که فردی می خواهد ورود کند؛ جنس مرغوب تر و ارزانتر وارد کند و یا کالای مشابه با استاندارد بین المللی را در داخل تولید کند جلو او گرفته می شود و با دامپینگ و یا تحدید و تطمیع او را از مسیر خارج می کنند به عبارت دیگر؛ تولید کننده از یک طرف با واردات کالاهای چینی و ارزان قیمت بی کیفیت روبرو است، از سوی دیگر در زمانی که در دوره تحریمها با رکود روبرو است از بانکها وام گرفته و به علت مشکلات فروش و مشکلات مالی و سودهایی که بابت معوقه ها هر روز بیشتر شده بدهکارتر شده است. در نهایت ۱۰ هزار واحد صنعتی از این کارخانه ها را بانکها تصاحب کرده اند. نقش رسانه ها در افشای برخی فسادهای اقتصادی بر پایه رهنمود مقام معظم رهبری در راستای اجرای اقتصاد مقاومتی نقش بسزای رسانه ها در افشای برخی فسادهای اقتصادی به ویژه در مواقعی است که سعی در تخریب صنعت و تولید در داخل کشور می شود. در این خصوص رهنمود مقام معظم رهبری می تواند توسط رسانه ها مورد پیگیری و تأمل قرار گیرد و مصادیق آن به مسئولان و مراجع ذیصلاح معرفی گردد. تاثیر بسزای شفافیت درعملکرد نظام اداری توسط رسانه ها به هر میزان، درجه شفافیت و اطلاع رسانی رسانه ها در مبارزه با فساد ارتقاء یابد می تواند در کمرنگ ساختن فساد اداری تأثیرگذاری بیشتری داشته باشد و زمینه ساز سیستمهای اداری سالم و شفاف گردد امروز در کشورهایی که رسانه ها آزاد تر باشند فساد اقتصادی کمتر است و در کشورهایی که عرصه را بر اصحاب قلم و مطبوعات تنگ کرده اند فساد سازمان یافته و نهادینه شده بلای جان مردم و مملکت شان شده است. نمونه اولش سه کشور ایسلند، نیوزیلند و فنلاند که پاکترین کشورها از لحاظ فساد اداری و اقتصادی بوده اند و نمونه دومش کره شمالی و اریتره هستند که فاسد ترین کشور از این لحاظ به شمار می‌روند. غفلت از نقش رسانه‌ها در مبارزه با فساد اقتصادی انگلیسی ها می‌گویند: «دولت انگلیس در هر کشور دو سفیر دارد، یکی سفیر حکومت و یکی خبرنگار گاردین و چه بسا در بسیاری موارد نظر خبرنگار گاردین بر نظر سفیر ترجیح داده می‌شود.» این جمله پرمغز انگلیسی ها مصداق خوبی برای نشان دادن اهمیت رسانه و افکار عمومی در غرب است و اگر غربی ها می‌گویند: «مطبوعات کتاب مقدس دموکراسی هستند.» به این خاطر است که این مطبوعات با آزادنگاری های شان عرصه را بر بسیاری از سوءاستفاده های اقتصادی و اداری تنگ تر کرده اند. هرچند باور غربی ها که مطبوعات شان را تا این حد ارج می‌نهند و از آن به عنوان کتاب مقدس یاد می‌کنند نشان از عمق نگاه غربی ها به نقش مطبوعات و رسانه ها دارد و ثمرات و برکات زیادی برای آن جوامع داشته است ولی در کشور ما مطبوعات با تأثیر پذیری از مؤلفه های گوناگون نتوانسته اند و نخواسته اند به جایگاه حقیقی خود و اثربخشی لازم دست یابند. امید است... ایجاد فضایی امن تر برای اصحاب قلم و خبرنگاران و حمایت از نقش روشنگرانه ی آنها در پیگیری ماجرای سوءاستفاده کنندگان از بیت المال و بسیاری ناهنجاری های دیگر، می‌تواند جامعه را از آسیب های بزرگتر برهاند. امروز نشریات ما با درک عمیق از شرایط و با اشراف به خط قرمز های نظام می‌توانند با آگاهی بخشی به جامعه و بهره گیری از نویسندگان فکور و با بینش و جسور به یاری دولتمردان بیایند و عرصه ر ا بر آنان که عرصه را بر ملت تنگ کرده اند تنگ تر کنند. باید بپذیریم رسانه ها می‌توانند بهترین چشم و زبان و یار کار به دستان ما باشند. اگر نشریات و رسانه های آگاه و آزاد و مستقل مورد حمایت قرار گیرند و نویسندگان با شهامت و بی هراس، قلم به دست بگیرند و بیش از آن که فکر کنند چگونه بنویسند تا اسباب رنجش برخی ها نشوند هر آنچه را بر خلاف مصالح نظام و کشور دیدند صادقانه بنویسند و با ژرف نگری شان واقع نویسی کنند و برخی مصلحت اندیشی های رایج را کنار بگذارند قطعا می‌توانند در ایجاد جامعه ای سالم، اخلاق مدار، پویا، پاک و ارزشی نقش آفرین باشند. * مدرس حوزه فروش و مارکتینگ/ مدیرعامل شرکت مشاوره کسب و کار «مدیران خبره آسیا»