همه درگستردن بساط فساد شریک شده ایم!

ویژه ۲۵ سالگی جهان اقتصاد

هیچ چیز خطرناکتر از این نیست که جامعه ای بسازیم که در آن بیشتر مردم حس کنند که هیچ سهمی در آن ندارند. مردمی که حس می کنند سهمی در جامعه دارند از آن جامعه محافظت می کنند، ولی اگر چنین احساسی نداشته باشند، ناخودآگاه میخواهند که آن جامعه را نابود کنند. این جمله مارتین لوترکینگ ، امروز بعد از اینکه تلاشم برای متقاعد کردن شاگرد مغازه برای شستن پیاده رو با آب شهری ناکام ماند در ذهنم تکرار می شد . شاگرد مغازه احساس مسولیت نمی کرد و می گفت صاحب کارش از او چنین خواسته، به پیش صاحب مغازه رفتم از آب هایی که درجایی دیگر هدر می روند و فساد دستگاه دولتی و اختلاس ها گفت؛ می گفت به جای یکی از اختلاس چند هزار میلیاردی فکری به حال آب بکنند . اما فساد او را بی اعتماد کرده است؛ فساد او را بی مسئولیت کرده است و متاسفانه او نمونه ای است از اکثریت مردم جامعه ایران و بازهم متاسفانه ماجرا به همین جا ختم نمی شود . در فرهنگ دینی ما واژه های اقتصادی مهمی وجود داشته اند که فساد را کنترل می کردند؛ واژه های آشنای «حلال» و «حرام» ، «بیت المال» ، «حق الناس» و... واژه هایی که اگر صادقانه بخواهیم اعتراف کنیم درعمل در زندگی امروزی ما کم رنگ شده اند . اگرچه همه ما روایت مولایمان علی و برادرش را درمورد نبخشیدن حتی یک دینار اضافه از بیت المال به او خوانده ایم، اما وقتی مسئولیتی و بخشی از بیت المال به ما سپرده می شود فراموش می کنیم که امام علی(ع) هم می توانست با توجیه هایی شبیه آنچه ما امروز می گوییم، زمینی، ملکی، موقعیتی یا پولی را به برادرش واگذار کند و نکرد . من برای اطرافیانمان او برای اطرافیانش و کم کم همه برای خودشان و اطرافیانشان هر آنچه دراختیار دارند را به توجیهی دراختیار می گیرند و حق دیگران را فراموش می کنند. وقتی از وقت اداره برای کارهای شخصی استفاده می کنیم یا حتی وقتی بی حوصله و مسوولیت پاسخ مشتریان را می دهیم ، وقتی به سادگی در مورد دیگران قضاوت می کنیم ، وقتی هنگام رانندگی حقوق دیگران را رعایت نمی کنیم، وقتی برای انجام شدن کارمان پرداخت رشوه را می پذیریم، وقتی کار کسی که برایمان با دیگران فرقی دارد را بهتر انجام می دهیم ، وقتی فیلم یا کتابی را از اینترنت بدون رعایت حقوق صاحبانش دانلود می کنیم، وقتی به فرزندمان یاد نمی دهیم که حقوق دیگران را رعایت کند، وقتی که زباله را درخیابان رها می کنیم و.... در همه ی این زمان ها همه ما در گستردن بساط فسادی عمیق در جامعه مان شریک شده ایم . فسادی که بروزش را در اداره ها می بینیم. خبرش را دراختلاس ها می شنویم. دیگران را مقصر می دانیم، این فرد و آن فرد این جناح و آن جناح و ساده انگارانه ردپای حضورخودمان را در این فساد پلید را نادیده می گیریم . فساد شاید از اقتصاد شروع شود اما فقط اقتصاد را ویران نمی کند . راه را بر اصلاح ساختارها می بندد و زودتر از آنچه تصور شود ساختارها و زیرساختهای جامعه را هم دچار می کند . روح و روان جامعه را بیمار می کند و زندگی و سرنوشت تمام افراد را تحت شعاع قرار می دهد آنهم نه فقط کسانی که درآن شریک بوده اند، همه ی جامعه را حتی کودکان بی گناهی که هنوز به دنیا نیامده اند . برای رهایی از این پلیدی بزرگ راهی جز بازگشت واقعی و مسوولانه به آموزه های دینی مان نیست . ما همه باید باز بیاد بیاوریم که پیامبرمان گفته است: که همه مسوولیم . ما همه باید به یاد بیاوریم که باید شجاع، شفاف و قاطع درمقابل هر کجا که فسادی دیدیم بایستیم . ما همه باید به یاد بیاوریم که خدا با وجود تمام مهربانی و رحمتش از حق الناس نمی گذرد. ما همه باید به یاد بیاورم که : خداوند سرنوشت هیچ قومی و «ملّتی» را تغییر نمی دهد مگر آنکه آنها خود تغییر دهند "قرآن کریم - رعد -۱۱"