نقش نظارتی رسانه ها بر کاهش مفاسد اقتصادی

ویژه ۲۵ سالگی جهان اقتصاد

بی شک آن چه نگاه خواننده این نوشته را به تارو و پود حروف و عبارات این مطلب و هر مقالی در جراید می دوزد و آن چه که چشمان بینندگان را بر تصاویر اخبار مختلف و گوش های شنوندگان را به اصوات خبر در هر حوزه ای مشغول می سازد ، همانا تشنگی بر کسب اطلاع از واقعیّات روز و زمان و یا حداقل پیوند با فهم و ادراک سایرین از آن وقایع است . در این بین آن چه به طور آشکارا حق مخاطب هر رسانه است ، دریافت واقعیت رخ داده به شکل واقعی و از پس آن شنیدن تفاسیر آن هر چند از سر ناچاری با سلیقه آن رسانه است . اما آن چه نگارنده را به نبشتن این واقعیّت واداشته همانا نقش نظارتی رسانه ها در حوزه های مختلف سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و از جمله آن ها تاثیر بی چون و چرای آنها بر مسائل مرتبط با مفاسد اقتصادی است . بی شک رسانه های مختلف به فراخور داشتن طیف وسیع و رنگارنگی از مخاطبان در سطوح مختلف جامعه از یک سو و نیز ادراک توام با صحه ی عمده جامعه از اصل اخبار منعکس شده در رسانه ها، می توانند نقش به سزایی نه تنها در انتشار و اطلاع رسانی اخبار مرتبط با مفاسد مختلف اقتصادی داشته باشند، بلکه می توانند به عنوان ابزاری بسیار قوی برای پیشگیری و پیگیری این مفاسد ، نقش آفرینی کنند . سال ها قبل در بسیاری از جوامعی که به ذکر پیشرفته بودن آن ها در حوزه اقتصادی بسنده می شود و البته در حوزه مبارزه با فساد اداری نیز کارنامه روشنی دارند ، رسانه های جمعی مختلف به عنوان زبان آحاد ملّت بر ساختار های نه فاسد ، بلکه فساد انگیز مختلف ولو در سازمان ها و بخش های کوچک و نه تنها در سطح ملی ، بلکه در کوچکترین بخش ها و ایالات شوریدند و معایب و ضعف های آن ها را آشکار ساختند تا نه تنها مدیران و کارمندان آن سازمان ها را به ضعف هایشان آگاه تر سازند بلکه آن ها را به آگاهی عموم جامعه به این حفره ها نیز واقف سازند . نه تنها مطالعات و تجربه های مختلف نشانگر رابطه مستقیم بین حساسیت و مطالبات عمومی از شفافیت سازمان ها و ادارات دولتی با مفاسد ثبت شده در این نهادها می باشد بلکه رابطه ی معنی دار آزادی رسانه ها در حوزه این نوع نظارت با سلامت اداری این قبیل ارگان ها نیز امریست که بر هیچ ناظر آگاهی پوشیده نیست و بدون اغراق رسانه های آزاد میتوانند و باید با ایفای نقش بی بدیل و موثر خود بر نه پوشاندن بلکه پاک کردن این لکه ننگ خودنمایی کنند. از سویی رسانه های عمومی مقبول با در اختیار داشتن ابزاری قوی که همانا عموم مخاطبان مستمر و پیگیر است، می توانند در خواست آحاد جامعه را جهت مداومت و پیگیری این گونه مفاسد به گوش مسوؤلین برسانند و با ایفای نقش مستقل خود و بدون هیچ ارعابی از سوی ذینفعان فاسد و یا آنان که هرچند از روی دلسوزی بر منافع ملی اما به اشتباه پوشاندن لکه ها را بر زدودن آنها مقدم می شمرند، به پیگیری پاسخ تا وصول نتیجه و رویت آثار آن مبادرت ورزند . هر چند فساد اقتصادی و اداری چه در سطح گسترده خرد و چه در سطح کلان آن بقا و آبروی هر نظام سیاسی-اجتماعی را نشانه می گیرد و هر چند که همواره دولتمردان اصلی هر نظام سیاسی با ثبات، مبارزه با فساد را از اولویت های برنامه های اقتصادی خود قرارمی دهند ، امّا به واقع این مبارزه جز با استفاده از سلاح های مجهز به شکل صحیح و از جمله استفاده از ابزار رسانه به شکل بهینه و هدفمند ممکن نیست . به واقع آیا نقش رسانه از جمله رسانه های تصویری و روزنامه ها به ذکر مفاسد رخداده شده و نکوهش آن و نقل قول مسوؤلین و تقبیح آن ها بر این امر مذموم و وعدهای تو نیمه خالی برخورد های قهری خلاصه می شود یا می بایست از این ابزار در جهت بازدارندگی هر چه بیشتر و فرهنگ سازی و آگاهی بخشی استفاده کرد؟ بدون تردید تبدیل اخبار مفاسد اقتصادی به سوژه های خبری نه تنها با کاهش حساسیت عمومی آحاد مردم و مسوؤلان بر این موضوع همراه است ، بلکه با سوزاندن فرصت های پیشگیری و آگاهی بخشی جهت اصلاح این جنبه منفی از فرهنگ اقتصادی ، رشد و تغییر شکل روز به روز این آفت اقتصادی را سبب می شود. امید است در این میان که علیرغم تلاش های ابزار های نظارتی و قهری مختلف همچنان شاهد رخدادهای تلخ اقتصادی با رنگ و بوی فساد هستیم و پیش از آن که بیش از این ها بر عموم جامعه تحمیل شود ، باور به استفاده از رسانه به شکل کارا، آزاد و هدفمند در این حوزه عمق بیشتری پیدا کند تا همگان بتوانیم شاهد خشک شدن هرچه زودتر ریشه های این پدیده شوم باشیم .