حمام نواب،میراث زنان قاجاری
در میان شلوغی و آشفتگی خیابانها وکوچه های تهران، در میان برج ها و ساختمان های سر به فلک کشیده، هنوز خانه ها و مکان های قدیمی دیده می شود. هنوز مکان هایی پیدا می شوند که اگر مردم پایتخت نشین دلشان از این شلوغی زده شود بروند و کمی به یاد گذشته خاطراتشان را زنده کنند. شاید یکی از مکانهایی که مردم تهران فراموش کرده اند حمام های عمومی است. حتی می شود گفت که این حمام ها حتی تا ده سال قبل هم رونق نسبی داشت اما در حال حاضر به مکانهایی سوت و کور تبدیل شده. یکی از این حمام های بسیار قدیمی حمام نواب است. حمامی که هم اکنون مردم به خاطر شست و شوی بدن خودشان به آنجا نمی روند. بلکه می روند تا کمی فکر خودشان را شست و شو بدهند تا از این شلوغی خودشان را رها کنند. کافی است برای این شست و شو سری به خیابان پانزده خرداد بزنید. وارد کوچه بیک دامغانی شوید و حمام قدیمی را ببینید. جالب است بدانید که این حمام توسط دو زن به نامهای سارا سلطان خاتون و سارا هاجر خاتون که دختران فردی به نام نواب بوده اند ساخته است. قدمت آن از دوره قاجاریه این مطلب را می رساند که بنا، بنای تاریخی است. شاید ساختن این بنا توسط دو خانم هر کس را بیشتر وسوسه کند که از این مکان دیدن کند چرا که دیدن یک ساختمان قدیمی ساخته شده توسط دو خانم و سلیقه های وارد شده توسط آنها می تواند فرهنگی از زنان ایرانی سالها قبل به ما بدهد. این بنا دارای بخش هایی چون هشتی، سربینه، تنظیف گرمخانه، سرویس بهداشتی، خزینه، استخر و ستون است. به نظر می رسد دیدن گرمابه از همه بیشتر شما را به خاطرات نه چندان دور ببرد، گرمابه ای که در فیلم قیصر هم دیده می شود. چیزی که در معماری این بنا مشهود است نشان می دهد که وجود آهک روی سطح بنا بسیار محدود بوده که حاکی از وجود تزیینات قابل توجه در آن است و نشان از ذوق و استعداد هنری معمار آن دارد. حمام نواب برای جلوگیری از اتلاف گرما و امکان استفاده از آب قنوات و چشمه ها به برای استحمام، پایین‌تر از سطح زمین ساخته شده است. حمام نواب در سال ۱۳۹۰ تغییر کاربری داد و هم اکنون به مرکز صنایع دستی شهر تهران تبدیل شده است. حمام نواب در سال ۱۳۸۵ توسط میراث فرهنگی در آثار ملی ایران ثبت شد و همین امر نشان دهنده اهمیت بسیار آن است. چه خوب است که مردمی که ساکن شهری با اصالت تاریخی هستند و همین حمام نواب هم شامل آن است هر از گاهی سری به آن بزنند و نگذارند این بناها از یادها بروند. فقط کافی است کمی همت به خرج بدهیم، بعید است آن مقدار تلاشی که گردشگران خارجی می کنند تا چند صد کیلومتر را طی کنند و به کشور ما بیایند تا چنین بناهایی را از نزدیک ببینند به همان مقدار ما نیاز به تلاش کردن داشته باشیم.
