تداوم گرانی شکر تهدیدی تلخ برای صنایع غذایی
شکر به عنوان یکی از محصولاتی که در گروه کالاهای اساسی قرارمی‌گیرد، همواره بازاری پرنوسان دارد و به جزء اثرپذیری از تحولات بازارهای جهانی، از اتفاقات بازار داخلی نیز تأثیر می‌پذیرد. به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، یکی از دلایلی که موجب شده بازار شکر نسبت به برخی دیگر از اقلام اساسی با حساسیت‌های ویژه‌ای روبرو باشد، استفاده از آن به عنوان ماده اولیه برای تولید بسیاری از محصولات دیگر است. با توجه به این شرایط تغییرات ناگهانی بهای شکر موجب تغییر قیمت تمام شده بسیاری از محصولات می‌شود و این به معنی اثرگذاری مضاعف افزایش قیمت شکر بر سبد هزینه خانوار است. از سویی یکی از گروه‌های کالایی که در سال‌های اخیر در فهرست صادرات غیرنفتی کشور قرارگرفته‌است، محصولات غذایی است که در تولید بسیاری از آنها از شکر استفاده می‌شود و افزایش قیمت آن می‌تواند به کاهش قدرت رقابتی و حذف این محصولات از بازارهای هدف منتهی شود. در حالیکه این اتفاق می‌تواند در بازار داخلی نیز محصولات غذایی را تهدید و بخشی از سهم بازارشان را در اختیار اقلام وارداتی قراردهد. با توجه به این شرایط، تأمین شکر برای بازار خرده فروشی و همچنین صنایع باید به نحوی مدیریت شود که کمترین اثر منفی را بر سبد مصرف خانوار و صنایع داشته باشد. این در حالی است که همچنان مداخله دولت در بازار شکر ادامه دارد و ضعف مدیریت متولی که در نقش متصدی ایفای نقش می‌کند، موجب شده در مقاطعی بازار با کمبود عرضه و افزایش قیمت روبرو شود، اتفاقی که برای صنایع بالاخص آن گروهی که محصولاتشان را صادر میکنند، می‌تواند هزینه سنگینی داشته و موجب حذف آنها از بازارهای هدف صادارتی شود. چنانکه دبیر انجمن صنایع آبمیوه گفت: در جلسه‌ای که ۲ هفته پیش با مسئولان سازمان حمایت و بورس کالا داشتیم وعده‌هایی مبنی بر کاهش قیمت شکر و تحویل سریعتر این محصول به مصرف‌کنندگان داده شد اما این وعده‌ها تاکنون عملی نشده است. ولی‌الله داودآبادی در گفتوگو با فارس اظهار داشت: در جلسه‌ای که دو هفته پیش با مدیران سازمان حمایت، سازمان بازرگانی دولتی، بورس کالا و انجمن‌های صنایع غذایی داشتیم، قرار شد مشکل شکر به زودی برطرف شود و قیمت این محصول کاهش یابد. وی ادامه داد: در آن جلسه عنوان شد که دو، سه کشتی حامل شکر در حال تخلیه بار در بندر هستند و طی روزهای آینده عرضه شکر افزایش می‌یابد و قیمت این محصول کاهش خواهد یافت. داود آبادی تصریح کرد: یکی از مشکلات مطرح شده در این جلسه طولانی بودن زمان تحویل شکر در بورس کالا به تولیدکنندگان بود به طوری که عنوان کردیم بورس کالا شکر را در مدت ۱٫۵ ماه پس از تحویل پول به تولیدکنندگان تحویل می‌دهد. دبیر انجمن صنایع آبمیوه افزود: مسئولان بورس کالا در آن جلسه اعلام کردند که این مدت زمان را به ۱۰ روز کاهش خواهند داد اما هم اکنون نیز برخی کارخانه‌ها برای تحویل شکر باید یک ماه منتظر بمانند. داود آبادی با بیان اینکه در حال حاضر قیمت شکر در بازار همچنان بالای ۳ هزار و ۱۵۰ تومان است، گفت: ممکن است قیمت‌ها کمی کاهش یافته باشد، اما باز هم شکر برای تولیدکنندگان گران تمام می‌شود. وی ادامه داد: برخی دلالان شکر را در بازار بدون ارائه فاکتور عرضه میکنند که تولیدکنندگان نمی‌توانند خرید بدون فاکتور از آنها داشته باشند و همین مسئله باعث شده تا کارخانه‌ها با کمبود شکر روبرو شوند. خبرنگار جهان اقتصاد می‌افزاید، این اتفاقات موجب می‌شود تا منفعت‌طلبان نیز به بازار شکر ورود کرده و با رفتارهایی چون احتکار مشکلات را تشدید نمایند. در این خصوص دولت با تغییر مسیر تجارت شکر در بازار داخلی و عرضه آن در بورس کالا تمهیدی اندیشیده تا دست دلالان سودجو را از این بازار کوتاه کند و با تعیین شرط برای متقاضیان شکر چون داشتن پروانه بهره‌برداری، فهرست بیمه و پروانه ساخت، ظاهرا فروش شکر به دلالان را متوقف کرده‌است. اما متاسفانه به دلیل ضعف در قانون و اجرای آن، داشتن مجوز فعالیت و یا پروانه بهره‌برداری صنعتی در حالیکه هیچ فعالیتی انجام نمی‌شود،امتیازاتی چون گرفتن تسهیلات بانکی را برای دارندگان این اسناد فراهم می‌کند و در چنین شرایطی خیلی دور از ذهن نیست که با چنین اسنادی بتوان در بورس کالا به عنوان فعال صنعتی ورود کرده و موجب انحراف در بازار شکرشد. چنانکه یک کارشناس کشاورزی گفت: شکر در بورس کالا به مصرف کنندگان شکر همچون کارخانجات تولید قند، شیرینی و شکلات عرضه می‌شود و خریداران باید مدارکی همچون پروانه بهره برداری، فهرست بیمه و پروانه ساخت ارائه دهند و بعد مجوز خرید دریافت کنند. مرتضی مشایخی در گفتوگو با فارس گفت: طی روزهای اخیر عنوان شده که واسطه‌ها از بورس کالا شکر می‌خرند، اما این موضوع صحت ندارد و اتفاقا آن قدر شرایط خرید شکر سخت شده که بهتراست با افزایش حجم عرضه، امکان حضور همه خریداران حقیقی و حقوقی در بورس کالا فراهم شود. مشایخی افزود: به نظر می‌رسد امروز صاحبان سرمایه‌ای که نمی‌توانند در بازار شکر واسطه‌گری کنند، در مقابل عرضه مستمر این محصول در بازار شفاف بورس کالا سنگ اندازی میکنند. این کارشناس به زمان تحویل شکرهای فروخته شده در بورس کالا اشاره کرد و گفت: تاخیر در تحویل شکر فروخته شده در بورس کالا را باید از شرکت بازرگانی دولتی به عنوان عرضه کننده سوال کرد و به نظر نمی رسد که این موضوع به روند معاملات بورس کالا ارتباطی داشته باشد. وی با بیان اینکه نباید محدودیت معاملاتی در بورس کالا وجود داشته باشد و روند معاملات و عرضه و تقاضا باید به صورت آزادانه انجام شود، گفت: اگر امروز طبق گفته مسوولان بخش کشاورزی، شکر در انبارها موجود است، بهتر است با افزایش عرضه این محصول در بورس، امکان خرید همه متقاضیان فراهم شود که بدون شک با این اتفاق، بازار در مدت زمان کوتاهی به کلی آرام می‌شود. وی اظهار داشت: اگر شکر در کشور به اندازه نیاز بازار موجود نیست، شیوه فعلی یعنی سهمیه‌بندی خریداران روش موقتی و درست به شمار می رود که مصرف کنندگان واقعی بتوانند از بورس کالا تامین نیاز کنند. کارشناس حوزه کشاورزی به مزیت عرضه محصولات در بورس کالا اشاره کرد و گفت: امروز میزان عرضه و تقاضا و همچنین قیمت شکر به دلیل عرضه این محصول در بورس کالا کاملا مشخص است، این یکی از مزیت‌های بزرگ بورس کالاست که می تواند به مسوولان مربوطه هشدار دهد، نسبت به تنظیم بازار این محصول یا هر محصول دیگر اقدامات لازم را انجام دهد؛ در صورتی که اگر شکر در بازار آزاد معامله می‌شد و قیمت این محصول نیز در نوسان بود، بررسی مشکلات و میزان کمبود شکر به مراتب دشوارتر از شرایط فعلی بود. مشایخی در پایان تاکید کرد: با همه این تفاسیر، شکری که طی ماه های اخیر در بورس کالای ایران به منظور شفافیت و تعادل بازار عرضه شده است، از تولیدکننده به دست مصرف کننده نهایی رسیده و امکان حضور واسطه‌ها در بورس کالا به دلیل مقرراتی که نهادهای نظارتی گذاشته اند، وجود ندارد.
