عضو شورای راهبردی شورای گفتگوی بخش خصوصی و دولت انتقاد کرد: واردات به ایران سه برابر گرانتر از صادرات
عضو شورای راهبردی شورای گفتگوی بخش خصوصی و دولت با تاکید براینکه برای توسعه اقتصادی نیازمند استراتژی و برنامه‌ریزی هستیم، اظهارداشت: برای بهبود تراز تجاری کشور باید برای صادرات و واردات‌مان برنامه مدونی داشته باشیم و دستگاه‌های دولتی باید اجماع‌داشته باشند، فرابخشی کارکرده و از عملکرد جزیره‌ای دوری کرده و در مسیر تحقق منافع ملی حرکت کنند. کیومرث فتح‌الله کرمانشاهی در گفتگو با خبرنگار جهان اقتصاد در خصوص وضعیت تجارت خارجی کشور گفت: در حال حاضر متوسط ارزش هر تن کالای وارداتی حدودا سه برابر متوسط ارزش هر تن کالای صادراتی از کشور است، که این به معنی صادرات کالا با ارزش افزوده اندک است. رئیس کمیسیون توسعه صادرات خانه اقتصاد ایران تصریح‌کرد: باید با اعمال مدیریت، داشتن برنامه مدون و همچنین رصد فرصت‌ها در بازارهای جهانی، شرایطی را فراهم کنیم که اقلام وارداتی را با قیمت مناسب‌تر خریداری کنیم و در مقابل برنامه‌ریزی داشته باشیم تا کالاهای صادراتی‌مان با قیمت بالاتری به بازارهای هدف عرضه شود تا این فاصله از بین برود. وی تاکید کرد: برای رسیدن به این هدف باید از خام و فله فروشی کالا خودداری کرده و محصولاتمان را با ارزش افزوده بیشتری صادر کنیم. عضو هیأت مدیره اتحادیه ملی محصولات کشاورزی با بیان اینکه باید تلاش کنیم تا فاصله قیمتی میان واردات و صادرات به حداقل برسد، توضیح‌داد: باید واردات ماشین‌آلات، تکنولوژی، مواد اولیه و مواد مصرفی مورد نیاز واحدهای صنعتی که به افزایش تولید، ایجاد اشتغال، افزایش ارزش افزوده و رشد صادرات منتهی می‌شود را مدیریت کنیم تا با بهترین شرایط و مناسبترین قیمت آنها را خریداری و وارد کنیم. کرمانشاهی با بیان اینکه در صورت اتخاذ چنین رویکردی می‌توانیم به بهبود شرایط اقتصادی کشور امیدوار باشیم، اظهارداشت: افزایش ارزش محصولات صادراتی و در مقابل مدیریت واردات می‌تواند به بهبود تراز تجاری کشور کمک کند. بنابراین گزارش بررسی کارنامه تجارت خارجی ایران در بهار ۹۵ نشان می‌دهد که عملکرد تجارت خارجی کشورمان در خرداد ماه سال‌جاری نسبت به دو ماهه قبل از آن بهبود یافته و تراز تجاری ایران همچنان مثبت است. بنابراین گزارش در این مدت حدود ۲۸ میلیون تن کالا به ارزش تقریبی ۱۰ و نیم میلیارد دلار صادر و ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار کالا به ارزش ۹ میلیارد دلار وارد کشور شده است. اعداد تجارت خارجی کشور مبین این است که میزان صادرات ۴ برابر واردات بوده و ارزش صادرات تنها یک میلیارد دلار بیشتر بوده‌است که مبین موضوعی است که عضو شورای راهبردی شورای گفتگوی بخش خصوصی و دولت در گفتگو با جهان اقتصاد به آن اشاره کرده‌است. واردات ۳٫۲ برای گرانتر از صادرات به گزارش روابط عمومی گمرک ایران،در سه ماهه نخست سال‌جاری ۲۷ میلیون و ۷۸۰ هزار تن کالا به ارزش ۱۰ میلیارد و ۴۷۲ میلیون دلار به خارج از کشور صادر شد که این رقم در مقایسه با دو ماهه نخست سال‌جاری از لحاظ ارزش بالغ بر ۳ میلیارد و ۶۱۰ میلیون دلار افزایش داشته است. از حیث وزنی نیز میزان صادرات کالا در مدت مذکور بیش از ۹ میلیون و ۶۶۰ هزار تن افزایش نشان می‌دهد. گزارش دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات گمرک ایران درخصوص کارنامه بهاری تجارت خارجی کشورمان حاکی است که در سه ماهه نخست امسال بالغ بر ۷ میلیون و ۲۶۳ هزار تن کالا به ارزش ۹ میلیارد و یک میلیون دلار از طریق گمرکات اجرایی وارد کشور شده که این رقم در مقایسه با دو ماهه نخست سال‌جاری که طی آن ۴ میلیون و ۵۶۰ هزار تن کالا به ارزش ۵ میلیارد و ۴۹۷ میلیون دلار وارد شده بود رشد نشان می‌دهد. بنابر این گزارش در دو ماهه اول سال‌جاری صادرات غیرنفتی کشورمان ۱۴ و ۶۸ صدم درصد و واردات ۱۳ و ۵۴ صدم درصد کاهش داشت. این گزارش حاکی است در این مدت گاز طبیعی مایع شده به ارزش یک میلیارد و ۶۹۰ میلیون دلار، سایر گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع به ارزش ۴۳۴ میلیون دلار، محصولات از آهن یا فولاد غیرممزوج تخت فقط گرم نورد شده به‌صورت طومار با ۳۵۴ میلیون دلار، پروپان مایع شده با ۳۴۳ میلیون دلار و روغن‌های سبک و فرآورده‌ها به جز بنزین با ۲۹۱ میلیون دلار عمده‌ترین کالاهای صادراتی و کشورهای چین، امارات متحده عربی، عراق، جمهوری کره و هند پنج کشور عمده مقصد صادرات کالاهای غیرنفتی بودند. این گزارش حاکی است طی سه ماهه اول سال‌جاری، ذرت دامی با ۲۷۲ میلیون دلار، لوبیای سویا با ۲۲۱ میلیون دلار، کنجاله سویا با ۲۱۵ میلیون دلار، برنج با ۱۹۷ میلیون دلار، قطعات منفصله جهت تولید اتومبیل سواری با ۱۶۰ میلیون دلار عمده‌ترین کالاهای وارداتی بودند و کشورهای چین، امارات متحده عربی، جمهوری کره، ترکیه و فدراسیون روسیه پنج کشور عمده صادرکننده کالا به کشورمان بوده‌اند. شایان ذکر است که متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی در این مدت ۳۷۷ دلار و کالای وارداتی یک هزار و ۲۳۹ دلار بوده است. وضعیت صادرات و واردات با شرکای تجاری اصلی میزان صادرات ایران به چین در سه ماهه نخست سال‌جاری از لحاظ ارزش نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۲ و ۶۲ صدم درصد افزایش یافت. چین در این مدت ۲۱ و ۴۹ صدم درصد از سهم ارزشی کالاهای صادراتی ایران را به خود اختصاص داد. بنابراین گزارش، امارات متحده عربی دومین خریدار کالاهای ایران در این مدت بوده که ۱۶ و ۹۲ صدم درصد از سهم ارزش کل صادرات را دارا بوده و واردات آن از ایران نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰ و ۶۵ صدم درصد کاهش داشته است. سومین کشور واردکننده کالاهای ایرانی کشور عراق است که طی سه ماهه اول سال‌جاری سهم آن از کل ارزش صادرات ۱۴ و ۴۹ درصد است و ۵ و ۷۶ درصد کاهش را نشان می‌دهد. کشور جمهوری کره با سهم ارزش ۸ و ۱۱ صدم درصد چهارمین کشور مقصد کالاهای صادراتی کشورمان بوده و واردات آن نسبت به مدت مشابه سال گذشته با رشد یک میلیون و ۳۷۵ درصدی همراه بوده است. کشور هند پنجمین واردکننده کالاهای ایرانی است که ۷ و ۴۰ صدم درصد از سهم ارزش کالاهای صادرات را به خود اختصاص داد که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶ و ۴۷ صدم درصد افزایش نشان می‌دهد. بنابراین گزارش سایر کشورها با سهم ارزش ۳۱ و ۵۸ درصدی، واردکننده کالاهای ایرانی بوده‌اند که این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۹ و ۳۳ درصد کاهش داشته است. شایان ذکر است که میعانات گازی با ارزش یک میلیارد و ۶۹۰ میلیون دلار، ۱۶ و ۱۴ صدم درصد سهم ارزش کالاهای صادراتی را در این مدت دارا بوده است. این گزارش حاکی است صادرات محصولات پتروشیمی با ارزش ۳ میلیارد و ۵۴۲ میلیون دلار، ۳۳ و ۸۲ صدم درصد سهم ارزش کالاهای صادراتی را به خود اختصاص داده است. خبرنگار جهان اقتصاد می‌افزاید، در تحلیل وضعیت تجارت خارجی کشور باید گفت، به دلیل ضعف کشور در صنایع تبدیلی و بسته‌بندی، بخش قابل توجهی از محصولات کشور با ارزش افزوده اندک صادر می‌شود که موجب شده، هر تن کالای وارداتی به طور متوسط سه برابر گرانتر از هرتن کالای صادراتی خریداری وارد کشور شود. جلوگیری از قاچاق به منظور حفظ تراز مثبت تجاری به گزارش جهان اقتصاد به نقل از پایگاه خبری اتاق ایران، در این خصوص عسگراولادی می‌گوید: اگر حجم صادرات میعانات و پتروشیمی از حجم کل صادرات غیرنفتی تفکیک شود، تراز تجاری ما مثبت نمی‌شود. از طرف دیگر، برای حفظ تراز مثبت تجاری، دولت باید جلوی قاچاق کالا را بگیرد. اسدالله عسگراولای، رییس اتاق ایران و چین به آمار ارایه شده توسط گمرک ایران نقد جدی دارد. او می‌گوید: من مثبت بودن تراز تجاری ایران را در فصل گذشته اصلا قبول ندارم. او درباره دلیل این مسئله می‌گوید: در این آمارها، میعانات را جز صادرات غیرنفتی محاسبه کرده‌اند درحالیکه باید جز صادرات نفتی بیاید و صادرات محصولات پیتروشیمی هم از نظر ما اصلا نباید جز صادرات غیرنفتی بیاید. اگر این دو را از حجم صادرات ایران کم کنیم؛ این تراز منفی می‌شود. اما مشکل در جای دیگر است؛ عسگراولادی معتقد است: دولت در محاسبه صادرات میعانات و پتروشیمی را جز کالاهای غیرنفتی محاسبه می‌کند. اما از طرف‌دیگر اجازه وادرات را به وارد کننده‌ها نمی‌دهد. او تاکید می‌کند: دولت قوانین و مقررات واردات کالا را برای واردکننده‌ها خیلی دشوار کرده است و همین باعث می‌شود قاچاق افزایش یابد. او به آماری اشاره می‌کنده که رییس کل گمرک ایران در جلسه ماه گذشته در اتاق تهران به آن اشاره کرده است. عسگراولادی می‌گوید: در آن جلسه من حجم قاچاق را بین ۱۰-۱۵ میلیارد دلار عنوان کردم ولی مسعود کرباسیان آن را حدود ۲۰ میلیارد دلار اعلام کردند. این تراز تجاری با احتساب میزان قاچاق کالا و کسر حجم میعانات و پتروشیمی نمی‌تواند مثبت باشد. بنابراین دولت برای حفظ یا رسیدن به تراز تجاری مثبت و واقعی باید جلوی قاچاق کالا را بگیرد. اما آنچه باید دولت در نظر داشته باشد این است: دولت باید هر طور که شده جلوی قاچاق کالا را بگیرد. قاچاق کالا به تولید و اشتغال ضربه می‌زند؛ قاچاق سم مهلک اقتصاد ایران است. می‌توان از طریق قوانین و مقررات جلوی این کار را گرفت یا شیوه‌های عملیاتی دیگری را برای جلوگیری از قاچاق تهیه و تدارک دید. از طرف دیگر باید در محاسبه تراز تجاری، حجم صادرات میعانات و پتروشیمی در ردیف صادرات نفتی آورده شود و از صادرات غیرنفتی تفکیک شود. در آن صورت است که می‌توان به این آمار اعتماد کرد.
علی شفائی Ali.shafaee@jahaneghtesad.com
