سیری در ادبیات کهن و مدیریت نوین
قسمت پنجمدر قسمت‌‌های قبلی میان ادبیات کهن ایران و علوم مدیریتی نوین، مقایسه‌ای انجام و هفت شهر عشق از منطق‌الطیر شیخ عطار نیشابوری و هرم مازلو مورد بررسی قرارگرفت. پس از آن وادی اول یعنی طلب و وادی دوم یعنی عشق از هفت مرتبه رشد انسان از نگاه عطار نیشابوری به بحث گذاشته شد. وادی سوم : معرفت بعد از آن بنمایدت پیش نظر *** معرفت را وادیی بی پا و سر سیر هر کس تا کمال وی بود *** قرب هر کس حسب حال وی بود معرفت زینجا تفاوت یافت‌ست *** این یکی محراب و آن بت یافت‌ست چون بتابد آفتاب معرفت *** از سپهر این ره عالی‌صفت هر یکی بینا شود بر قدر خویش *** بازیابد در حقیقت صدر خویش معرفت: معرفت نزد علما همان علم است و هر عالم به حضرت حقیقت همان عارف است و هر عارفی عالم. ولی در نزد این قوم معرفت صفت کسی است که خدای را به اسماء و صفاتش شناسد و تصدیق او در تمام معاملات کند و به نفی اخلاق رذیله و آفات آن بنماید و او را در جمیع احوال ناظر داند و از هوائج نفس و آفات آن دوری گزیند و همیشه در سر و علن با خدای باشد و باو رجوع کند. (برگرفته از کتاب رساله قشیریه ) شناخت انسان از فضائی که در آن قرار گرفته است موجبات امنیت خاطر او را فراهم می کند و این همان طبقه دوم هرم مازلو است . نیازهای امنیتی: نیاز به رهایی از وحشت، تأمین جانی و عدم محرومیت از نیازهای اساسی است؛ به عبارت دیگر نیاز به حفاظت از خود در زمان حال و آینده را شامل می‌شود . چه زمانی این امنیت به معنی پایدار و مستدام ایجاد می شود ؟ در پاسخ باید گفت زمانی که انسان نسبت به محیط خود و افعال خود آگاهی کامل داشته باشد . به عنوان مثال سربازانی که در میدان جنگ حاضر می شوند و در لحظات بسیار سخت نبرد ، با آرامش به کار خود می پردازند ، انسانهای بسیار نترسی نیستند بلکه افرادی هستند که نسبت به جائی که در آن قرار گرفته اند ، توان خود و دشمن خود شناخت کامل داشته و با آن بر ترس خود مستولی می گردند . در مدیریت نیز چنین است ، مدیرانی که نسبت به معلومات و توان خود ، آگاهی کامل داشته باشند و همچنین از نیازهای سازمان و سطح توقع ایشان مطلع باشند به مرحله اطمینان و امنیت خاطر خواهند رسید که این مهم خود موجب آرامش و در نتیجه بهبود بازده فضای کسب و کار خواهد گردید . وادی چهارم : استغنا (بی نیازی) بعد ازین، وادی استغنا بود *** نه درو دعوی و نه معنی بود هفت دریا، یک شمر اینجا بود *** هفت اخگر، یک شرر اینجا بود هشت جنت، نیز اینجا مرده‌ای‌ست *** هفت دوزخ، همچو یخ افسرده‌ای‌ست هست موری را هم اینجا ای عجب *** هر نفس صد پیل اجری بی سبب تا کلاغی را شود پر حوصله *** کس نماند زنده، در صد قافله گر درین دریا هزاران جان فتاد *** شبنمی در بحر بی‌پایان فتاد استغنا: یعنی بی نیازی یا رسیدن نفس به حالت بدون خواستن دنیوی .ترک اعراض دنیوی است ظاهراً و نفی اعراض اخروی و دنیوی باطناً و تفصیل این جمله آنست که مجرد حقیقی آن کسی بود که بر تجرد از دنیا طالب عوض نباشد بلکه باعث بر آن تقرب بر حضرت الهی بود. خالی شدن قلب و سر سالک است از ماسوی الله و بحکم "فاخلع نعلیک" باید آنچه موجب بُعد (دوری) بنده است از حق از خود دور کند . چه زمانی افراد به بی نیازی کامل می رسند و چه ابزاری برای رسیدن به آن تعریف می شود ؟ احترام: این احترام قبل از هر چیز نسبت به خود است و سپس قدر و منزلتی که توسط دیگران برای فرد حاصل می‌شود. این مرحله است که انسانهای برای خود ارزش و اعتبار قائل می شوند و آن را با هیچ چیز عوض نمی کنند . شرکتها برای برند خود ایجار ارزش می کنند و آن را محترم می شمارند اگر آدمیان نتوانند نیاز خود به احترام را از طریق رفتار سازنده برآورند، در این حالت ممکن است فرد برای ارضای نیاز جلب توجه و مطرح شدن، به رفتار خرابکارانه یا نسنجیده متوسل شود . این مرحله مقدمه ای است برای رسیدن به کمال و سیر الی الله و صد البته در حوزه مدیریت این موضوع سرآغاز رسیدن به کمال است . چیزی که حتی امروز از برند پیشی گرفته موضوعی به نام Love Mark است که به نوعی می توان گفت جزئی از هویت انسانها شده ، کسانی که با افتخار خود را عضو یک موسسه یا شرکت معرفی می کنند بخصوص در حوزه های غیر اقتصادی به عنوان مثال افرادی که عضو که موسسه خیریه هستند یا در حوزه اقتصادی کسانی که به یک گروه تعلق دارند مانند کسانی که از مدلی خاص از لوازم استفاده می کنند و می دانند که شرکت سازنده بخشی از درآمد خود را صرف امور عام المنفعه می کند لذا این گروه از مصرف کنندگان با سربلندی خود را در آن فرآیند شریک می دانند و این بخشی دیگر از احترام است . وادی پنجم : توحید بعد از این وادی توحید آیدت *** منزل تفرید و تجرید آیدت رویها چون زین بیابان درکنند *** جمله سر از یک گریبان برکنند گر بسی بینی عدد، گر اندکی *** آن یکی باشد درین ره در یکی چون بسی باشد یک اندر یک مدام *** آن یک اندر یک، یکی باشد تمام نیست آن یک کان احد آید ترا *** زان یکی کان در عدد آید ترا چون برون ست از احد وین از عدد *** از ازل قطع نظر کن وز ابد چون ازل گم شد، ابد هم جاودان *** هر دو را کس هیچ ماند در میان چون همه هیچی بود هیچ این همه *** کی بود دو اصل جز پیچ این همه توحید: در لغت حکم است بر اینکه چیزی یکی است و علم داشتن به یکی بودن آن است و در اصطلاح اهل حقیقت تجرید ذات الهی است از آنچه در تصور یا فهم یا خیال یا وهم و یا ذهن آید (از کتاب رسله قشریه) عطار گوید: تو در او گم گرد توحید این بود *** گم شدن کم کن تو تفرید این بود (منطق الطیر) شیخ بزرگ (ابوسعید ابوالخیر) گفت حق تعالی فرد است او را بتفرید باید جستن تو او را بمداد و کاغذ جویی لاجرم کی یابی(از کتاب اسرار التوحید) ادامه دارد....
