سیری در ادبیات کهن و مدیریت نوین

مصطفی مالکی تهرانی - کارشناس ارشد اقتصادی

در قسمت‌‌های قبلی این مقاله ضمن مقایسه میان علوم مدیریتی قدیم و جدید، هفت شهر عشق از منطق‌الطیر شیخ عطار نیشابوری و هرم مازلو به عنوان دو الگو از ادبیات کهن مشرق زمین و علوم نوین غربی در بحث مراتب رشد انسان با یکدیگر مقایسه شدند. در قسمت سوم ضمن اشاره‌ای به هفت وادی منظور نظر شیخ عطار نیشابوری در منطق‌الطیر، وادی اول یعنی طلب تشریح و این مرتبه از رشد انسان با‌ آنچه مازلو از نگاه مدیریتی به آن پرداخته، مقایسه شده‌است. وادی دوم : عشق بعـد ازین، وادی عشـق آیـد پدید غـرق آتش شـد، کسـی کانجـا رسیـد کس درین وادی بجــز آتش مباد وانک آتش نیست، عیشش خوش مباد عاشق آن باشدکه چون آتش بود گـــرم‌رو، سـوزنــده و سـرکش بــود گــر تـرا آن چشم غیبـی باز شــد بــا تــو ذرات جـهـان هــم‌راز شــــد ور بـه چشـم عقـل بگشایـی نظــر عشــق را هــرگـز نبینــی پــا و ســـر مــرد کــار افتـاده بایـد عشــق را مــــــردم آزاده بـــایـــد عشـــــق را عشق: بزرگترین و سهمناک ترین وادی است که صوفی در آن قدم می گذارد. معیار سنجش و مهمترین رکن طریقت است. عشق در تصوف مقابل عقل در فلسفه است به همین مناسبت تعریف کاملی از آن نمی توان کرد (یعنی گفتار و نوشتار در بیان حالات ان ناتوان است) چنانکه مولانا گوید: عقل در شرحش چو خر در گل بخفت شرح عشق و عاشقی هم عشق گفت شعرای بسیاری به این مرتبه رسیدند و حالات خودشان را در غالب غزل هایی به انسان ها سپردند مانند غزلیات دیوان کبیر مولانا، غزلیات حافظ و سعدی و... برای توجه به کیفیت عشق می توان به مراجع زیادی می توان مراجعه نمود. برای مثال شهاب الدین سهروردی در کتاب "رساله فی حقیقه العشق" خود می گوید: "عشق را از عشقه گرفته اند و عشقه آن گیاهیست که در باغ پدید می آید. در بن درخت. اول، بیخ در زمینی سخت کند، پس سر برآورد و خود را در درخت می پیچد و همچنان می رود تا جمله درخت را فرا گیرد و چنانش در شکنجه کند که نم در میان رگ درخت نماند و هر غذا که بواسطه آب و هوا بدرخت می رسد بتاراج می برد تا آنگاه که درخت خشک شود." بطوریکه گفته شد صوفیان را در توصیف عشق و محبت و محبوب و تقدیم و تأخیر آنها و کیفیت این عشق و تاثیر آن در سالک و لزوم عشق در طریقت بسیار سخن رانده اند و شرح آنهمه در اینجا میسر نیست . همانگونه که عنوان شد ، عشق از رابطه پدید می آید و این همان طبقه سوم هرم مازلو است . نیازهای اجتماعی: یا احساس تعلق و محبت؛ انسان موجودی اجتماعی است و هنگامی که نیازهای اجتماعی اوج می‌گیرد، آدمی برای روابط معنی‌دار با دیگران، سخت می‌کوشد پذیرش اجتماعی یعنی اینکه فرد در مقابل جامعه و جامعه در قبال او تقابل منطقی و مبتنی بر بازی برد - برد را داشته باشند و این مهم یعنی ایجاد علاقه که ابتدائی ترین مرحله از تعلق خاطر است . در سازمانها می بینیم افرادی را که علاقه به سازمان خود ندارند و تنها از سر ناچاری در محیط کار خود حضور می یابند . اینان به دلیل آنکه نتوانسته اند با محیط ارتباط خوبی برقرار کنند ، دچار یاس و نومیدی شده و در نهایت موجبات کم شدن بازده سازمان را آماده می کنند . این افراد از مرحله اول گذر کرده و به دنبال کیسه دوزی برای خود نیستند ، اما بی علاقگی مبتنی بر عدم ایجاد رابطه ، باعث دلسردی می گردد . ادامه دارد....