تخریب اتاق بازرگانی به تحریک مخالفان دولت توسط نشریات دانشجویی
انتقاد به عنوان ابزاری سازنده می‌تواند به سازمان‌ها و نهادها کمک کند تا از نقاط ضعف خود آگاه شده، و برای ترمیم آنها برنامه‌ریزی کنند، مشروط براینکه، نقد مطرح شده صادقانه و بدون غرض سیاسی و شخصی باشد و منتقد صاحب نگاه علمی و کارشناسی نسبت به موضوع باشد. گذشته از دولت‌ها که همواره از سوی جناح‌های سیاسی رقیب و مخالف مورد انتقاد قرارمی‌گیرند، نهادها و سازمان‌های غیر دولتی اعم از عمومی و خصوصی نیز مورد انتقاد کارشناسان قرارمی‌گیرند. با این تفاوت که معمولاً در این بخش انتقادات به نحوه عملکرد بوده و قصد منتقدان اصلاح معایب و افزایش توان نهاد مورد انتقاد است. یکی از نهادهای خصوصی که در ایران همواره در معرض انتقاد قرار دارد، اتاق بازرگانی است که از یک سو به دلیل اثرگذاری آن بر بخشی از اقتصاد و از طرفی رابطه آن با دولت که می‌تواند برمبنای تعامل یا تقابل باشد، شرایطی را فراهم آورده که اتفاقات آن از سوی رسانه‌ها رصد و مورد نقد قرارگیرد. در نگاهی به رفتار سیاسی اتاق بازرگانی مشخص می‌شود که در سال‌های ابتدایی پس از پیروزی انقلاب، اتاق به عنوان یکی از پایگاه‌های بازاریان با جریان انقلاب همراه بوده و پس از دوران هشت ساله دقاع مقدس، در تلاش برای پیدا کردن شخصیتی مستقل به تدریج از بدنه سنتی بازار فاصله گرفته‌است. جدا نبودن مرزهای سیاست و اقتصاد موجب شده تا اتاق همواره از گرایش‌های سیاسی تأثیر گرفته و متأثر از تمایلات سیاسی هیأت رئیسه خصوصا رئیس اتاق در تعامل یا تقابل با دولت در مباحث اقتصادی اعلام موضع نماید. از سویی توجه به اقتصاد غیرنفتی در یک دهه گذشته و تمرکز بر توسعه اقتصاد غیرنفتی موجب شده تا اتاق بازرگانی به عنوان عالی‌ترین نهاد بخش خصوصی فعال در حوزه اقتصاد غیرنفتی بیش از گذشته مورد توجه قرارگیرد، که افزایش چشمگیر تعداد نامزدهای حاضر در آخرین دوره انتخابات هیات نمایندگان اتاق‌های بازرگانی شهرستان‌ها و رقابت جدی گروه‌ها، ائتلاف‌ها و لیست‌ها برای پیروزی در این انتخابات مبین افزایش اهمیت اتاق است. دوره‌های هفتم و هشتم فعالیت هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی به ریاست محمد نهاوندیان که تقریبا با هشت سال نشستن محمود احمدی نژاد بر کرسی ریاست دولت همراه بود، اتاق بازرگانی رابطه دوستانه‌ای با دولت نداشت، اما به جز چند مقطع خاص و بر سر موضوعاتی مشخص، رفتاری که مبین تقابل میان پارلمان بخش خصوصی و دولت باشد از این مجموعه دیده نشد. با تغییر دولت و انتخاب حجت الاسلام حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور و به دنبال آن نشستن محسن جلال‌پور بر مسند ریاست اتاق بازرگانی، حضور حداکثری اعتدال‌گرایان در دولت و اتاق بازرگانی موجب شد تا تعامل بی‌سابقه‌ای میان دولت و اتاق برقرارشود، که البته این روند چندان خوشایند مخالفان دولت و رقبای اتاق نبود. این روند موجب شد تا سیاسیون مخالف دولت به جمع فعالان و صاحبنظران اقتصادی منتقد اتاق بازرگانی پیوسته و در واقع اتاق را به عنوان جبهه جدیدی برای انتقاد و حمله به دولت فرض کرده و تخریب این مجموعه را به مثابه تضعیف دولت بدانند. اگرچه نمی‌توان منکر نقاط ضعف و کاستی‌ها در اتاق بازرگانی شد، اما نباید با سیاسی کردن فضای این مجموعه به اقتصاد غیرنفتی کشور که به واسطه ۱۰ سال تحریم و نیم دهه رکود نیمه جان شده، آسیب‌های بیشتری وارد کرد. آنچه مسلم است قریب به اتفاق منتقدان خود به این مهم باور دارند که رفع مشکلات اقتصادی کور نیازمند زمان است، اما در طرح انتقادات خود به این موضوع بی‌توجهی کرده و با طرح مسائلی چون تبدیل شدن اتاق به پایگاه واردکنندگان و مرکز خام‌فروشان، هدف دوگانه انتقاد به اتاق و دولت را دنبال می‌کنند. متأسفانه مخالفان دولت به فضای رسانه‌ها بسنده نکرده و با تحریک دیگر گروه‌های اجتماعی مانند دانشجویان تلاش می‌کنند برای تخریب دولت از ایشان استفاده ابزاری کنند، چنانکه پس از تجربه نمونه‌هایی چون تجمع دانشجویان در مقابل ساختمان وزارت نفت، نوبت به نشریات دانشجویی رسیده تا با انتشار مطالبی که تا پیش از این به وبلاگ‌های کم‌مخاطب مخالفان تندروی دولت محدود می‌شد، جامعه دانشگاهی کشور را تحریک کرده و ایشان را به تخریب اتاق بازرگانی تشویق کنند. برخی نشریات دانشجویی نیز بی‌توجه به عواقب این اشتباه بزرگ وارد این بازی شده‌اند، غافل از اینکه مواضع نهادهای دانشجویی به دلیل اینکه برخاسته از نگاه علمی و کارشناسی است بر مخاطبان خارجی نیز تأثیرگذار است و آنچه که برگرفته از نظرات مخالفان سیاسی به عنوان مواضع دانشجویان منتشر می‌شود می‌تواند پیام ناامنی، بی‌ثباتی و ناتوانی اقتصاد ایران را برای دیگر کشورها مخابره کند. اتفاقی که موجب می‌شود مطالب واهی مخالفان نظام جمهوری اسلامی در مورد اقتصاد ایران را تأیید کرده و به مانعی پیش روی تعاملات و تبادلات اقتصادی ایران و دیگر کشورها تبدیل شود. شاید لازم باشد به نشریات و نهادهای دانشجویی یادآوری کرد در اقتصادی جهانی شده امروز، انزوا و قطع روابط اقتصادی با دیگر کشورها آسیب‌هایی جدی به دنبال خواهد داشت و قطعا یکی از گروه‌هایی که به طور جدی مورد تهدید این آسیب‌ها هستند، دانشجویانی هستند که چند سال آینده به عنوان نیروی کار وارد بازار کشور خواهند شد، غافل از اینکه موضع‌گیری‌های سیاسی و اشتباهی که امروز در تبعیت از بازی سیاسیون به آن دامن می‌زنند، درحال تخریب بازار کاری است که فردا خود بازیگر اصلی آن خواهندبود. علی شفائی ali.shafaee@jahaneghtesad.com
