علیرضا صادق- باراک اوباما رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا که کشورش را برای یک مسافرت ۶ روزه به عربستان و آلمان و انگلستان کشورش را ترک کرده است، روز چهارشنبه وارد عربستان شد. قرار بود که اوباما در این سفر در اجلاس شورای همکاری خلیج فارس شرکت، و با رهبران تعدادی از کشورهای عربی دیدار و گفتگو نماید.سفر اوباما به عربستان، دیدار از دوستانی بود که به شدت از تغییر رویه‌های ایالات متحده در منطقه خاورمیانه دلخور و نگرانند.برای مدتی طولانی و بعد از جنگ جهانی دوم، روابط آمریکا و عربستان در یک همراهی اقتصادی و امنیتی شکل گرفته و تداوم یافته بود. نقش حیاتی امنیت انرژی در تامین ثبات و رشد اقتصادی ایالات متحده و نقش بی‌بدیل عربستان در بازار نفت، رهبران کاخ سفید را به هم پیمانی با کشوری قانع کرده بود که ساختار حکومتی و حتی اجتماعی آن تفاوتی فاحش با آمریکا داشت. پادشاهی محافظه‌کار سعودی در قبال تامین امنیت انرژی ایالات متحده، یک مطالبه عمده داشت و آن تامین امنیت پادشاهی سعودی در یکی از پرآشوب‌ترین نقاط جهان بود. مصون نگاه
داشتن پادشاهی محافظه‌کار و گاه مرتجع در طوفان انقلاب‌هایی که یکی پس از دیگری خاورمیانه را در می‌نوردیدند، کاری دشوار بود که حاکمان ریاض برای انجام آن حسابی بسیار ویژه بر همراهی متحدان آمریکایی خود می‌کردند.در طول چندین دهه این همراهی و هم پیمانی پابرجا ماند و حتی تحکیم و تعمیق شد. دشمنی همزمان انقلابیون ایران با عربستان سعودی که آن را نماد تحجر و ارتجاع در منطقه می‌دانست و آمریکا که نماد مداخله‌گری و پرده دری جهان غرب بود نقشی قاطع در تحکیم و تعمیق این همراهی استراتژیک آمریکا و عربستان داشت.اقدام جنون آمیز صدام حسین دیکتاتور بی‌رحم عراق که روزگاری سوگلی امرای ریاض بود، در حمله به کویت هم لرزانی امنیت سعودی‌ها را در مقابل افراطیون جهان عرب بیش از پیش به رخ سعودی‌ها کشید و هم عمق وابستگی راهبردی این دو را به هم بیشتر کرد.روزگار اما مثل همیشه بر یک مدار باقی نماند. تغییراتی حکمرانان دو کشور و به خصوص تغییر دیدگاه‌ها و رویه‌های این حاکمان چند سالی است که در روندی تدریجی از یکدیگر دور می‌شوند. در ایالات متحده روی کار آمدن باراک اوباما و نگاه متفاوت او و تیم
سیاست خارجی‌اش-به خصوص در دولت دوم اوباما و با انتصاب جان کری به سمت وزیر امور خارجه- به مسائل خاورمیانه در سال‌های اخیر از عوامل مهم دور شدن عربستان و آمریکا بوده است. تمایل و کوشش بسیار اوباما و کری برای کاستن از شدت منازعه با ایران و حل مسئله هسته‌ای ایران از طریق مذاکره و به قیمت اعطای امتیازاتی عمده به تهران که مهم‌ترین رقیب منطقه‌ای عربستان محسوب می‌شود، خشم ریاض را به دنبال داشته است. به نظر می‌رسد کاهش وابستگی ایالات متحده به نفت عربستان (به دلیل تولید نفت شیل و نیز گرایش دولت اوباما به سمت انرژی‌های پاک) در کنار سیاست کلی دولت اوباما در فاصله گرفتن از منازعات منطقه‌ای و پرهیز شدید از مداخله نظامی به خصوص زمینی از عوامل اتخاذ این سیاست‌ها در خاورمیانه بوده است.اما عربستان سعودی نیز در سال‌های اخیر تغییرات مهمی را تجربه کرده است. نقطه اوج این تغییرات درگذشت ملک عبدالله پادشاه این کشور و به قدرت رسیدن سلمان برادر او بود. بر تخت نشستن سلمان به تغییراتی جدی در ساختار قدرت در راهروهای پیچ در پیچ قدرت در ریاض منجر شد. نسل جدیدی از شاهزادگان سعودی حالا
در قدرت بودند، که محافظه‌کاری کمتری در استفاده از قدرت سخت برای پیشبرد اهداف منطقه‌ای خود داشتند. عربستان چند سالی بود که در جبهه سوریه با ایران به صورت نیابتی در گیر بود و از اولین تبعات به قدرت رسیدن این جوانان نورسیده- که محمد بن سلمان وزیر دفاع و پسر پادشاه سعودی و عادل جبیر سفیر سابق این کشور در آمریکا و وزیر خارجه فعلی از مهم‌ترین آن‌ها هستند- رفتار تهاجمی‌تر عربستان در منطقه بود که به عنوان مثال خود را در مداخله آشکار نظامی در یمن نشان داد.سیاست‌های عربستان و آمریکا در چند سال اخیر به صورت مداوم از یکدیگر فاصله گرفته است. کار این جدایی از برنامه هسته‌ای ایران به سوریه هم کشیده شده است و با بلند شدن صدای محافل سیاسی و امنیتی و آکادمیک در آمریکا علیه حمایت‌های سعودی‌ها از تروریسم بیشتر و عمیق‌تر هم شده است.سفر باراک اوباما به عربستان و شرکت در نشست کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در چنین پس زمینه‌ای صورت گرفت.استقبال سرد سعودی‌ها از اوبامابنا بر برخی گزارش‌ها استقبال سرد مقامات سعودی از باراک اوباما در همان ابتدای سفر رئیس جمهور
آمریکا توجه محافل رسانه‌ای و سیاسی را به خود جلب کرد.به گزارش ایسنا به نقل از سایت خبری العهد، باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا روز چهارشنبه برای شرکت در نشست سران شورای همکاری خلیج فارس وارد ریاض شد اما ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان یا حتی ولیعهد یا جانشین ولیعهد این کشور در فرودگاه ریاض از وی استقبال نکردند بلکه امیر منطقه ریاض و عادل جبیر، وزیر خارجه عربستان برای استقبال از وی به فرودگاه رفتند.این مسئله موجی را در میان کاربران عربستانی و اعراب دیگر کشورها در توییتر بپا کرد طوری که برخی از آن ها گفتند ملک سلمان، اوباما را تحقیر کرده است و این برخورد نشان دهنده سردی روابط میان دو کشور به دلیل تنش در منطقه و موضع آمریکا نسبت به ایران است. آن‌ها همچنین این مسئله را به کاهش قیمت نفت، اعتراض‌ها نسبت به نقض حقوق بشر در عربستان و درخواست سنای آمریکا برای تحقیقات درخصوص دست داشتن عربستان در انفجارهای ۱۱ سپتامبر ربط دادند.برخی از کاربران نیز این مسئله را کم اهمیت جلوه دادند و به پروتکل‌های بین المللی در این باره اشاره کردند.ویدیویی از
زمان رسیدن اوباما به فرودگاه ریاض منتشر شده که در آن اوباما پس از بیرون آمدن از هواپیما شروع به دست دادن و صحبت کردن با سفیر کشور خود در عربستان کرده و به کلی امیر منطقه ریاض و عادل جبیر را نادیده گرفت. پس از آن نیز با دیگر مسئولان دست داد.ملاقات اوباما با ملک سلماناوباما روز چهارشنبه و پیش از شرکت در اجلاس شورای همکاری خلیج فارس با پادشاه عربستان دیدار و گفتگو کرد.به گزارش ایرنا، شبکه خبری المیادین اعلام کرد، در این دیدار دو طرف درباره روابط دوجانبه ، تحولات و اوضاع خاورمیانه و تلاش های بین المللی برای مبارزه با تروریسم بحث وگفت وگو کردند.در این دیدار، علاوه بر اوباما و ملک سلمان، محمد بن نایف بن عبدالعزیز ولیعهد عربستان، محمد بن سلمان بن عبد العزیز جانشین ولیعهد و وزیر دفاع عربستان، عادل الجبیر وزیر امور خارجه و چند تن دیگر از مقامات عربستان و همچنین سوزان رایس مشاور امنیت ملی واشتون کارتر وزیر دفاع وجوزف ویستفول سفیر آمریکا در عربستان حضور داشتند .به گزارش ایرنا، شبکه خبری سی. ان. ان عربی نیز اعلام کرد در نشست پادشاه
عربستان با رئیس جمهوری آمریکا در باره تروریست های داعش و همچنین موضوعات یمن، سوریه، عراق، فلسطین ، لبنان و ایران گفت و گو کردند.بر پایه این گزارش، دو طرف همچنین در باره چالش های سیاسی ، اقتصادی و اجتماعی که بر همه کشورهای منطقه تاثیر گذاشته و همچنین اقداماتی که دولت ها باید در پاسخ به خواسته های سیاسی و اقتصادی ملت هایشان بدهند ، بحث و تبادل نظر کردند.اوباما در شورای همکاری خلیج فارس : درباره ایران اختلاف تاکتیکی داریماوباما در سخنرانی خود در اجلاس سران شورای همکاری خلیج فارس و آمریکا اعلام کرد که از ولادیمیر پوتین خواسته است که بر بشار اسد درباره اجرای آتش‌بس در سوریه فشار وارد کند.به گزارش ایسنا به نقل از سایت شبکه الجزیره، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا در سخنرانی خود در این اجلاس که روز پنجشنبه در ریاض برگزار شد درباره بحران سوریه تاکید کرد: آمریکا و هم‌پیمانانش در کشورهای عربی به این مساله رسیده‌اند که بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه باید استعفا کند.باراک اوباما تاکید کرد، آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس
از حل بحران سوریه به شکل مسالمت آمیز حمایت می‌کنند اما روند سیاسی در سوریه باید بدون اسد ادامه یابد.اوباما در کنفرانس خبری بعد از این اجلاس نیز گفت: اختلافات تاکتیکی بین واشنگتن و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس درباره ایران وجود دارد اما همه درباره لزوم مقابله با اقدامات "تحریک‌آمیز" ایران در منطقه توافق نظر داریم.وی در راستای جلب نظر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس گفت: آمریکا زمانی که با ایران توافق هسته‌ای را امضا کرد می‌دانست که آن به منزله چشم‌پوشی از فعالیت‌های ایران در منطقه نیست. تهران باید طبق توافقنامه عمل کند.اوباما درباره بحران سیاسی عراق نیز گفت: حیدر العبادی نخست وزیر عراق شریک خوبی برای ماست و الان دولتش با چالش‌ها و اختلافاتی بین گروه‌های شیعه رو به روست اما عراقی‌ها باید درباره دولت تصمیم قاطعی بگیرند و این مساله به ما، ایران یا کشورهای حوزه خلیج فارس ارتباطی ندارد و ما تنها با تمامی این گروه‌ها در ارتباط هستیم.اوباما درباره پرونده اقتصادی نیز گفت: آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مذاکرات اقتصادی جدیدی
در سطح عالی رتبه با تمرکز بر نحوه رویارویی با کاهش قیمت نفت و تقویت همکاری اقتصادی و کمک به این کشورها برای اجرای این اصلاحات آغاز خواهد کرد.وی نشست خود با سران شورای همکاری خلیج فارس را موفقیت آمیز توصیف کرد و متعهد به حمایت کشورش از این کشورها شد.وی ادامه داد: ما می‌دانیم که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس درباره ایران نگران هستند و به این خاطر برای واداشتن ایران برای احترام به مفادی که در توافقنامه آمده است تلاش خواهیم کرد.عدم امکان بازگشت به روزهای خوش گذشتهعلی رغم این بازدید و سخنان امید بخش اوباما به نظر می‌رسد که روابط عربستان و آمریکا دیگر به عقب بازنخواهد گشت. هر دو کشور و دیدگاه‌های آن‌ها در مورد یکدیگر و راهبردهای اساسی آن‌ها تمایزی جدی با گذشته پیدا کرده است. شاید از همین روست که ترکی فیصل رئیس پیشین دستگاه امنیتی پادشاهی سعودی در آستانه سفر اوباما به عربستان تاکید کرده بود که روابط دو کشور به روزهای خوب گذشته باز نخواهد گشت.
