نگاه نفتی: انشای ایران؛ دیکته‌ی عربستان، کدام موفق می‌شوند؟
روز یکشنبه بالاخره پس از هفته‌ها بحث و گفت و گو درباره طرح فریز نفتی که قطر و عربستان و روسیه با همکاری چند تولیدکننده دیگر نفتی به دنبال آن بودند، با اصرار و تغییر موضع آشکار سعودی‌ها در آخرین ساعت‌های نشست دوحه به سکیت روبه‌رو شد. عربستان در روزهای آخر پیش از برگزاری این اجلاس زمزمه‌های ناسازگاری خود را آغاز کرد و بالاخره در آخرین ساعت‌ها با اعلام موضع بی منطق خود، علاوه بر عربستان منافع همه کشورهای تولید کنننده نفت را در معرض آسیب ناشی از دخالت دادن نیت‌ها و مطامع سیاسی قرار داد. این رفتار برای همه فعالان بازار نفت تعجب برانگیز بود زیرا از سال‌ها پیش حتی در شرایطی که ایران در زیر شدیدترین تحریم‌ها قرار داشت، نه تنها ایارن بلکه همه دولت‌های درگیر در مساله قیمت نفت و تولید کنندگان عمده همواره سعی کرده‌اند از دخالت دادن عمدی مسایل سیاسی بر مساله نفت و قیمت آن خودداری کنند اما این بار عربستان برخلاف این روند انگیزه‌های سیاسی خود را در امر تصمیم‌یری برای نفت به طور آشکاری دخالت داد و باعث شد تا اگر توافقی برای مهار عرضه‌های بی‌مهابای بعضی تولیدکنندگان متصور اشد دست کم تا ماه ژوئن به تأخیر بیافتد. ایران در واقع و به تعبیر روشنی، برای این نشست دستورکاری را انشاء کرده بود. مهندس بیژن نامدار زنگنه وزیر نفت ایارن در چند نوبت به صراحت گفته بود که از تصمیم تولیدکنندگان برای بهبود شرایط بازار حمایت می‌کنیم اما به ایران کاری نداشته باشید و بگذارید در شرایطی که تحریم‌های ایران برداشته شده است ما بتوانیم توان صادارتی خودمان را احیا کنیم و پس از آن با جامعه بین‌المللی برای کنترل بازار در برابر نوسانات مخرب همکاری می‌کنیم. در برابر اما عربستان که بیشترین بهره را در فروش نفت خام به مشتریان پیشین ایران در بازارهای جهانی به دست آورده است، حاضر به بازگرداندن سهمیه صادراتی ایران نشده و همچنان به فروش بیش از ۱۰٫۵ میلیون بشکه نفت ادامه می‌دهد. دیکته ایران برای بازار این بود که فرصت برای ترمیم موقعیت ایران در بازار راهم شود و حمایت از قیمت نفت به عهده تولید کنندگان بزرگ گذاشته شود. . دربرابر اما عربستان به جای این که به انشای ایران و سناریوی منطقی ارائه شده بپردازد، با منش غیر منطقی خود انگیزه‌های سیاسی را به بازار تحمیل و دیکته کرده است. با نگاهی به مهم‌ترین واکنش های بین‌المللی به رفتار عربستان باید منتظر بمانیم تا در مان ژوئن بار دیگر با گردهم آمدن بزرگان بازار ببینیم این‌بار انشای ایران مورد توجه قرار می‌کیرد و یا دیکته عربستان. وال استریت ژورنال با طرح این موضوع که امید‌ها مبنی بر اینکه تولیدکنندگان بزرگ ممکن است شروع به کاهش اشباع جهانی نفت کنند، قیمت‌ها را در هفته‌های اخیر بالا برده بود. حال در بازار نفت چه اتفاقاتی رقم خواهد خورد؟ ۵ سوال کلیدی بازار نفت پس از شکست گفت‌وگوهای دوحه را مطرح کرده است: ۱- چرا گفت‌وگوها شکست خورد؟ در اصل شکست روز گذشته را می‌توان در اختلافات عربستان با ایران جستجو کرد. پیش از نشست برخی امیدوار بودند سعودی‌ها به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ نفت جهان با کنترل عرضه در کنار دیگر اعضای بزرگ اوپک موافقت خواهند کرد. ۲- این شکست چه معنایی برای عرضه جهانی نفت دارد؟ تولیدکنندگان بزرگ نفت همچون روسیه و عربستان در حال حاضر در سطوح بسیار بالای ماه ژانویه نفت تولید می‌کنند. تولید روزانه روسیه دومین سطح بالای تولید نفت این کشور در طول تاریخ است. همچنین حتی یک توافق برای کنترل تولید در چنین سطوحی تفاوت چندانی در عرضه جهانی نفت ایجاد نمی‌کرد. ۳- این شکست برای اوپک به چه معناست؟ قدرت اوپک در بازارهای جهانی نفت به تدریج در سال‌های اخیر کاهش یافته است. این سازمان نفتی هنوز به طور جمعی حدود یک سوم نفت جهان را تولید می‌کند اما کشورهای غیرعضوی همچون روسیه، آمریکا و حتی چین تولید خود را افزایش داده‌اند و در بازارهای نفتی نفوذ بیشتری پیدا کرده‌اند. ۴- تقاضای جهانی نفت چه می‌شود؟ انتظار می‌رود رشد ضعیف اقتصادی در نقاطی همچون چین و آمریکای لاتین روی رشد مصرف جهانی نفت در سال جاری تاثیر بگذارد و نگرانی‌ها مبنی بر کمبود تقاضا برای مصرف نفت مازاد را تشدید کند. اوپک هفته گذشته پیش‌بینی خود برای رشد تقاضای نفت در سال ۲۰۱۶ را روزانه ۵۰ هزار بشکه کاهش داد. تقاضا برای نفت در حال حاضر پیش‌بینی می‌شود که روزانه با یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه افزایش به ۹۴ میلیون و ۱۸۰ هزار بشکه در روز برسد. ۵- قیمت‌ها تا چه حد پایین خواهد آمد؟ پس از اینکه قیمت نفت در ماه فوریه به پایین‌ترین سطح ۱۲ سال اخیر( ۲۶ دلار و ۵ سنت) رسید، در هفته های اخیر بهبود یافت. کمی پس از آن، این احتمال که روسیه و اوپک ممکن است عرضه خود را کاهش دهند قیمت‌ها را به ۴۰ دلار و بالاتر رساند.
