علیرضا صادق- مراسم بزرگداشت روز ارتش جمهوری اسلامی ایران، دیروز با حضور دکتر حسن روحانی روحانی رئیس جمهور و جمعی از فرماندهان عالی‌رتبه نیروهای مسلح و با رژه یگان‌های برگزیده ارتش از مقابل جایگاه برگزار شد. نکته بسیار مهم در سی و هشتمین سالروز ارتش جمهوری اسلامی ایران نمایش بخشی از تجهیزات سامانه موشکیS300در این مراسم بود.خریداری و تحویل این سامانه موشکی از روسیه داستانی طولانی دارد. ایران و روسیه قرارداد خرید این سامانه دفاع موشکی را در سال ۲۰۰۷ امضا کرده بودند. این قراداد به ارزش ۸۰۰ میلیون دلار و در ازای تحویل ۵ سیستمS300به امضای مقامات دو کشور رسید. با این حال هیچ موشکی تا سال ۲۰۱۰ به ایران تحویل داده نشد و در این سال نیز دیمیتری مدودف رئیس جمهوری وقت روسیه طی فرمانی و با توجه به تحریم تسلیحاتی ایران بر اساس قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت دستور لغو این قرارداد را صادر نمود. به دنبال این کار، مقامات کشورمان از روسیه به دیوان بین‌المللی داوری شکایت بردند.
پیشنهادهای روسیه برای فروش سیستم‌های جایگزین هم با مخالفت کارشناسان و مقامات نظامی ایران مواجه شد و به این ترتیب پرونده این معامله موقتا بسته شد. تحول بعدی در فروردین ماه ۱۳۹۴ روی داد و ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه دستور قبلی مبنی بر عدم تحویل این سامانه موشکی به ایران را لغو کرد. پس از آن خبرهای جسته و گریخته‌ای در مورد توافق مجدد ایران و روسیه در این مورد منتشر شد. دو ماه اوت سال ۲۰۱۵ خبرگزاری روسی اینتر فکس به نقل از یک منبع آگاه اعلام کرده بود که قرارداد جدیدی به ارزش ۹۰۰ میلیون دلار برای تحویل چهار گردان از آخرین مدل این سامانه بین ایران و روسیه نهایی شده است.بعد از کش و قوس‌های بسیار و علی‌رغم مخالفت شدید آمریکا، در روزهای اخیر اخباری مبنی بر تحویل نخستین محموله این سامانه دفاعی در رسانه‌های گروهی منتشر شد. اخباری که صحت آن با نمایش این سامانه در رژه مراسم روز ارتش به اثبات رسید.سامانهS300چیست ؟سامانهS300 یک سامانه موشکی سطح‌به‌هوای دوربرد و خودکششی با قابلیت استفاده در تمامی
ارتفاعات است که در اواخر دهه ۱۹۷۰ برای نیروی دفاع هوایی شوروی ساخته شد. از جدیدترین مدل های این سامانه می توان به سامانه اس-۳۰۰ پی‌ام‌یو اشاره کرد که یکی از پیشرفته‌ترین موشک‌های زمین به هواست و توانایی آن را دارد تا اهدافی واقع در ارتفاع حداکثر ۲۷ کیلومتری را منهدم سازد.به گزار ایسنا این سامانه توانایی پیگیری همزمان ۱۰۰ هدف و درگیری همزمان با ۱۲ هدف را دارد. زمان آماده‌سازی آن حدود ۵ دقیقه و موشک‌های آن از نوع انبارشونده‌است که مانند مهمات معمولی نیاز به هیچگونه نگهداری در مدت عمر مفید خود ندارند.برای آشنایی با نحوه به کار گیری سامانه پدافندیS300، حدود ۸۰ متخصص ایرانی برای استفاده از سامانه دفاعی موشکی اس ۳۰۰ در آکادمی هوا- فضای موژیسکی آموزش داده خواهند شد. دوره آموزشی این متخصصان چهار ماه به طول خواهد انجامید.به گزارش بی بی سی انگلیسی سامانه دفاعی چند منظورهS300می‌تواند بر علیه هواپیماها و موشک‌ها به کار رود و بنابر اعلام خبرگزاری تاس در نوعS300V4آن می‌تواند هر موشک میان‌بردی را در جهان منهدم نماید.تغییر معادلات استراتژیک منطقه‌ای با تحویل سامانهS300علی‌رغم لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران با به ثمر رسیدن توافق هسته‌ای، آمریکا و به خصوص رژیم صهیونیستی (به عنوان مهم‌ترین دشمن منطقه‌ای ایران) به شدت با تحویل این سامانه به نیروهای مسلح کشورمان مخالفت کرده‌اند. دلیل این امر را باید در قابلیت‌ها این سیستم برای کاستن از آسیب‌پذیری سامانه دفاع موشکی کشورمان جستجو کرد.به نوشته مایکل ایسنتاد و براندا شافر، محققان «موسسه مطالعاتی واشنگتن برای خاور نزدیک»، سامانهS300به ارتقا معنادار ظرفیت‌های دفعالی ایران کمک به سزایی می‌کند. به لحاظ عملیاتی این سامانه هر نیروی مهاجمی را وامی‌دارد تا بخشی از مهمات خود را برای مقابله با آن به کار گیرد و از ماموریت اصلی خود دور شود. این سامانه برای نخستین بار به ایران در مقابل موشک‌های کروز (مانند موشک تام هاوک) و در مورد موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد و میان‌برد (مانند موشک جرچیکو رژیم صهیونیستی و موشک هایCSS5وCSS2عربستان سعودی) توان بازدارندگی می‌دهد.هفته نیوزویک نیز در مطلب کوتاهی در این مورد تاکید می‌کند که این سامانه برای ایران سطح جدیدی از دفاع هوایی را به ارمغان می‌آورد.به این ترتیب تحویل این سامانه به نیروهای مسلح با توجه به قابلیت‌ها و سطح بازدارندگی آن تغییر جدی در معادلات استراتژیک منطقه به وجود خواهد آورد. به عبارت دیگر تحویل این سامانه می‌تواند بسیاری از خریدهای نظامی فراوان رقبای منطقه‌ای ایران را کم‌اثر سازد.نقش برجام در ارتقا امنیت ملی و توان دفاعی کشورتحویل سامانه موشکیS300به ایران از سوی روسیه احتمالا دلایل متعددی دارد. نزدیکی مواضع ایران و روسیه در تحولات اخیر خاورمیانه و به خصوص جنگ سوریه و شدت گرفتن منازعه روسیه و غرب در عرصه‌های مختلف از جمله این دلایل است. با این حال در این میان نباید از نقش و تاثیر توافق هسته‌ای ایران در این مورد غافل شد.برجام منجر به لغو قطعنامه‌های سازمان ملل و حذف تحریم‌های تسلیحاتی
ایران شد. گذشته از رفع این موانع قانونی این توافق‌نامه با کاستن از شدت منازعه ایران و آمریکا و نزدیک کردن مواضع ایران و کشورهای اروپایی در مورد بسیاری از مسائل منطقه‌ای در کاستن از مخالفت‌های سیاسی با تحویل این سامانه موشکی به کشور نقش به سزایی داشت. در محافل سیاسی ایران معمولا از دستاوردهای برجام در عرصه‌های اقتصادی سخن گفته می‌شود در حالی که رژه مقتدرانه سامانهS300در خیابان‌های تهران را می‌توان نشانه‌ای از دستاوردهای این توافق در حوزه‌های امنیتی و دفاعی دانست.
