اثر انجمادی در بازار رو به تابستان
بیشتر از یکی دو روز به برگزاری اجلاس نفتی مشترک اوپک و تعدادی از سایر تولیدکنندگان باقی‌نمانده است. از زمان طرح پیشنهاد موسوم به فریز نفتی که در یک نشست مشترک و توافق اولیه روسیه، عربستان، قطر و کویت مورد موافقت قرار گرفت تا امروز که در آستانه برگزاری نشست نهایی برای تصمیم‌گیری درباره این پیشنهاد قرار داریم، حرفها و حدیث‌های متفاوت و در مواردی منتاقض گفته‌شده و منتشر شده است. فردا ۱۸ گروه در دوحه گردهم خواهند آمد تا برای بازگرداندن و به تعبیری کاهش میزان تولید نفت خام جهان (غیر از آمریکا) به سطحی که تا ژانویه ۲۰۱۴ تولید می‌شده است تصمیم بگیرند. بر اساس خبرهای منتشر شده در این فاصله زمانی (از مطرح شدن پیشنهاد تا امروز) گویا همه تولید کنندگان در باره کاهش و کنترل میزان تولید توافق دارند و تنها ایران است که بر موضع خود پافشاری می‌کند و نمی‌خواهد تولید خود را به سطح ژانویه ۲۰۱۱۶ بازگرداند. اما واقعیت چنین نیست و ایران در واقع تنها کشوری است که علاوه بر آن‌که موضع درست و منطقی اتخاذ کرده است، از ابتدای ماجرا حرف خود را زده است و برخلاف حرف خود هم اقدامی نکرده است. ایران خواهان بازگشت سهمیه خود در بازار نفت به سطح قبل از اعمال تحریم‌های ظالمانه بین‌المللی است و پس از دستیابی به سهمیه یاد شده با پیشنهادهایی که بازار را به سطح معقولی ببرد و در آن سطح نگه‌دارد همراهی و همکاری خواهد کرد. بخشی از سهمیه ایران قبل از تحریم‌ها، در حال حاضر و در اثر فشارهای اقتصادی عراق برای بازسازی پس از سقوط صدام در اختیار عراق قرار دارد و بخش دیگری هم در حال حاضر توسط عربستان سعودی به بازار عرضه می‌شود. ملاحظه می‌شود که عربستان که خود پیشنهاد دهنده طرح فریز نفتی است، حاضر به بازگت به سهمیه خود از بازار نیست و کنترل قیمت را برای افزایش درآمد خود می‌خواهد. ای موضع متکبرانه سعودی‌ها نشان از عدم صداقت انان دارد که در سوی دیگر بازار باعث خواهد شد تا تولیدکنندگان دیگر نفت خام هم صداقت ا به کناری گذاشته و صرفا برای ایجاد فضای روانی در بازار و فقط در ظاهر مذاکرات با طرح فریز نفتی همکاری و همراهی کنند و در پشت صحنه آنان هم به دنبال فروش فت بیشتر در بازار گران‌تر باشند. حتی روسیه که با معاف شدن ایران از این طرح موافق است هم در مواردی تولید خود را به سطحی بالاتر از رکوردهای چندین ساله خود برده است و در دفاع از اقدام خویش می‌گوید که این میزان افزایش بر بازار اثر منفی نخواهد داشت. شرایط بازار جهانی نفت از لحاظ میزان ذخایر کشف شده، میزان ذخیره‌سازی‌ها و تولید سایر کشورها، روند روبه کاهش اکتشاف و استخراج در آمریکا و برآوردهای سازمان جهانی انرژی هم حکایت از آن دارادکه هرچند در ظاهر اوضاع بازار نفت خام روز به بهبود به نفع تولید کنندگان می‌رود و پیش‌بینی می‌شود که پس از این اجلاس و به تعبیری با هر تصمیمی که فردا در دوحه گرفته شود، بازار نفت رو به گرانی می‌رود اما روند رشد قیمت نفت در اثر سایر عوامل مؤثر بر بازار خواهد بود و نه در اثر اجلاس دوحه. عوامل فنی بازار و روند ذخیره سازی‌ها و کاهش تولید در آمریکا روندی را سامان می‌دهند که قیمت نفت خام در یک روند میان مدت رو به افزایش خواهد داشت. بنا براین ایران هم که در دو روز پس از اقدامات سیاسی و تلاش عربستان برای فشار سیاسی به ایران در نشست اجلاس سازمان همکاری‌های اسلامی تنها در سطح نماینده خود در اوپک در اجلاس دوحه شرکت می‌کند، با پافشاری بر موضع خود صداقت و شفافیت خود را به نمایش می‌گذارد و می‌توان گفت که سردی روابط سیاسی و تنش‌ها و بحران‌های سیاسی و منطقه‌ای بر اجلاس فردای دوحه سایه خواهد داشت و در آستانه فصل گرما کاهش طبیعی مصرف که افت تقاضا را به همراه دارد، شاهد نوسان نسبی قیمت نفت به سود مصرف‌کنندگان خواهیم بود. در پایان نگاهی می‌اندازیم به یک گزارش که با نشست فردا بی ارتباط نیست: بلومبرگ در یک بررسی نوشته است که بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان درآمدهای حاصل از فروش این کالا را با روند پرشتابی هزینه می‌کنند که فشار را برای رسیدن به توافق در زمینه فریز سطح تولید و تقویت قیمتها افزایش داده است. طبق آماری که بلومبرگ گردآوری کرده است ۱۸ کشوری که قرار است روز یکشنبه در دوحه قطر برای مذاکره درباره فریز تولید دیدار کنند از زمان آغاز ریزش قیمت نفت در نوامبر سال ۲۰۱۴، به میزان ۳۱۵ میلیارد دلار یا حدود یک پنجم از کل ذخایر ارزی خارجی خود را هزینه کرده اند. در سه ماهه پایانی سال ۲۰۱۵ میزان ذخایر ارزی این کشورها حدود ۵۴ میلیارد دلار کاهش یافت که بزرگترین کاهش سه ماهه از زمان آغاز این بحران بود.
روزبه پارسازاد
