مدعیان حمایت از تولیدکننده و مصرفکننده پاسخگو باشند/ چه کسی مسؤل افزایش غیرمنطقی قیمت برنج است؟
برنج به عنوان دومین غذای اصلی پس از گندم، اهمیت و سهم ویژه‌ای در سبد مصرف خانواده‌‌های ایرانی دارد. به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، با افزایش جمعیت و بی‌توجهی به موضوعات مهمی چون کشت صنعتی، افزایش بهره‌وری، تجمیع زمین‌های کشاورزی و همچنین تغییر کاربری شالیکاری‌های کوچک، طی ۴ دهه گذشته به تدریج سهم برنج وارداتی از کل مصرف کشور افزایش یافته و در حال حاضر تولید داخل تقریبا نیمی از نیاز کشور را تأمین می‌کند. از سویی به دلیل اینکه قریب به اکثریت شالیکاران و شالیکوبی‌ها امکان برقراری ارتباط مستقیم با بازار حتی بازار عمده فروشی را ندارند، عمده برنج تولیدی کشور توسط دلالان خریداری میشود. متاسفانه گروهی از این واسطه‌ها با حدف کسب سود حداکثری، محصول خریداری شده را به تدریج وارد بازار می‌کنند تا به واسطه این امکان بتوانند قیمتها را مطابق انچه مد نظر دارند مدیریت کنند. در چنین شرایطی واردات و عرضه برنج‌های خارجی که می‌تواند تضمینی برای کنترل قیمتها باشد، به این علت آن گروه منفعت طلب همواره واردات برنج را در تضاد با منافع خود دیده و با مطرح کردن موضوعات بی‌اساس تلاش می‌کنند تا جای ممکن جم واردات را نسبت به نیاز کشور کاهش داده یا با بدبین کردن مصرف‌کنندگان، تقاضا را بر روی برنج ایرانی متمرکز کنند. گذشته از اینکه ایجاد فضای روانی در بازار برنج موجب شد تا از نیمه دوم سال ۹۳ به مدت ۱۴ ماه واردات قانونی برنج متوقف شود و در مقابل قاچاق این محصول افزایش یابد، به دنبال صدور مجوز از سرگیری واردات، هجمه‌ها آغاز شد و عده‌ای مدعی شدند که با توجه به تولید بیش از ۲ میلیون ۳۰۰ هزارتن برنج داخلی و واردات از قبل انجام شده نیاز کشور به واردات ۵۰۰ تا ۸۰۰ هزار تن بیشتر نیست. این گروه که متاسفانه انجمن برنج ایران نیز با ایشان هم نظر است، مدعی شدند که برداشت برنج در سال زراعی گذشت مناسب بوده و بخش قابل توجهی از نیاز بازار را تأمین خواهد کرد. برخلاف این ادعا از نیمه های زمستان سال گذشته و در شرایطی که تنها ۴ ماه از پایان فصل برداشت می‌گذشت، برنج ایرانی با افزایش قیمت روبرو ش و تداوم این روند موجب شد تا امروز قیمت برخی انواع برنج ایرانی از ۱۱ هزار تومان گذشته و قیمت نمونه‌های دیگر منهای انواع پرمحصول و تراریخته، بیش از ۱۰ هزار تومان باشد. به دنبال این اتفاق غلامرضا خانکشی‌پور عضو انجمن برنج در گفتگو با فارس گفت: کاهش عرضه در پایان فصل و سودهای بانکی دلایل اصلی افزایش قیمت برنج است. وی افزود: افزایش قیمت برنج در پایان هر فصل زراعی رخ می‌دهد و افزایش قیمتی که در یک ماه اخیر در محصول برنج اتفاق افتاده، موضوع جدیدی نیست. وی با بیان اینکه معمولا عرضه برنج در پایان فصل زراعی کاهش می‌یابد، افزود: در کنار کاهش عرضه، هزینه یک سال انبارداری و خواب سرمایه هم موجب افزایش قیمت برنج میشود. خانکشی‌پور با بیان اینکه در برخی سال‌ها به دلیل واردات بیش از اندازه برنج حجم موجودی بازار بسیار زیاد است، تصریح کرد: ممکن است در این سال‌ها قیمت برنج افزایش پیدا نکند، اما به طور معمول این افزایش قیمت در برنج در پایان فصل زراعی کاملا طبیعی است. عضو انجمن برنج در پاسخ به این سؤال که آیا محدودیت واردات برنج تأثیری در افزایش قیمت برنج داشته است، گفت: خیر، ما همیشه شرایط اشباع را در بازار برنج داشته‌ایم و هیچ‌گاه شرایط به گونه‌ای نبوده است که متقاضی یا خریدار با نبود برنج در بازار مواجه شود. وی با تأکید بر اینکه ممانعت یا محدودیت در واردات برنج هرگز در حدی نبوده که بازار دچار اخلال شود، گفت: مصرفکننده هر زمان که اقدام به خرید کرده این محصول در بازار موجود بوده است. خانکشی‌پور بیان داشت: با توجه به تولید داخل و نیاز مصرفی به واردات نیاز است، اما همواره نسبت به مقدار مورد نیاز برای واردات اختلاف نظر وجود داشته است. این عضو انجمن برنج ایران در حالی کاهش عرضه به دلیل پایان فصل را عامل گرانی می‌داند، که کمتر از ۶ ماه از پایان فصل برداشت گذشته و تا آغاز فصل برداشت بعدی یعنی شهریور ماه بیش از ۵ ماه باقی مانده که اگر ادله ایشان مورد صحت داشته باشد در ماه‌‌های آینده شاهد افزایش بیشتر قیمت برنج داخلی خواهیم بود. این درحالی است که اعضای انجمن برنج ایران که همواره در رسانه‌ها به بهانه حمایت از تولید داخل و حقوق مصرفکننده واردات برنج را مورد انتقاد قرار می‌دهند، به خوبی می‌دانند برآورد تولید و مصرف برنج برای یک فصل انجام می‌گیرد. ایشان آن زمان که دولت را به دلیل صدور مجوز واردات مورد انتقادهای تند قرارمی‌دادند و واردکنندگان را متهم به منفعت طلبی می‌کردند و در مقابل به مصرف کنندگان اطمینان خاطر می‌دادند که نگرانی از بابت تأمین برنج مورد نیاز کشور نداشته باشند، قطعا از بابت تأمین نیاز بازار آسوده خاطر بودند و امروز ایشان باید پاسخگو باشند که چرا قیمت برنج قریب به ۳۰ درصد افزایش یافته‌است. افرادی که چند ماه پیش از این برای بازار برنج نسخه تجویز می‌کردند و مجوز واردات برنج را نتیجه ابتلای دولت به بیماری حمایت از واردات می‌دانستند و واردکنندگان را آلوده به ویروس منفعت طلبی می‌خواندند، امروز بازار را مبتلا به چه بیماری می‌دانند و چه نسخه‌ای تجویز می‌کنند؟ امروز نوبت مدعیان حمایت از تولیدکننده و مصرفکننده است که پاسخ دهند، چند درصدی از سودهای میلیاردی دلالانی که برنج‌ها را همان روزهای اول از کشاورز خریداری کرده‌اند، سهم تولیدکننده داخلی است و چه کسی باید پاسخگوی مصرف‌کنندگانی است که هر روز برای خرید برنج باید بهای بیشتری نسبت به روز گذشته پرداخت کنند؟ این عضو انجمن برنج همچنین گفت: برنج در پایان فصل نسبت به ابتدای فصل برداشت خشک‌تر و دارای رطوبت کمتری است، بنابراین مصرف برنج خشک نسبت به برنج مرطوب برای مصرفکننده به صرفه‌تر است. وی با بیان اینکه با توجه به بارندگی امسال شالیزارها شرایط خوبی دارند، گفت: برداشت برنج معمولا در اواخر شهریور انجام میشود. خانکشی‌پور با بیان اینکه افزایش قیمت برنج در استان‌های تولیدکننده نسبت به شهرها کمتر است، افزود: یکی از دلایل افزایش قیمت این محصول سودهای بالای بانکی است، چرا که تاجری که ناچار است سودهای بالایی به بانک بپرازد، بخشی از آن هزینه‌ها را از مصرفکننده دریافت می‌کند. وی بیان داشت: برنج هاشمی و طارم عطری مازندران در ابتدای فصل برداشت قیمتی حدود ۶ هزار تا ۶ هزار و ۵۰۰ تومان داشته که به مرور و در اواسط فصل برداشت به قیمتی حدود ۷۵۰۰ تومان رسید و در حال حاضر این دو نوع برنج با قیمت حدود ۸ تا ۸ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه میشود. برنج هاشمی در خیابان مولوی بازار تهران کیلویی ۱۰۸۰۰ تومان و برنج طارم عطری ۱۱۲۰۰ تومان فروخته میشود. بنابراین گزارش قیمت‌های اعلام شده در برخی مناطق شهر ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر است. باید به این عضو انجمن برنج یادآوری کرد که بازار برنج، بازار نوظهوری نیست که ایشان با طرح این موضوعات تلاش می کنند با بیان موضوعات این چنینی شرایط بازار را برای مصرف‌کنندگان تشریح‌کرده و شرایطی فراهم آورند تا اذهان عمومی سخنان اعضای انجمن برنج ایران را فراموش کنند که به ایشان اطمینان خاطر می‌دادند که نگران بازار برنج نباشند، چراکه امروز مصرف‌کنندگان نگران افزایش هر روزه قیمت برنج هستند و تنها دلالان منفعت‌طلب از به دست آوردن سودهای چندین برابری اطمیمنان دارند.
علی شفائی ali.shafaee@jahaneghtesad.com
