مذاکره ایران و هند از تسویه حساب تا گسترش همکاری‌های نفتی
دریافت طلب نفتی ۶٫۵ میلیارد دلاری از هند در سال‌های اخیر و پس از استقرار دولت یازدهم با مشکلات جدی مواجه بوده است. پس از اختلاف طرفین بر سر نرخ روپیه، این بار طرف هندی سنگ‌اندازی جدیدی را شروع کرده و بحث پرداخت تدریجی پول برای اجتناب از لطمه به اقتصاد خود را مطرح کرده است. راگورام راجان رئیس بانک مرکزی هند گفته است: گمان نمی‌کنم پرداخت طلب ایران به صورت یکجا باشد و این کار تدریجی خواهد بود. وی گفت: ما در حال مذاکره با آنها درباره روش مورد نظر آنها برای دریافت مطالباتشان هستیم و مطمئنا درباره زمان و شیوه پرداخت با آنها همکاری خواهیم کرد. گمان نمی‌کنم که این پرداخت به صورت یکجا باشد و این کار تدریجی خواهد بود. هندیها ترجیح می‌دهند که بدهی نفتی معوق آنها به ایران از فوریه ۲۰۱۳ به تدریج پرداخت شود تا پرداخت یکجا باعث نوسان در ارزش روپیه نشود. با توجه به سخنان رئیس بانک مرکزی هند، به زعم مقامات هندی ظاهرا فقط این اقتصاد هند است که اهمیت دارد و در جریان پرداخت این بدهی انباشته شده نباید فشار خاصی به آنها وارد شود! وی هم‌چنین در سخنان دیگری صندوق ذخایر ارزی هند را به رخ کشیده و اعلام کرده که ایران نباید نگران دریافت طلب خود از این کشور باشد. رئیس بانک مرکزی هند با بیان اینکه تعهدات هند پرداخت خواهد شد گفت: پرداخت این بدهی نباید نگران کننده باشد زیرا هند هم اکنون بیش از٣۵٠ میلیارد دلار در صندوق ذخیره ارزی خود دارد. بانک مرکزی هند که پیشتر پرداخت صورتحساب نفت وارداتی از ایران را تسهیل کرده با کمک به ایجاد کانال پرداخت بدهی های معوق موافقت کرده است. اختلاف نظر با هندیها بر سر تسویه یکجا یا تدریجی طلب نفتی ایران در حالی‌است که پیشتر طرفین بر سر نرخ روپیه نیز دچار اختلاف شده اند. منابع آگاه می‌گویند: با توجه به لغو تحریم‌های آمریکا، ایران می‌خواهد طلب نفتی‌اش از هند تسویه شود، اما اختلافاتی بین طرفین بر سر نرخ روپیه در سال ۲۰۱۳ و نرخ کنونی این ارز به وجود آمده است. منابع آگاه می‌گویند: ایران خواهان دریافت طلب خود به شکل تمام و کمال و به دلار و بدون وارد شدن به بحث نرخ تبادل ارز است. اما پالایشگاه اسار خواهان پرداخت معادل بدهی خود به روپیه با نرخ امروز هستند. به گفته آنها ایران خواهان معادل دلاری طلب خود به یورو است.
هند در حالی هنوز بدهی ۶٫۵ میلیارد دلاری نفتی خود به ایران را پس از لغو تحریم ها تسویه نکرده است که سایر بدهکاران نفتی، پرداخت ها را آغاز کرده اند؛ حتی شرکت شل همه بدهی خود را به حساب بانک مرکزی ایران واریز کرده است.
هند در دوران تحریم، با خرید ۲۰ درصد نفت صادراتی ایران (حدود ۲۰۰ هزار بشکه) به عنوان دومین خریدار نفت ایران به شمار می رفت. با اجرایی شدن برجام، پالایشگاه های هندی مذاکره هایی را با ایران آغاز کردند تا بتوانند خرید نفت از ایران را افزایش دهند که منجر به توافق با برخی خریداران شد. بر اساس گزارش ها، پالایشگاه های هندی سفارش خرید محموله های نفتی جدید را ارائه کرده اند که در ماه های آینده تحویل داده خواهد شد. بر این اساس، خبرگزاری رویترز گزارش داده است که اطلاعات اولیه کشتیرانی نشان می دهد در ماه مارس ۲۰۱۶، واردات نفت خام هند از ایران به بالای ۵٠٠ هزار بشکه در روز رسیده است که بالاترین رقم در پنج سال گذشته به شمار می آید. «دارمندرا پرادهان» وزیر نفت هند برای دیدار با مقام‌های ایران شنبه هفته آینده (۲۱ فروردین) وارد تهران می شود؛ قرار است در دیدار با مسئولان ایران، درباره موضوع های مختلف از جمله پرداخت بدهی‌های نفتی گفت وگو شود. پس از اجرایی شدن برجام در دی ماه سال گذشته، شرکت های بدهکار خارجی مانند شل و اینوک امارات پرداخت بدهی های خود به ایران را آغاز کردند. تاکنون شل همه بدهی خود را پرداخت کرده است. در سوی دیگر سفیرجمهوری اسلامی ایران در دهلی نو گفته است که هند بشدت علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در بخش‌های پایین دستی صنعت نفت بویژه نفت و گاز و پتروشیمی ایران است. غلامرضا انصاری روز چهارشنبه در مراسم افتتاحیه نمایشگاه P4 (پلاستیک، پتروشیمی، چاپ و بسته‌بندی) که با حضور وزیر نفت هند و تعدادی از کارشناسان شرکت‌های نفت و گاز و انرژی در مرکز نمایشگاه هند در نویدا گشایش یافت افزود: شرکت‌های هندی از فرصت مغتنمی که بعد از رفع تحریم‌ها بوجود آمده برای همکاری و سرمایه‌گذاری درایران استفاده کنند. وی خاطرنشان کرد: همکاری ایران و هند در بخش های بالادستی و پایین دستی صنعت نفت سابقه‌ای طولانی دارد و دو کشور در دوران جدید می‌تواند این همکاری را توسعه دهند. وی با اشاره به حضور ایران در نمایشگاه P4(پتروشیمی، پلاستیک، چاپ و بسته‌بندی )هند اظهار کرد مواد اولیه بسیاری از محصولاتی که دراین نمایشگاه به نمایش گذاشته شده در بخش پتروشیمی تولید می‌شود . انصاری گفت که ایران با داشتن ذخایر عظیم گاز به عنوان ماده اولیه پتروشیمی از ظرفیت بالایی برای همکاری با هند برخوردار است . وی، فاصله نزدیک بین ایران و هند را از دیگر عوامل گسترش همکاری دو کشور دانست و تصریح کرد فاصله بین بندر چابهار ایران و بندر «موندرا» در غرب هند بسیار نزدیکتر از فاصله شهرهای بزرگ هند مانند دهلی - بمبئی است. سفیر جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو با بیان اینکه فرمول قیمت گذاری گاز در ایران نهایی شده است خاطرنشان کرد سرمایه گذاران هندی می‌توانند از مزیت‌های موجود در ایران برای سرمایه گذاری و ساخت محصولات درایران و انتقال آن به بازار بزرگ هند بهره مند شوند. وی در ادامه اقتصاد ایران و هند را مکمل یکدیگر دانست و تصریح کرد ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت و هند مصرف کننده بزرگ انرژی، فرصت‌های زیادی برای همکاری دارند. انصاری در پایان از شرکت کنندگان دعوت کرد که از غرفه ایران در نمایشگاه پتروشیمی، پلاستیک، چاب و بسته‌بندی در نویدا دیدن کنند.
