پسا اسفند را دریابیم...
تمام شد. کارزار دشواری که در یک زمستان سخت برایمان، اسفندی گرم را ارمغان آورد. از دل پیکاری نابرابر، باز هم خورشید امید طلوع کرد. با نگاهی واقع بینانه و با توجه به شرایط تیم اصلاحات پیش از رقابت ها و توان باقی مانده برای ادامه مبارزه، به راستی باید این نتیجه را یک پیروزی قلمداد کرد و البته یکی از مهمترین امور جاری برای نظریه پردازان جبهه اصلاحات، تحلیل مسیر ناهموار این پیروزی است. اما هر چه که بود تمام شد و گام دوم را برداشتیم. اکنون نوبت برنامه ریزی برای فردا است. برنامه ریزی هوشمندانه ای که برای ادامه مسیری که گرچه آهسته و آرام و گاه پر هزینه، اما رو به جلو در جریان است. شاید فصل مشترک تمام گفتمان هایی که بعد از جنگ تحمیلی در ایران شکل گرفته اند، آرزوی نایل شدن به یک توسعه همه جانبه باشد که نظریه پردازان جبهه اصلاحات هم از این قاعده مستثنا نبوده اند. اما کدامین توسعه ؟!مسئله این است. گام نهادن در مسیر توسعه حقیقی و مطلوب، خواسته دیروز و امروز ما از مردان سیاست است. اما جنس این مطالبه اینبار کمی با گذشته متفاوت تر است، که این تفاوت ناشی از تجارب جبهه اصلاحات از خرداد۷۶ تا امروز و چشیدن طعم تلخ افراط و تفریط های تعدادی از کنشگران جبهه نوپای اصلاحات-که موجب کندی حرکت قطار اصلاحات شدند-است خواسته امروز ما حرکت به سمت توسعه واقع گرایانه ایست (در همه ابعاد سیاسی اقتصادی و فرهنگی) که رنگ و بوی عقلانیتی مدرن را به خود داشته باشد. عقلانیتی که ما را سوق می دهد به سمت تصمیم گیری هایی از پیکره رئالیسم که روح ایده آلیسم مطلوبمان در آن دمیده شده است. اما نکته ای که باید به آن با چشمانی باز توجه کرد آن است که توسعه ای مد نظر تفاوتی بنیادین و ساختاری با مقوله رشد دارد. ما در سالهای نخستین دولت سازندگی تا آخرین روزهای دولت اصلاحات، اگر هم داعیه دار توسعه بودیم در خوشبینانه ترین حالت، در عمل توانستیم تنها به رشدی مقطعی و پاره پاره دست پیدا کنیم. رشد پراکنده و منقطع در سلول هایی از اقتصاد،در بخش هایی از فرهنگ و در تکه های جدا افتاده ای از سیاست. این توسعه عقلانی در سیاست به شکل یک پروسه نهادسازی مدنی جلوه گر خواهد شد. چه نهاد های مورد نیاز یک جامعه مدنی سالم و مستقل از جمله"ان جی او"ها و مطبوعات و رسانه های آزاد و مستقل و چه نهادهای سیاسی که برای عبور از شکل سنتی کنش سیاسی نیاز است. توسعه در این بخش منجر به گسترش معنای گفتمان سازی خواهد شد. گفتمانی با تمام بخشهای بدنه قدرت و جامعه. گفتمانی مسالمت آمیز با رقیب و حرکت به سمت دوری گزینی از کنش های ائتلافی و هیئتی. ادامه فرآیند واقع گرایانه ای که از خرداد ۹۲ شروع و در اسفند گرم ۹۴ مجددا شکوفا شد، گامی بود در جهت کنش حزبی و دوقطبی سازی مورد نیاز برای متشکل ساختن گفتمان های سیاسی و در نهایت رسیدن به"تحزب"در شکل حقیقی آن. از دیگر اقدامات ضروری در مسیر توسعه سیاسی مطلوب، تلاش برای بازشناسی شاکله حسی رفتاری طبقات اجتماعی ایران معاصر است گرچه بر اصل شکل‌گیری طبقات در ایران امروز، هنوز هم بین روشنفکران سیاسی مناقشات گسترده‌ای در جریان است. درک نوع و جنس کنش سیاسی مردم در بزنگاه های تاریخی به ویژه در دوهه اخیر و تدوین و ترسیم الگوریتمی منسجم از کیفیت این دست کنش‌ها می تواند در برنامه‌ریزی‌های آینده اصلاح‌طلبان گام موثر رو به جلویی باشد. اما نکته آخر در باب توسعه سیاسی عقلانی تیغ دودمی است که حرکت رو به جلوی جبهه تغییر طلبان را تهدید می کند و آن مقوله شبکه های مجازیست که بوضوح نقش پررنگ آن را در موجی شدن حرکت توده منفعل ، به نفع اصلاح طلبان شاهد بودیم. اصلاح طلبان در بدترین شرایطی که دسترسی به رسانه‌های گروهی و عمومی برایشان هزینه‌های نه چندان معقولی در پی داشته‌است، توانستند از کانال همین شبکه‌های مجازی مسیر بهینه‌ای را برای ارتباط با سمپات‌هایشان در جامعه، طی کنند. اما غافل شدن از خطرات خانمان برانداز و فرهنگ‌سوز همین گزینه سهل و در دسترس به مراتب می‌تواند ضربات جبران ناپذیری را نه تنها بر خودشان که بر تن نحیف جامعه در حال گذار، وارد کند. شاید بزرگترین خطر، محدود شدن فعالیت‌های سیاسی و مدنی پیکره فعالین اصلاح‌طلبان (که غالباً از قشر جوان جامعه هستند) به همین فضای محدود مجازی و در نهایت ذره‌گونه شدن و تشدید فردگرایی در سطح جامعه باشد. اما این توسعه عقلانی در وجه اقتصادیش چگونه بروز می‌یابد؟ اقتصاد غیرنفتی و کاهش سهم نفت در بودجه‌های سالانه و یک حرکت آرام منطقی در جهت توسعه اقتصادی از آرزوهای دیرین سیاستمداران ایرانی بوده‌است. گفتنی است اگر رشد اقتصادی همراه با تغییر های بنیادین در زیر ساخت های مورد نیاز توسعه جامع همراه نباشد، پیامدی جبران ناپذیر چون توزیع نابرابر ثروت انباشته و به تبع آن گسترش شکاف طبقاتی به دنبال خواهدداشت. یکی از مهمترین بخشهای توسعه مطلوب بخش فرهنگ می باشد. جایی که با توجه به ساخت مذهبی و سنتی بدنه جامعه ایرانی و سهم بالای نسل جوان در جامعه آماری جمعیتی ایران، بسیار حساس و پیچیده خواهدبود. اصلی‌ترین مانع بر سر این حرکت، ناتوانی برقراری یک دیالوگ سازنده بین گفتمان سنت و مدرنیته در ایران است که از همان آغاز پروژه مدرنیزاسیون در سالهای مشروطه تا امروز، جامعه سیاسی ایران با آن دست به گریبان بوده‌است. حال آنکه با نگاهی گذرا به مسیر این پروژه در غرب، می‌بینیم که آنان نه با کنار نهادن تام و تمام سنت از جامعه، که با برقراری یک تعامل سازنده بین سنت و مدرنیته توانستند هرچند سخت و طاقت فرسا اما موفقیت‌آمیز این مرحله را پشت سر نهادند. نظریه پردازان اصلاحات این بار باید بیش از پیش مراقب حرکت‌هایشان در مسیر نوسازی فرهنگی و جهش به سمت مدرنیته باشند، تا مبادا با حساس کردن بدنه سنتی جامعه خود را وارد جدل بی سرانجامی کنند، و مجددا مسیر را برای بازگشت محافظه کاران سنت گرا و بعضا بنیادگرایانی که با شعار محافظت از سنت‌ها توجه این بخش جامعه را به خود معطوف کرده‌اند، هموار کنند. البته ابعاد دیگر این اتفاق شگرف و عمیق آنقدر گسترده و عریض و طویل است که شاید نتوان آنرا به زبان قلم جاری ساخت در این مقال محدود. ابعاد تاثیراتی که انتخابات اسفند می‌تواند بر سیاست خارجی ایران و تحولات سیاسی حساس و پیچیده منطقه و حتی تأثیرش بر انتخابات آتی آمریکا بگذارد، آن قدر مفصل است که نه در این مقال می‌گنجد و نه به درستی حق آن ادا می‌شود. و کلام آخر این که در انتخابات اخیر جوانان سهم عمده‌ای داشتند، و با شور و هیجانی وصف ناپذیر، امید به ساختن فردایی بهتر را به نمایش گذاشتند. آن‌ها نشان دادند که با وجود دشواری‌ها، مأیوس نیستند و نخواهندشد. امید است منتخبین هفتم اسفند که بیشترین بهره را از همراهی و همگامی جوانان برده‌اند، این نیروی عظیم و توفنده و دغدغه‌هایشان را فراموش نکنند.
