پیش بینی داریوش قنبری از سال ۹۵: سال تقویت پایگاه اجتماعی دولت یازدهم

ویژه نامه نوروزی

به نظر من در سال۹۴ در مجموع دو گرایش عمده بیشتر نداشتیم. یکی گرایش حامیان دولت و دیگری مخالفین دولت. چون اعتدال‌گراها و اصلاح‌طلب‌ها درواقع هردو حامیان دولت هستند و از هم جدا محسوب نمی‌شوند. به‌هرحال این دو جریان حامیان دولت بودند که در مجموع به نظر می‌رسد که طرفدار عقلانیت و خردگرایی در اداره کشورند. عده‌ای هم تندروها و افراطیونی بودند که در مقابل دولت ایستادند و با سیاست‌های دولت مقابله کردند. این گروه حتی در مواردی در مقابل ارکان نظام هم ایستادند. مثلاً در ارتباط با بحث هسته‌ای می‌بینیم این گروه آنطور که مدنظر رهبری بود، همراهی نکردند و در تقابل با دولت قرار گرفتند. به‌طورکلی باید گفت اصلاح‌طلبان و معتدلین، حامیان دولت و افراطیونی که سر سازگاری با دولت و سیاست‌های او نداشتند، گرایش‌های اصلی در عرصه سیاسی ایران بودند. سال ۹۴ را برای هریک از جناحهای سیاسی کشور چطور ارزیابی می‌کنید؟ هرکدام از جناح‌ها را در عرصه سیاسی و برای این‌که خود را در بلوک قدرت تثبیت کرده، و جایگاه بهتری پیدا کنند و با بدنه اجتماعی خود نیز ارتباط داشته‌باشند، تا چه میزان موفق بوده‌اند؟ به نظر من روزبه‌روز عقبه اجتماعی حامیان دولت بیشتر می‌شود، و به‌خصوص موفقیتی که دولت در عرصه دیپلماتیک کسب کرده‌است، باعث شده تا تعداد حامیان دولت بیش از پیش شود. درمجموع هیچ تردیدی در این که عقبه اجتماعی حامیان دولت با سیاست‌هایی که دولت داشته، روبه‌فزونی بوده، وجود ندارد. البته با توجه به آثار اقتصادی برجام در سال ۹۵، ارزیابی من این است که سال آینده هم به همین شکل پایگاه اجتماعی حامیان دولت بیشتر تقویت خواهدشد. به‌خصوص باتوجه به این‌که آثار و مواهب اقتصادی برجام خودش را نشان خواهدداد، و گشایشی در وضعیت اقتصادی مردم حاصل خواهدشد، که در مجموع این گشایش رضایتمندی خوب و سطح بالایی را به‌دنبال خواهدداشت، و پایگاه اجتماعی دولت را بیش از پیش تقویت خواهدکرد. آقای دکتر! گفتید دولت با موفقیت در پرونده هسته‌ای توانست جایگاه خودش را در سطح اجتماعی و در بین هواداران خودش تحکیم کند. اما در سایر موارد چطور؟ دولت روحانی چقدر توانست اعتماد سایر ارکان نظام را جلب کند و بتواند در این مجموعه و منظومه شبکه‌های قدرتی که در نظام وجود دارد، جایگاه مناسبی داشته‌باشد؟ به نظر شما دولت چقدر در این کار موفق بوده‌است؟ دولت در این زمینه کاملاً موفق بوده‌است. تمام اقداماتی را که انجام داده، سعی کرده با رهبری نظام هماهنگ کند. اصلاً راز موفقیت دولت آقای روحانی تا این لحظه این بوده که پشتیبانی ارکان قدرت در درون نظام را داشته، و سعی کرده‌است که با هماهنگی آن‌ها حرکت کند. در مجموع علاوه بر آن، دولت با علمای تراز اول هم مدام در ارتباط بوده، و سعی کرده‌است که حمایت آن‌ها را هم داشته‌باشد. درمجموع من فکر می‌کنم که دولت آقای روحانی در این زمینه با تدبیر و عقلانیت خوبی حرکت کرده، و تا جایی که ما داریم می‌بینیم تعامل خیلی خوب و سطح بالایی با ارکان مختلف نظام داشته‌است. مثلاً در دولت گذشته که باوجود همسویی فکری مجلس و دولت، می‌بینید که سطح بالایی از تنش و تقابل بین رئیس دولت و مجلس وجود دارد. اما در این دوران، در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی علی‌رغم این که مجلس با دولت همراه و همفکر نیست، اما دولت سعی کرده‌است تعامل خوبی با مجلس برقرار کند، یعنی جدای از بخش تعامل با ارکان عالی‌رتبه نظام، در سطوح دیگری هم تلاش کرده‌است تا تعامل خودش را داشته‌باشد. دولت در ارتباط با مجلس هم سعی کرده‌است که کمترین تقابل شکل بگیرد، و به نوعی به‌رغم تلاشی که تندروها داشتند تا مجلس را در مقابل دولت قرار بدهند، اما دولت با تعاملی که برقرار کرده، اجازه نداد که تندروها و افراطیون به اهدافشان برسند و مجلس را در تقابل با دولت قرار دهند. درمجموع، به نظر من دولت توانسته در سطوح مختلف قدرت تعامل خیلی خوبی داشته‌باشد. هم با قوه قضائیه، هم با قوه مقننه و هم در سطح عالی‌تر با رهبری نظام و از طرف دیگر با علما. به نظر من، دولت آقای روحانی توانسته‌است با ارکان قدرت تعامل خوب و مثبتی داشته‌باشد و در کل به‌ رغم اینکه در بعضی موارد مثل مسائل پیش‌گفته اختلافاتی با مجلس پیش آمد، دولت سعی کرده که در این موارد هم با تعامل مسأله را دنبال کند، و به نظر من دولت در عرصه تعاملش کارنامه مثبتی داشته‌است. آقای دکتر! کاملاً مشهود است که دولت مثلاً در موضوع هسته‌ای توانسته با همین تعامل با ارکان قدرت، پرونده هسته‌ای را به سرانجام برساند. اما به نظر می‌رسد که در زمینه سیاست داخلی و مسائل فرهنگی، دولت با دشواری‌های زیادی مواجه بوده‌است و حتی این رویکرد تعاملی هم بعضاً موفق نبوده‌است. نمونه مهمش مسأله ردصلاحیت‌های گسترده بود، و این که دولت آقای روحانی هم نتوانست چندان کاری در این زمینه پیش ببرد. این موضوع را چطور ارزیابی می‌کنید؟ دولت آنقدر که می‌توانسته، تعامل و تلاش کرده‌است. اما عدم‌موفقیت در برخی زمینه‌‎ها بحث دیگری است. بحث تعامل و تلاشی که دولت انجام داده‌ یک بحث است، و نتایجی که به دنبال داشته‌است، بحثی دیگر. به نظر من، بخش‌هایی که مربوط به توانایی دولت بوده، کوتاهی نشده‌است. دولت اقدامات خود را انجام داده، منتها در بسیاری موارد دولت نتوانسته‌است به نتیجه برسد. دلیل این عدم‌موفقیت به نظر شما چیست؟ این که این تعامل در زمینه سیاست خارجه و اقتصاد موفق بوده، اما در این زمینه‌ها چندان موفق نبوده‌است؟ در ارتباط با این تعامل اخیری که شما می‌فرمایید، بعضی موارد آنطور که انتظار می‌رفت متأسفانه عمل نشد. یعنی دولت سعی کرد که توجه همه را جلب کند به سمت توجه به قانون و با زبانی صحبت کرد که همه به قانون گرایش پیدا کنند. دولت هنوز هم این وضعیت را ادامه می‌دهد. البته ما هنوز هم از عملکرد تعاملی دولت در این زمینه ناامید نیستیم. تا روزهای پایانی بایستی صبر کرد تا ببینیم چه اتفاقی خواهدافتاد. به نظر من، دولت تلاش خودش را انجام داده‌، و کوتاهی نکرده‌است. این که حالا چرا در این عرصه نتایجی به دنبال نداشته‌است، تا حدودی مشخص است، و آن این است که سلایقی در کشور ما وجود دارد که این سلایق را به راحتی نمی‌شود از طریق تعاملی که مدنظر دولت است به نتیجه رساند. سلایقی که قانع کردن آن‌ها سخت است.