نگاهی دوباره به رخداد هفت اسفند

در حالی که ساعت به ده شب هشتم اسفند نزدیک میشد و اطلاعیه وزرات کشور در مورد اولین آمار نامزدهای پیشرو در انتخابات مجلس شورای اسلامی در حوزه تهران در شبکه های مجازی دست به دست می گشت،آخرین به روز رسانی اکثر سایت های خبری اصولگرایان همچنان در ساعت ۱۹ متوقف مانده بود..اما مگر اولین اطلاعیه وزرات کشور درباره نتیجه انتخابات تهران حاوی چه پیامی بود که رسانه های اصولگریان که بعضی اوقات خبرهایشان زودتر از منابع رسمی منتشر می شد مایل به مخابره آن با مخاطباشان نبودند؟ برای پاسخ به این ابهام باید به یک هفته قبل بازگشت زمانی که رقابتی نابرابر در جریان بود.از یک سو چهارراه هایی تهران در قرق بنرهای زرد رنگ ائتلاف بزرگ اصولگریان بود و ژنرالهای آنان با شعار معیشت و امنیت مردم پایتخت را به اعتماد دوباره به گفتمان اصولگرایی دعوت می کردند و از سوی دیگر شورای سیاستگزاری اصلاح طلبان در مواجه با رد صلاحیت های گسترده و فراتر از انتظار تا ۲۴ساعت قبل از آغاز زمان تبلیغات رسمی همچنان گوش به زنگ خبرهای خوش لحظه آخر مانده و سرانجام با ارائه لیستی متشکل از چند چهره بنام و تعداد زیادی نامزد گمنام پا به عرصه رقابت نهاد والبته برخلاف بسیاری از گمانه زنی ها با پیروزی مطلق لیست امید در تهران شگفتی بر تاریخ انتخابات ایران افزود.اما به کدامین علل صندوق های تهران مملو از رای های اصلاح طلبانه شد؟ -رهبری ولیست واحد اصلاح طلبان:در بهار ۹۲ اصلاح طلبان پس از دست دادن تمام نامزدهای پرامیدشان در انتخابات ریاست جمهوری و تجربه پنج شکست پیاپی در انتخابات های سراسری به رقابتی برای حفظ بقایی گفتمان اصلاح طلبی وارد شدند.در آن روزها از یک سو هاشمی رفسنجانی با تحمل شدیدترین حملات از سوی دولت احمدی نژاد،با انتشار بیانیه های خطاب به مردم، هوادارانش را در زمین رقابت های انتخاباتی امیدوار نگه داشت و از سوی دیگر محمد خاتمی با ترغیب عارف جهت انصراف از کاندیداتوری،آبروی سیاسی خود را توشه راه حسن روحانی ساخت .در واقع روسای سابق جمهور ایران پس ازیک دهه حضور کج دار ومریز، تمام قد وبا پیامهای روشن وارد رقابت های سیاسی شده و بدنه واحزاب اصلاح طلب را از سردرگمی، رودربایستی و تفرقه نجات دادند.حامیان اصلاحات نیز با درک توازن قوا ،هماهنگ کردن حرکات خود با رهبرانشان و دست کشیدن از وزن کشی های بی حاصل تن به ائتلاف گسترده دادند. اتفاقی که در اسفند ۹۴ بار دیگر واین بار کاملتر از قبل انجام شد.محمد خاتمی بعنوان رهبر معنوی اصلاح طلبان،عارف و هاشمی رفسنجانی بعنوان سرلیست های انتخاباتی و حسن روحانی بعنوان مجری انتخابات با پیام های وحدت بخش و مشترک، زمینه ساز حضور مردم در پای صندوق های رای بودند و با تاکید بر رای به لیست واحد،موفقیتی دور از انتظار را به چنگ آوردند. -برجام:بنظر می آید یکی از پارامترهای تصمیم گیری رای دهندگان، نحوه جهت گیری نامزدها درباره برجام و سیاست خارجی دولت حسن روحانی می باشد.کافیست در این زمینه به آرا جالب پنجاه هزار نفری بعضی ار منتقدان اصلی دکتر طریف در شهر ده میلیونی تهران توجه شود.در واقع مهمترین وعده دولت تدبیر وامید در انتخابات ۹۲ مختومه نمودن پرونده هسته ای و توافق با کشورهای ۵+۱بود.اتفاقی که با توجه به پیچیدگی های روابط ایران وآمریکا،منافع ملی متفاوت در سیاست خارجی دو کشور و ناکامی ده ساله تیم مذاکره کننده سابق در نگاه اول ناممکن بنظر می آمد و حسن روحانی با درک دغدغه های اقتصادی مردم،سیاست خارجی مستقل جمهوری اسلامی والبته اتکا به قدرت کم نظیر تیم مذاکره کننده هسته ای موفق به امضا موافقتنامه ای شد که به اذعان دوست ودشمن گامی بزرگ در جهت صلح و ثبات در دنیا بود.در واقع صندوق رای پس از موفقیت برجام در نگاه مردم بار دیگر به اهرم اصلی جهت دهی سیاست، فرهنگ واقتصاد ایران مبدل شده و ایرانیان در اسفند ۹۴ با آرا موافق خود به نگاه دولت در سیاست خارجی، خواهان برداشتن گام های بعدی در این زمینه بودند. -نا کارامدی اصولگرایان:به حتم یکی از عمده ترین دلایل پیروزی چشمگیر لیست امید در تهران را باید در ناکارآمدی اصولگرایان در یک دهه حکمرانی در جمهوری اسلامی جستجو کرد.سیاستمدارانی که دوازده سال پیش با شعار ژاپن اسلامی به صندلی های مجلس تکیه زدند و پس از همسویی یکدست با سیاست های محمود احمدی نژاد- با آمار وارقام اقتصادی بیاد ماندنی در خاطره جمعی ایرانیان- تمام قد در برابر دولت تدبیر وامید ایستادند و از هیچ کوششی جهت مخالفات و انتقاد از او کوتاهی نکردند و ناکارآمد نشان دادن دولت در افکار عمومی را هدف غایی خود در سال منتهی به انتخابات مجلس قرار دادند.در واقع ائتلاف اصولگرایان با مفروض گرفتن سازمان رای احمدی نژاد در تهران،با قرار دادن اکثر وزرا و وکلای حامی او-که پرسروصداترین مخالفان دولت بودند- در لیست نهایی و با خارج کردن چهره هایی موثری چون غفوری فرد و خوش چهره از ائتلاف،نوعی اصولگرایی انقباضی را به جامعه معرفی کردند.اما آیا می توان به شعار معیشت محور ومبارزه با فساد حامیان دولتی که هم اکنون بخشی از کابینه اش به دلیل جرایم مالی دوران حبس خود را میگذرانند اعتماد کرد؟؟در واقع اصولگرایان با سپردن فرمان لوکومتیو خود به دست قرائتی از اصولگرایی که خوشحالی مردم بعد از توافق وین را((شادمانی دهها از تن مردم شمال تهران))را نامیدند و دکتر ظریف وزیر متدین و شجاع کشورمان را به تجدید وضو دعوت می کردند از ابتدا در انتخاب ریل اشتباه انتخاب کرده بودند.البته نباید از تناقض های درونی لیست تهران نیز به راحتی گذشت که با کنار هم نهادن نفراتی چون دکتر ابوترابی و دکتر زاکانی که تقریبا در تمامی موارد مطروحه در مجلس نظراتی متقاوت و حتی مخالف داشتند پیام های متناقض را به بدنه اجتماعی اصولگرایان فرستاده و به انفعال و رای به لیست های ناقص اصولگرایی دامن زدند. -رسانه های مجازی:در پیامی که سید محمد خاتمی پس از پیروزی حسن روحانی در سال ۹۲صادر کرده بود از پیروزی نیروی اجتماعی بر قدرت سیاسی سخن گفته بود.نیروی که با خرده فرهنگ های مشترک بوسیله رسانه های مجازی به یکدیگر متصل شده و آرام آرام ودر یک حرکت پایین به بالا به یک قدرت سیاسی واحد مبدل شده است و در سالهای اخیر اعضایش بوسیله فضاهای مجازی در یک دیالوگ دائمی و هم عرض با یکدیگر توانسته اند با اقناع درونی، قدرتشان را بر حرکات گام گام و معقول متمرکزکنند.در واقع اصلاح طلبان در دو دهه اخیر همواره بدلیل مغضوب بودن در صداوسیما برای دیالوگ با هوادارنشان به ابزارغیررسمی متوسل شده اند. استفاده از تیراژ بالای روزنامه های دوم خردادی در دهه هفتاد،وبلاگ نویسی تحلیلی-خبری ابتدا دهه هشتاد، پناه بردن به شبکه اجتماعی وشهروند خبرنگاری پس از انتخابات ۸۸ و برگزیدن کانال های تلگرام برای تبلیغات در انتخابات ۹۴تلاش های تحول خواهان برای حفظ کردن دست بالا در ارتباط با مردم بوده است که امروزه به ارتباطی دوطرفه پویا تبدیل شده است.هرچند در دوره اخیربا استفاده از همین پیام رسان ها،این ارتباط کم هزینه تر،گسترده تر و با کمترین فیلترینگ همراه شده است.اما اصولگریان بدلیل نعمت آزدی در تجمعات و تریبون ها،ترجیح دادند با فعالیت های میدانی پرحجم و وسیع سعی در مدیریت فضای تبلیغات کنند اما تلگرام با روزی ۲۰۰میلیون پیام در روز، همه معادلات را بهم ریخت.درواقع لیست امید با تمرکز بر فضای مجازی و توجه به گروههای هدف براساس مختصات و شرایط خبری امروز مردم ایران با انتشار تبلیغات غیر رسمی،محتوا محور و کم هزینه تجربه تازه به سیاست ایران افزود. اکنون چند هفته از انتخابات مجلس می گذرد و سیاستمداران ایرانی همچنان در شوک پیروزی سی نامزد لیست امید در شهر تهران وبیش از هفتاد نامزد از شهرستان هستند. نتیجه ای که چنان سردبیران سایت های اصولگرا را متحیر کرده بود که بعضی از آنان در شب هشتم اسفند ترجیح دادند سرعت را فدای مصلحت کرده و قبل از انتشار اسامی جوانان گمنامی که نمایندگان جدید تهران بودند درباره نحوه اطلاع رسانی این خبر با هم مشورت کنند.شورهای که در روزهای پسا انتخاباتی در آمارهای معجول خودنمایی میکرد تا شاید با انتشار نمودارهای رنگ به رنگ سنگین ترین شکست خود در تهران را کمرنگ سازند.