نگاهی به اهمیت اقتصادی بخش کشاورزی
به گفته بسیاری از اندیشمندان حوزه اقتصاد در‌‌دنیا،تنها کشورهایی درسالهای آتی می‌توانند رشد و توسعه داشته‌باشند و در‌‌رقابت با سایر کشورها به موفقیت دست پیدا کنند که به سه اصل دسترسی به انرژی،توجه به نیروی انسانی و تأمین مواد غذایی(امنیت غذایی) توجه‌نمایند.از طرفی سه بخش عمده اقتصاد در‌‌دنیا شامل بخش صنعت،بخش خدمات و بخش کشاورزی‌است که توجه به همه بخشها باید در‌‌دستور کار دولتها قرار گیرد.
در‌‌این بین بخش کشاورزی از جایگاه ممتازتری نسبت به سایر بخشها برخوردار‌است.بخش کشاورزی از نظر تامین غذایی کشور اهمیت بسیار بالایی دارد و با توجه به اینکه حدود ۳۰ درصد جمعیت کشور در‌‌روستا ها زندگی می‌کنند،حدود یک سوم جمعیت کشور در‌‌بخش کشاورزی فعالیت می‌کنند لذا باید توجه خاص و ویژه‌ای به ساختار بخش کشاورزی شود. افراد،نهادها وشرکتهای مختلفی در‌‌بخش کشاورزی فعالیت‌دارند.این فعالیت ممکن‌است به صورت مستقیم یا غیر مستقیم باشد.بنابراین باید به کلیه ذی نفعان این بخش توجه نمود و برنامه‌های جداگانه و در‌‌عین حال مرتبطی را برای آنها تدوین و از طریق مجلس به قانون تبدیل نمود.در‌‌این مقاله به‌طور مختصر افراد درگیر در‌‌این بخش بررسیمیشوند. گروه اول فعال در‌‌بخش کشاورزی که در‌‌حقیقت بخش عمده آن نیز هست شامل روستائیان میباشد.اساس زندگی روستائیان بر‌پایه کشاورزی و فعالیت های مرتبط نظیر دامداری،صنایع دستی و روستایی،صنایع تبدیلی استوار‌است.بنا بر‌گفته مرکز آمار حدود یک سوم (۳۰ درصد) از جمعیت ایران را روستائیان تشکیل میدهند. گروه دوم: فارغ التحصیلان بخش کشاورزی که سرمایه‌های انسانی بخش کشاورزی محسوب شده ودر‌‌غالب کارشناسان و متخصصان دیده می شوند.بر‌اساس آمار وزارت علوم و مرکز آمار حدود یک میلیون نفر از جوانان ایران زمین در‌‌بخش کشاورزی فارغ التحصیل شده‌اند. گروه سوم: دانشگاهیان شامل دانشجویان مقاطع مختلف (کاردانی تا دکترا) و اساتید دانشجویان هستند.سالانه تعدادی از جوانان رشته کشاورزی را به عنوان رشته تحصیلی انتخاب کرده و مشغول به تحصیل می شوند. گروه چهارم: کارمندان شاغل در‌‌ادارات و دوایر دولتی و وزارت خانههای جهاد کشاورزی و سایر ارگانای مرتبط را شامل می‌شود. گروه پنجم: صنوف مختلف کشاورزی ارائه دهنده خدمات کشاورزی به صورت خصوص مانند سم‌فروشان،کود‌فروشان،کارخانجات تولید‌کننده نهادههای کشاورزی هستند. باتوجه به درگیربودن این گروه‌ها در‌‌بخش کشاورزی و باعنایت به شرایط آب و هوایی‌کشور(که به سرزمین چهارفصل معروف‌است)می‌توان به نقش مهم کشاورزی در‌‌اقتصاد ایران توجه‌نمود.در زیر به مهمترین نقش‌های کشاورزی در‌‌اقتصاد پرداخته‌می‌شود. ۱٫اشتغال‌زایی مستقیم وغیرمستقیم برای حدود ۳۰درصد از جمعیت ایران.از آنجاییکه مهمترین دغدغه حال حاضر مسئولین اشتغالزایی‌است،توجه به این بخش میتواند زمینه اشتغال مناسبی را برای افراد مهیا‌نماید. ۲٫استفاده از نیروی انسانی تحصیل‌کرده اعم از دانشجویان،اساتید و فارغ التحصیلان بخش کشاورزی این بخش را با رشد مناسبی مواجه خواهدکرد.رشد بخش کشاورزی منجر به تولید محصولات بهتر از نظر کمی و کیفی شده‌و وابستگی ایران به نفت(تک اقتصادی‌بودن)را کاهش خواهدداد.از طرفی شرایط آب و هوایی و تولید محصولاتی ناب مانند پسته،زغفران،خاویار و سیب ایران را به سمت صادارت و ارزآوری سوق‌داده و از ارز بری جلوگیری خواهدکرد.نمونه بارز این کار خودکفایی در‌‌محصولات‌استراتژیکی مانند گندم و جو است. ۳٫از بین رفتن فقر یا کاهش چشمگیر خانوارهای درگیر در‌‌بخش کشاورزی.به دلیل تک اقتصادی بودن و توجه یک جانبه به بخش صنعت،فقر در‌‌جوامع در‌حال توسعه نظیر ایران بخصوص در‌‌نواحی روستایی مشهود‌است.توجه به بخش کشاورزی وضعیت معیشتی خانوارهای روستایی را بهبودبخشیده و توسعه کشور را سبب خواهدشد. ۴٫برقراری عدالت اجتماعی و اقتصادی که نتیجه آن کاهش فاصله طبقاتی خواهدبود. آنچه مسلم‌است این که به بخش کشاورزی طی سال‌های اخیر و برنامه‌های توسعه توجه چندانی نشده‌است.در‌‌صورتیکه این بخش بتواند جایگاه و سهم واقعی خود را در‌‌برنامه‌های توسعه و بودجه پیدا‌کند.علاوه بر‌تأمین مواد غذایی،رونق اقتصادی نیز شکل خواهدگرفت.در‌‌این بین نمایندگان بویژه در‌‌کمسیون کشاورزی با نگاهی ملی می‌توانند نقش مؤثری ایفاکنند.در‌‌مقالات بعدی در‌‌خصوص چگونگی رونق گرفتن بخش کشاورزی و برنامه‌هایی برای کلیه گروه‌های ذکرشده مباحثی مانند ارتباط بخشی،ارتباط فرابخشی بحث خواهدشد.
جلال سهرابی - کارشناس ارشد مهندسی کشاورزی
