گزارش انتخاباتی جهان اقتصاد : انتظار برای سوت آغاز رقابت
شناسه خبر:
68914
علیرضا خوشبخت- حال و هوای این روزهای انتخابات مجلس شورای اسلامی را می توان به روزهای قبل از برگزاری مسابقات حساس فوتبال تشبیه کرد. معمولا قبل از این چنین مسابقاتی و به موازات جلب توجه بیشتر افکار عمومی، همه جا صحبت از ترکیب تیم های حاضر در میدان، راهبردها و تاکتیک ها ، تیم داوری و ... به گوش می رسد. خبرها و تحلیل هایی که البته در بسیاری موارد هم نبرد روانی و تبلیغاتی تیم های رقیب است.این روزها هم رسانه ها و مطبوعات پر از گمانه زنی های مختلف در مورد ترکیب لیست های جناح های مطرح سیاسی است و البته سخن از راهبردهای مختلفی می رود که این گروه ها برای جلب افکار عمومی و نظر مساعد رای دهندگان در انتخابات اسفند ماه می توانند و باید به کار بگیرند.با این حال تشبیه رقابت اسفند ماه به یک مسابقه فوتبالی مثل همه قیاس های دیگر از این دست، ناقص است. در مسابقات فوتبال دو تیم با هم مواجه می شوند حال آن که صحنه انتخابات مجلس می تواند پذیرای گروه های بیشتری باشد. نتیجه نهایی رقابت های ورزشی نیز یا برد و باخت طرفین است یا تساوی
که هر دو طرف امتیازات را به یکسان تقسیم می کنند، حال آن که در رقابت های سیاسی مانند انتخابات مجلس شورای اسلامی احتمالات متعددی وجود دارد و نتیجه نهایی در بسیاری موارد از صرف برد و باخت طرفین فراتر می رود. اما تفاوت مهم دیگر این نکته مهم است که هنوز برخی از اصلی ترین گروه ها و جناح های سیاسی که قرار است در انتخابات اسفند ماه با یکدیگر رقابت کنند، ترکیب اصلی خود را نمی شناسند. در مسابقات فوتبال معمولا از مدت ها قبل ترکیب و استخوان بندی تیم های شرکت کننده در مسابقه روشن است و خبرهای لحظه آخر به یک یا دو بازیکن باز می گردد. با این حال در شرایط فعلی رد صلاحیت گسترده نامزدهای اصلاح طلبان و اعتدال گرایان توسط هیئت های نظارت و البته امیدواری آن ها به نتیجه بخش بودن رایزنی های مقاماتی مانند رئیس جمهور و رئیس مجلس باعث شده است که آن ها هنوز ترکیب نهایی نامزدهای خود را در انتخابات پیش رو نشناسند. این وضعیت البته کم و بیش در مورد فراکسیون رهروان ولایت به رهبری علی لاریجانی رئیس مجلس نیز وجود دارد و رد صلاحیت بیش از ۲۰ چهره این فراکسیون، ترکیب نهایی مورد حمایت آن ها را با ابهام مواجه کرده است.فارغ از
تطابق یا عدم تطابق چنین قیاسی، چرخ انتخابات این روزها با شتاب روز افزونی به گردش افتاده است و انتظارهای برای روشن شدن چهره های پیروز گردونه رقابت ها هر روز هیجان انگیز تر می شود.زمان به سود اصلاح طلبان نمی گذرداصلاح طلبان بیش از هر گروه سیاسی دیگری در انتظار روشن شدن نتیجه نهایی بررسی صلاحیت نامزدهای انتخابات هستند. آن ها بخش بزرگی از مشهور ترین چهره های خود را در جریان بررسی صلاحیت ها از دست داده اند و هر گونه تغییر در فهرست نامزدهای تایید صلاحیت شده می تواند تاثیرات مهمی در تصمیم های سیاسی آن ها داشته باشد.با این حال و بر خلاف انتخابات های قبلی اصلاح طلبان این بار حضور و مشارکت فعال خود در انتخابات را به نتیجه بررسی صلاحیت ها موکول نکرده اند. تجربه انتخابات در بیش از یک دهه گذشته به آن ها آموخته است که تاکید بر لزوم نرمش نهادهای مسئول در مورد بررسی صلاحیت نامزدها، به عنوان پیش شرط مشارکت در انتخابات، حاصل چندانی نخواهد داشت و در نهایت به انزوای اصلاح طلبان در عرصه سیاسی منجر می شود. با در نظر داشتن چنین تجربه ای است که چهره های مختلف اصلاح طلب در هفته
های اخیر بر حضور همه جانبه اصلاح طلبان در انتخابات پیش رو تاکید می کنند و حتی آن چنان که روز گذشته محمد رضا عارف مرد شماره یک انتخاباتی اصلاح طلبان تاکید کرده است افزایش مشارکت فعال مردم در انتخابات را مهم ترین راهبرد خود در انتخابات می دانند. مبنای اتخاذ چنین راهبردی به احتمال زیاد این تحلیل در نزد رهبران اصلاح طلب است که افزایش مشارکت مردم و حضور برخی گروه های اجتماعی که در بسیاری موارد رغبتی به مشارکت در انتخابات مجلس نشان نمی دهند بیش از جریان رقیب، به سود سبد رای آن ها خواهد بود. تصوری که البته چندان بیراه به نظر نمی رسد. با این حال چنین تحلیلی به صورت عمده در مورد تهران و چند شهر بزرگ کشور مصداق دارد و در شهرهای کوچک معادله انتخابات مجلس پارامترهای مهم محلی دیگری دارد و در دوگانه اصلاح طلب-اصولگرا نمی گنجد. رفتار رای دهندگان در انتخابات کمتر از شهرهای بزرگ جناحی و جریانی است و شناخت فردی در کنار متغیرهای قومی و .... نقش مهمی در نتیجه انتخابات دارند. و این مسائل از محدودیت های تحلیل غالب اصلاح طلبان است.اصلاح طلبان برای تهیه لیست های انتخاباتی خود هم با دشواری های مهمی مواجه هستند.
فقدان چهره های درجه یک و حتی درجه دوم اصلاح طلب، رهبران اصلاح طلب را به فکر پر کردن جاهای خالی لیست انداخته است. جاخالی هایی که در بسیاری شهرها بخش عمده لیست را تشکیل می دهد. این روزها از اردوگاه اصلاح طلبان اخباری به گوش می رسد که آن ها قصد دارند با راهبرد موسوم به راهبرد چهارضلعی با این مشکل مواجه شوند. بر مبنای این راهبرد اصلاح طلبان لیست های خود را با چهار گروه از نیروها کامل خواهند کرد : گروه اول اصلاح طلبان باقی مانده در صحنه هستند، گروه دوم نامزدهای نزدیک به جریان اعتدال گرا و دولت به شمار می روند، گروه سوم نامزدهای مستقل و بدون وابستگی سیاسی خاص اما رای آور خواهند بود و در نهایت ضلع چهارم را نامزدهای اصولگرای میانه رو و نزدیک به علی لاریجانی تشکیل می دهند.در پیش گرفتن چنین راهبردی البته دشواری های مهمی در پی خواهد داشت. اولویت بندی این اضلاع روشن نیست به عنوان مثال مشخص نیست که اصللاح طلبان یک نامزد مستقل اما رای آور را به نامزد اصلاح طلب اما گمنام ترجیح می دهند یا آن که برعکس عمل خواهند کرد. این مسئله به خصوص در حوزه های دو یا تک نماینده بسیار مهم خواهد بود زیرا انتخاب از میان هر
یک از این طیف ها به معنی کنارگذاشتن کامل اضلاع دیگر است.دشواری مهم دیگر اصلاح طلبان هماهنگ کردن بدنه سیاسی خود در سراسر کشور با چنین رویکردی است. کاری که با توجه به حساسیت های محلی فعالان سیاسی دشوار به نظر می رسد. محمد رضا عارف اخیرا تاکید کرده است که شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان هم چنان بنا دارد که امور مربوط به هر حوزه را به فعالان اصلاح طلب همان حوزه واگذارد و تنها در صورت بروز اختلاف مداخله کند. .زمان چندان به سود اصلاح طلبان سپری نمی شود، شاید به همین دلیل است که آن ها اعلام کرده اند که فرایند انتخاب نامزدها و اولویت بندی را آغاز کرده اند و به محض اعلام نتایج تایید صلاحیت ها لیست های خود را منتشر می کنند. کاری که در صورت اجرایی شدن نشانه ای از یک بلوغ سیاسی و تشکیلاتی جدی در نزد آن ها خواهد بود.اصولگرایان نگران تعدد کاندیداهااوضاع اما در اردوگاه اصولگرایان کاملا متفاوت است. اگر اصلاح طلبان از کمبود نامزد در رنج هستند، اصولگرایان با تعدد نامزدها مواجه اند. در حال حاضر و بنا به گفته بیژن نوباوه ائتلاف اصولگرایان از میان ۱۸۰ نامزد
اصولگرا در تهران به ۴۰ نامزد رسیده اند. در روزهای اخیر نیز فعالان سیاسی اصولگرا بارها تاکید کرده اند که لیست تهران در روزهای آینده نهایی خواهد شد. و روز ۱۶ بهمن و بعد از اعلام نظرات شورای نگهبان به اطلاع عمومی خواهد رسید.تعدد نامزدها البته این بیم را در میان اصولگرایان ایجاد کرده است که برخی از این نامزدها به نتیجه نهایی تمکین نکنند. امری که رهبران جناح اصولگرا، افرادی مانند غلامعلی حداد عادل، حجت الاسلام موحدی کرمانی و ... در هفته های اخیر بارها بر آن تاکید کرده اند و از نامزدهای اصولگرایی که نامشان در لیست نهایی نیست خواسته اند که به نظر شورای ائتلاف اصولگرایان تمکین کنند. همه سخنرانان همایش بزرگ اصولگرایان که روز پنجشنبه برگزار شد هم بر همین نکته تاکید کردند.با این حال آن چه در همایش پیش گفته نظر بسیاری از ناظران را به خود جلب کرد، غیبت چهره های نزدیک به جبهه پایداری بود. امری که برخی از فعالان سیاسی و تحلیلگران نشانه ای از اعمال فشار جبهه پایداری برای افزایش سهم خود در لیست نهایی دانسته اند.لیستی که بنا بر اعلام محمد رضا باهنر چهره هایی از همه گروه
های اصولگرا را در بر می گیرد اما حداقل ۱۰ تا ۱۲ فرد بدون وابستگی تشکیلاتی هم در آن حاضرند. به گفته باهنر تعداد زنان نیز در این لیست بیشتر از گذشته شده است.به نظر می رسد که یکی از زمینه های اختلاف میان جبهه پایداری و دیگر گروه های اصولگرا به رویکرد آن ها نسبت به دولت روحانی باز می گردد. در حالی که باهنر در مصاحبه خود کوشیده است نشان دهد که مجلس نهم با دولت روحانی تعامل داشته است و مثال هایی برای این ادعا ارایه کرده است، جبهه پایداری و نیروهای نزدیک به آن ها به شدت نسبت به دولت روحانی موضع تهاجمی دارند. این رویکرد به عنوان مثال در همایش رویش جوانه های انقلاب که شنبه همین هفته برگزار شد، و در سخنان بسیاری از سخرانان این مراسم آشکار بود.از دیگر مواردی که می تواند از نقاط بالقوه اختلاف میان جبهه پایداری و سایر گروه های حاضر در ائتلاف اصولگرایان باشد، نوع رویکرد آن ها به جریان فراکسیون رهروان ولایت و علی لاریجانی است. در حالی که سایر گروه ها نسبت به این جریان سکوت پیشه کرده اند، جبهه پایداری مواضع تندی بر علیه آن ها دارد. به عنوان مثال وحید یامین پور از چهره های جوان اصولگرایان
تندرو در همایش رویش جوانه های انقلاب گفته است : « جریان غربگرا و تفکر تنازل، چندان نیازی به اصلاح‌طلبان ندارد. اصلاح‌طلبان جریانی پرهزینه و کم‌عقل در عرصه سیاست هستند و این با روحیه رئیس‌جمهور تناسبی ندارد. این جریان معتقد است اهدافش را از طریق اصولگرایان تقلبی می‌تواند محقق کند. کسانی که نام اصولگرایی را مشوه کرده‌اند ولی ذیل این نام به وکیل‌الدوله‌هایی تمام عیار برای تحقق اهداف دولت بدل شده‌اند.» اظهاراتی که به احتمال زیاد خطاب آن جریان نزدیک به علی لاریجانی است.وجود این اختلافات به خصوص در روزهای نهایی شدن لیست و ایام تبلیغات برای اصولگرایان مشکل ساز شود.فراکسیون رهروان ولایت هم اما این روزها سخت مشغول فعالیت است. فراکسیونی که به تصریح غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی که عضو آن است تجربه کار سیاسی و تشکیلاتی در بیرون از مجلس را ندارد و همین مسئله می تواند پاشنه آشیل این جریان باشد. برخی از اعضا این فراکسیون هم رد صلاحیت شده اند و حالا چشم به رایزنی های رئیس مجلس برای بازگشت به صحنه رقابت ها دارند. علی رغم این اوضاع نامساعد سیاسی، نباید از این نکته غافل شد که شبکه های نفوذ
محلی و تجربیات انتخاباتی اعضا این فراکسیون ممکن است به خصوص در حوزه های تک نماینده به کمک آن ها بیاید.
