دکتر باوند در گفتگو با جهان اقتصاد : اهمیت راهبردی روابط ایران با چین به عنوان یک قدرت نوظهور

رای بررسی دقیق تر ابعاد مختلف روابط ایران و چین به خصوص در فضای بعد از حصول توافق هسته ای ایران و غرب به سراغ دکتر داود هرمیداس باوند استاد دانشگاه و تحیلیگر مسائل بین امللی رفتیم. دکتر باوند در پاسخ به سوال خبرنگار جهان اقتصاد درباره مشخصات رویکرد کلی پکن به روابط خود با ایران و حضور در منطقه خاورمیانه گفت : چین بیش از هر چیز به منافع خود فکر می کند و در پی یافتن فرصت ها و امکانات بهتر است، مهمترین این فرصت ها هم موضوع انرژی است. مصرف انرژی چین رو به افزایش است. کشور هایی که در مسیر توسعه اقتصادی قرار می گیرند ، جمعیت شان به تدریج جمعیت مصرفی می شود و بنابر این نیاز آن ها هم به انرژی بالا می رود. نه تنها برای کارخانه ها و مجتمع های صنعتی که حتی برای منازل و غیره. چین در حال حاضر عمده انرژی مورد نیاز خود را از ذغال سنگ تامین می کند. ولی به چند دلیل نفت بر ذغال سنگ رجحان دارد. اول این که از نظر میزان انرژی و هزینه نسبتا پایین تر است. از نظر آلودگی هم ذغال سنگ بسیار آلوده کننده است. البته در این زمینه گاز از نفت هم بهتر است چون چون آلودگی آن بسیار کمتر است. بنابر این دلایل، پکن سعی کرده است از طریق رابطه اقتصادی با کشور های نفت خیز چه در آفریقا چه با روسیه و با لبنان و ترکمنستان و از جمله ایران نیازمندی های نفتی خود را تامین کند. نکته دوم تجارت است در عرصه های دیگر است. یکبار سفیر چین می گفت من تعجب می کنم چرا ایرانی ها خریدار بسیار از اجناس بنجل ما هستند؟ با این حال در بسیاری از عرصه ها عرصه چین پیشرفت هایی کرده است، و می تواند نیازمندی های ایران را تامین کند. نکته دیگری هم وجود دارد و آن به مسئله شرایط ایران در دوران تحریم باز می گردد. چین در این دوران همکاری نسبتا مساعدی با ایران داشت. و آقای روحانی هم تاکید کرد ایران همکاری ای که چین در شرایط سخت انجام داده بود را ما فراموش نمی کنیم. در این جا تاکید بر یک نکته اهمیت دارد و آن هم این که چین تامین کننده نیاز مندی های ما در انتقال تکنولوژی پیشرفته، نیست.به عنوان مثال در پارس جنوبی چینی ها چند قرارداد همکاری با ایران منعقد کردند. ولی این قرار داد ها فقط در قرارداد باقی ماندند. و هیچ جنبه کاربردی ای نداشت. و اینکه بعد از اینکه آقای روحانی آمد، این قرارداد ها را لغو کرد چون که اثری نداشت. یعنی یک قرار داد صرفا روی کاغذ بود و هیچ فعالیت عملی صورت نگرفت. البته باید به این هم اشاره شود که شرایط تحریم ها هم در این موضوع بی اثر نبوده است. اما در حال حاضر انتظار این است که چینی ها بر خلاف گذشته فعال باشند یعنی قرارداد هایشان را انجام دهند. رابطه اقتصادی ایران با چین در مواردی به مبادلات معمولی بین دو کشور باز می گردد، اما باید بدانیم که در زمینه تکنولوژی پیشرفته چین به تنهایی پاسخگوی نیازهای ایران نیست. تجاری با چین بازار گسترده ای است برای ایران است و در عین حال هم ایران شریک بسیار بسیار خوبی برای چین است. به این دلایل است که در آینده امیدواریم که در حالی تعامل های اقتصادی به معنی جدی کلمه بین ایران و چین افزایش یابد. به خصوص در زمینه هایی که ایران به شدت به آن نیازمند است مانند سرمایه گذاری خارجی و انتقال تکنولوژی. البته همان طور که اشاره کردم در انتقال تکنولوژی چینی ها آن نیازمندی های ایران را آنچنان که باید و شاید نمی توانند تامین کنند. به عنوان مثال در حال حاضر قطر از میدان نفتی مشترک پارس جنوبی بیش از ایران استفاده می کند.(ما ۲۸ میدان نفتی مشترک داریم که ۲۷ میدان در خلیج فارس و یک میدان در دریای خزر واقع شده است) در مورد برخی از این میادین هنوز با کویت و امارات متحده عربی به نتیجه ای نرسیده ایم و در مورد سایر میادین هم دیگر کشورها استفاده بیشتری از این میادین می کنند و عملا تکنولوژی این کار هم توسط ایالات متحده تامین می شود. دکتر باوند در پاسخ به این سوال که برای ایران پسا برجام که تهدید امنیتی غرب علیه آن تا حدود زیادی برطرف شده است روابط با پکن چه معنای راهبردی و سیاسی دارد گفت : مهم ترین وجه سیاسی رابطه ایران و چین به عضویت دائم این کشور در شورای امنیت سازمان ملل باز می گردد. واقعیت این است که در جریان پرونده هسته ای ایران، نه چین و نه روسیه کمک چندانی به ایران نکردند. در واقع آن ها منافع خود را در همسویی با کشورهای غربی تعریف کردند که تعاملات اقتصادی عظیمی با این دو کشور دارند. به خصوص رابطه اقتصادی چین و آمریکا. در واقع در شرایط وجود تنش بین ایران و غرب چین تمایل چندانی به گسترش روابط خود با تهران ندارد چون علاقه ندارد که چنین کاری به رابطه این کشور با کشورهای غربی لطمه وارد کند. چون یک قدرت نوظهور است که به خصوص به دلیل نیازمندی به انرژی مایل است در منطقه خاورمیانه حضوری جدی داشته باشد. در این شرایط روابط مساعد تهران و پکن می تواند اهمیتی راهبردی داشته باشد