عواقب تلخ ورود به نبرد تجاری ترک - روس
وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران در هشداری جدی، تجار ایرانی را از صادرات مجدد محصولات ترکیه به کشور روسیه برحذر داشت. به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، همزمان شدن اجرای برجام و پایان تحریم‌های ایران با تنش سیاسی ایجاد شده میان روسیه و ترکیه، فرصت مناسبی را فراهم کرده تا ایران بتواند در بازار بسیاری از محصولات وارداتی روسیه جایگزین ترکیه شود. در حالیکه یکی از دغدغه‌های بزرگ تولیدکنندگان و تجار ایرانی پس از برجام، بازگشت به بازارهای قدیمی و یافتن بازارهای جدید است، اختلاف سیاسی روسیه و ترکیه به فرصتی مغتنم برای گروهی از فعالان اقتصادی ایران تبدیل شده‌است. شدت گرفتن تنش‌های سیاسی میان روسیه و اوکراین و جانبداری اتحادیه اروپا و آمریکا از اوکراین، به تحریم اقتصادی روسیه منجرشد و در این میان ترکیه به عنوان یکی از طرف‌‌های تجاری روسیه، فرصت مناسبی برای افزایش حجم مبادلات تجاری خصوصا صادرات به این کشور به دست‌آورد. اما این روند چندان دوام نیاورد و سرنگون کردن هواپیمای جنگی روسیه توسط ارتش ترکیه، موجب تیره شدن روابط سیاسی این دو کشور شد و اینبار روس‌ها بودند که اقتصاد ترکیه و خرید هرگونه کالا از این کشور را تحریم کردند. این اتفاق شرایطی را رقم زد تا اینبار ایران تازه از تحریم خارج شده بتواند جایگزین ترک‌ها شده و تجار ایرانی پس از قریب به یک دهه محدودیت در فعالیت صادراتی با بازار ارزشمند روبرو شوند. در چنین شرایطی متاسفانه برخی تجار ایرانی بدون توجه به فضای حاکم و تبعات منفی اقدامشان برای اقتصاد کشور و تنها برای اندکی سود بیشتر، با نقش دلال وارد بازار شده و به صادرات مجدد تولیدات کشور ترکیه به بازار روسیه روی آوردند. این در حالی بود که برخی تولیدکنندگان و صادرکنندگان کشور ترکیه که حساب ویژه روی بازار روسیه باز کرده بودند، محصولاتشان را به نام کالای ایرانی به بازار روسیه صادر می‌کردند. این اتفاقات موجب شد تا مسولان کشور روسیه در موضع‌گیری تند به تجار ایرانی و دیگر کشورها که تولیدات ترکیه را وارد خاک این کشور می‌کردند هشدار جدی داده و مجازات‌های سختی برای متخلفان در نظر بگیرد. متعاقب این اخطار معاون کمک‌های تجاری سازمان توسعه تجارت نیز با بیان اینکه به دلیل مشکلات سیاسی پیش آمده میان مسکو و آنکارا، روس‌ها کالاهای ارسالی ترکیه از هر کشوری را مصادره خواهند کرد، اظهارداشت: ایران نیز کارت بازرگانی تجاری که دست به چنین اقداماتی بزنند را باطل می‌کند. محمدرضا مودودی گفت: بنا به دستور صریح وزیر صنعت، معدن و تجارت و به منظور صیانت از حقوق تولیدکنندگان داخلی، با بازرگانان متخلف که کالاهای ترکیه را به روسیه صادر میکنند برخوردهای جدی خواهد شد که از جمله آنها ابطال کارت بازرگانی است. این دستور در حالی صادر شده است که پس از سقوط هواپیمای بمب‌افکن روسی ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، تحریم‌هایی را علیه ترکیه اعمال کرد که بر اساس آن واردات محصولات ترکیه به روسیه و یا واردات آنها از مبدایی دیگر به این کشور ممنوع شده بود. پیش از این نیز خبرگزاری روسی تاس به نقل از موسسه نظارت بر واردات مواد غذایی آن کشور گفته بود که مسئولان ایرانی با ارسال نامه‌ای رسمی اعلام کرده بودند که به هر اقدام ممکن دست خواهند زد تا مانع از آن شوند که محصولات غذایی ترکیه، در پوشش محصولات ایرانی وارد روسیه شود. در واکنش به این اقدامات چندی پیش اتاق بازرگانی ایران به تجار ایرانی در مورد صادرات مجدد کالاهای ترکیه به مقصد روسیه هشدارداد و اکنون نیز مشاور وزیر صنعت، معدن و تجارت، ابطال کارت بازرگانی را جریمه این اقدام تجار متخلف ایرانی اعلام کرده است. مودودی با اشاره به برخی اقدامات چند روز اخیر توسط تجار ایرانی در مرزهای روسیه، یادآور شد: برخی از تجار ایرانی با هدف کسب سود بیشتر، اقدام به واردات کالاهای ترکیه و صادرات مجدد آن به روسیه کرده‌اند که این امر نه تنها مغایر با سیاست‌های کلان توسعه صادرات کشور است، بلکه با توجه به تنش‌های بین روسیه و ترکیه و اعمال تحریم‌های اقتصادی و تجاری روسیه بر علیه ترکیه، موجبات دلخوری، بدگمانی و برخورد جدی روس‌ها با تجار ایرانی متخلف را فراهم کرده است که تداوم آن می‌تواند بر مناسبات تجاری تهران و مسکو تاثیر منفی بگذارد. معاون کمک‌های تجاری سازمان توسعه تجارت ادامه داد: این افراد منافع ملی را قربانی منافع شخصی خود میکنند و هزینه‌های تحمیلی بابت این نوع اقدامات برای تجار دیگر نیز گران تمام می‌شود چرا که علاوه بر توقیف اموال توسط روس‌ها، آنها سختگیری بیشتری بر روی کالاهای صادراتی ایران خواهند کرد. وی ابراز امیدواری کرد: تجار ایرانی حداکثر تلاش خود را برای بهره‌گیری از این فرصت پیش آمده در راستای توسعه صادرات کالاهای ایرانی به کار گیرند و در این راستا با اقدامات قانونی و مسئولانه، فضا را برای حمایت بیشتر دولت از خود مساعد کنند. مودودی تاکید کرد: در غیر اینصورت توان و انرژی دولت صرف مذاکره غیر مفید خواهد شد که ناشی از عملکرد نابخردانه تجار متخلف است و قدرت چانه‌زنی طرف ایرانی در صدور کالاهای قانونی داخلی را نیز در تعاملات بین‌المللی کاهش می‌دهد. این مقام مسئول در پایان گفته است: فرصت‌های خلق شده در فضای جدید تجارت با روسیه، بازاری پر رونق را برای محصولات ایرانی پدید آورده است، بنابراین تجار ایرانی نباید این فرصت را به راحتی در اختیار رقبا قرار دهند و این فرصت باید بیش از هر چیز در خدمت توسعه تجارت و صادرات کالاهای تولیدی ایران باشد. بنابر برخی گزارش‌ها، در چند روز گذشته برخی محموله‌های صادراتی ایران در مرزهای روسیه صرفاً به دلیل اینکه روس‌ها مطلع شده‌اند مبداء کالا ترکیه بوده، توقیف شده است. علی شفائی ali.shafaee@jahaneghtesad.com تیتر
