به سوی بخش تعاون قدرتمند
حمیدکلانتری
معاون امورتعاون وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی
یکی از واژههای زیبایی که در بخش تعاون بین همکاران، مدیران کل، مدیران تعاونیها و اتاقها در مراودات تکرار می شود تعاونگر و تعاونگران است. این واژه را بهانه قرارمیدهیم و برداشت خودم را از یک تعاونگر واقعی طرح میکنم تا در معرض نظر دوستان و همکاران عزیز در سراسر کشور قرار گیرد و با نظرات تکمیلی و اصلاحی آنرا مورد نقد و اصلاح قراردهند. تعاونگران را به تعبیری میتوان به دو دسته تقسیم کرد: ۱- تعاونگرانی که مستقیماً در تعاونیها ، اتحادیه ها و اتاقهای تعاون مشغول کار و خدمت هستند. ۲- تعاونگرانی که در مسئولیتهای دولتی در قالب مدیر، کارشناس و کارمند مستقیم یا غیرمستقیم در بخشهای مرتبط با حوزه تعاون مشغول به خدمت هستند. با ذکر ویژگیهای هر یک از این دو گروه به این مهم تأکیدمینمایم که اگر این دو گروه فرهنگ، روحیه، اخلاق و رفتار تعاونگری داشته باشند، حتماً و بدون هیچ شکی بخش تعاون در کشور متحولخواهدشد و اگر این ویژگیها کمرنگ شود، بهمان میزان بخش ضعیف می شود و اگر خدای نکرده به عکس خود تبدیل شوند بخش به سمت انحراف، اضمحلال و نابودی پیشخواهدرفت. اما ویژگیهای تعاونگران از گروه اول : بدیهی است که در این گروه به هر عضو تعاونی، هر عضو هیأتمدیره یا مدیرعامل یا بازرسی در یک تعاونی یا یک اتحادیه استانی یاسراسری یا اتاق استان و اتاق ایران میتوان تعاونگر خطابکرد. کما اینکه در جهادسازندگی سابق به هر عضو یا نیروی انسانی یا مدیری در جهاد از دهستان تا مرکز جهادگر لقب میدادند، ویژگیهای مورد انتظار که نوعاً در مستندات بین المللی تعاون نیز مورد تأکید واقعشده یا بارها در همایشها و نشستها ، مقالات و کتب محدود تعاون در کشورمان به آنها ا شاره شده عبارتند از :
- صداقت : تعاونگران عضو یک مجموعه به عنوان یک باور و اعتقاد جمعی و اصل اساسی باید بپذیرند که در روابط فیمابین و هر گونه اقدامی که انجاممیدهند یا هر سخنی در جلسات و نشستهای مدیریتی می گویند یا در تنظیم، تدوین و ارائه گزارشها باید اصل صداقت را رعایت کنند و از هر گونه سخن و کلام نادرست، خلاف واقع و دروغ به شدت بپرهیزند تا از این طریق اعتماد را بر جمع خود حاکم نمایند تا اعضای یک مجموعه تعاونی به حرفها و وعدههای یکدیگر اعتمادکنند و خیلی راحت بتوانند باهم و با تعاونیهای بیرونی کارکنند، بدون اینکه کمترین نگرانی یا شبههای در بینشان پیش آید پس در همه تعاونیها و اتحادیه ها در انتخاب اعضای هیأت مدیره و مدیرعامل خود باید به این اصل توجه لازم بنمایند و کسانی که به صداقت، راستی و درستی شهرت دارند و البته در کنارش ویژگیهای دیگر را هم دارند، رأی بدهند. در هر نهادی که صداقت و راستی حاکم باشد. سرعت و کیفیت انجام کارها افزایشمییابد. تخلف، سوءاستفاده و حیف و میل کاهش می یابد.
- مشارکت و همکاری : در تعاونیها پیش از هرچیز باید روح تعاون، همکاری و روحیه کار جمعی حاکم باشد هیأت مدیره ها با اطلاع رسانی به موقع مسائل تعاونی به اعضا، ارائه گزارش و طرح نیازها باید زمینه همکاری و مشارکت را در تعاونی توسعه دهند. در تعاونیها همه باید احساس مسئولیتکنند و نسبت به سرنوشت تعاونیشان دلنگران باشند. و تعاونی را از خود بدانند، روند پیشرفت کارها و طرحهای تعاونی را رصد کنند، بدون شک و بر اساس مطالعات و بررسیهای به عمل آمده، یکی از خصوصیات و مشخصههای یک تعاونی خوب و کار آمد وجود جوهمکاری و فضای هماهنگی بین اعضاء با مدیریت و بین اعضاء هیأت مدیره و مدیرعامل است. هیأت مدیره تعاونیها، اتحادیه ها و اتاقها باید بپذیرند که از لحظه انتخاب باید با رفاقت، صمیمیت و همدلی با هم کارکنند و به یکدیگر در پیشبرد امور تعاون کمک نمایند و مدیر عاملی که خود انتخاب میکنند مورد حمایت قراردهند و مدیر عامل هم هماهنگ و همراه با هیأت مدیره و البته شاداب، با نشاط و سالم کارکند.
- نظارت و کنترل اعضاء و شفافیت در امور تعاونیها :
از ویژگیهای مثبت و قابل توجه در تعاونیها ایناست که اعضاء نسبت به سرنوشت تعاونی احساس مسئولیت دارند، و با حضور مؤثر و غیرتشریفاتی در مجامع عملکرد هیأت مدیره را مورد نقدو بررسی قرارمیدهند، متقابلاً انتظاردارندکه هیأتمدیره و مدیرعامل نیز کاملاً شفاف باشند و نهادی نظارت پذیرباشند. اگر تعاونی به طور منسجم گزارش عملکرد و اقدامات خود را به صورت ماهانه یا سه ماه یک بار یا حداقل شش ماه یک بار به طور کامل به اطلاع همه اعضاء و ذینفعان خود برساند به طور طبیعی از هر گونه تخلف یا سوء استفادهای ممانعت میشود و علاوه بر آن زمینه همکاری تخصصیتر اعضاء را با خودشان فراهم می کنند. اخیراً از یکی از تعاونیهای فعال و نمونه بازدیدداشتم که در ورودی دفترشان در تابلوی خلاصه گزارش ماهانه تعاونی را برای رؤیت عموم نصب کرده بودند و این کار آرامش خوبی را بر تعاونی حاکم میکرد.
- مسئولیت پذیری اجتماعی : همه تعاونگران میدانند که تعاونی یک بنگاه اقتصادی - اجتماعی است و در همه امور و اقداماتش علاوه بر اینکه به منافع تعاونی برای اعضاء و سهامداران توجه می کند باید توجه کند که در هیچ طرح و پروژهای به آحاد جامعه ضرروارد نشود ، هیچ کار غیرقانونی را انجام ندهد، نسبت به نیازها ومشکلات مردم بیتفاوت نباشد. نسبت به محیطزیست حساس باشد با اجرای طرحهای مفید و مؤثر در بهبود شرایط شهر و روستای خود به ویژه در مناطق محروم، رفع فقر و محرومیت محیط خود و ایجاداشتغال تلاش نماید. در هر حال همه اعضاء نسبت به تعالی، پیشرفت تعاونی و جامعه خود را مسئول بدانند.
بدیهی است که کلیه تعاونی هایی که این ویژگیها را در خود توسعه و تقویت نمایند، اعضاء و مدیران آنها به جد بر اجرا و رعایت آنها اصرار ورزند، قطعاً مسیر رشد و تعالی رونق اقتصادی و اجتماعی را خواهند پیمود و اگر بخش غالب تعاونیها این توجه را داشته باشند میتوان امیدواربود که دولت و جامعه هم با تعاونگران و تعاونیها همراه و همدل میشوند و بخش تعاون به بخش بزرگی از اهداف خود نایل می شوند. لازم به ذکر و تأکیداست که هر چه اندازه تعاونی بزرگتر، تعداد اعضاء، شاغلین و سرمایه آن بیشترباشد نقش و رسالتش در این حوزه بیشتراست و البته اتحادیهها و اتاقها که جمع وسیعی از تعاونیها را باید تحت نظارت، حمایت و هدایت خویش داشته باشند نه تنها باید در رعایت این اصول و مشخصهها حساستر و متعهدترباشند، بلکه باید الگویی برای همه تعاونیها و تعاونگران باشند، قطعاً استانی که اتاق فعال، هماهنگ، همراه و کارآمدی داشته باشد. نسبت به تعاونیها و اعضای خود با انگیزه، علاقه و تعهد بالاتری انجام وظیفه می نماید و آن استان نیز تعاونیهای موفقتر میخواهد. همینطور اتحادیهها میتوانند با عملکرد خوب ، مثبت و پرتحرک خود، تعاونیهای عضو را شاداب و امیدوار سازد. همکاران معاونت تعاون در ستاد، استانها و شهرستانها در مسئولیت مدیران کل، معاونین، رؤسای ادارات، کارشناسان مخاطب اصلی این بحث می باشند.
