صنعت آب و برق در وضعیت مخاطره‌آمیز
مدیران ارشد وزارت نیرو به معاون اول رییس جمهوری گزارش دادند
مهدی زاهدی-صنعت برق ایران سالهاست در کشمکش جریانات سیاسی و اقتصادی و ارایه طرح های خرد و کلان دچار مشکلات عدیده ای شده است، از طرح تثبیت قیمت ها تا هدفمندی یارانه که توسط دو دولت با دو خط فکری کاملا متضاد اجرا شد همه و همه به نوعی این صنعت را بیش از دیگر بخش ها تحت الشعاع قرار داد. ماجرای معروف طلبهای میلیاردی بخش خصوصی از وزارت نیرو نزدیک به یک دهه ادامه داشته و سریال ناکامی های این صنعت را تکمیل کرده است؛ ماجرایی که همچنان ارتباط بخش خصوصی و دولتی در این صنعت را خدشه دار کرده و با ادامه روند فعلی امیدی به بهبود این وضعیت نیست. نکته قابل تامل اینکه مدیران حوزه برق کشور همواره دلیل اصلی و به قولی تنها دلیل این معضلات را ارزانی این محصول استراتژیک می دانند و همه استدلال های آنان به همین نکته ختم می شود این درحالی است که بسیاری از کارشناسان معتقدند تامین نیاز جامعه از کالاهای استراتژیک وظیفه ذاتی دولت هاست و دسترسی به برق مطمئن با قیمتی "نسبتاً ارزان" از جمله شرایط لازم برای رشد و شکوفایی اقتصاد هر کشور است. کارشناسان می گویند: دربسیاری از کشورهای جهان، سهم قابل توجهی از کالاها و خدمات عمومی که قیمت‌گذاری وتامین آن برای جامعه از حساسیت بالایی برخوردار است و تحت نام کالای استراتژیک مطرح می‌شوند، از طریق شرکت‌های دولتی به انجام می‌رسد. برق هم به عنوان یک خدمت عمومی و همگانی، مورد استفاده بخش عظیمی از مردم است و تامین این دو اصل (برق ارزان و مطمئن) تنها وقتی میسر است که تولید‌کننده برق نگران از دست دادن مشتری و بازار باشد یعنی وجود زمینه‌های رقابت سالم تجاری موجب می‌شود تا تولید‌کننده برق در قالب بخش خصوصی و غیرانحصاری تمام سعی خویش را متوجه حفظ بازار و کسب سهم بیشتر در بازار کند و برای این کار با افزایش بهره‌وری وکاهش تلفات و ضایعات درجهت کاهش هزینه تولید و قیمت تمام شده سعی خواهد کرد؛ و این اصل درست همان اصلی است که مدیران دولتی صنعت برق درباره آن سخن نمی گویند.
وزارت نیرو منحل نمی شود
روز شنبه معاون اول رییس جمهوری در نشست مدیران ارشد وزارت نیرو حضور یافت تا ضمن مرور مشکلات صنعت آب و برق خیال آنها را از بابت انتشار خبرهایی مبنی بر انحلال وزارت نیرو راحت کند. اما پیش از سخنان اسحاق جهانگیری، حمید چیت چیان، وزیر نیرو زنگ خطر وضعیت صنعت را به صدا درآورد؛ او گفت: کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت آب و برق ما را به وضعیت مخاطره‌آمیزی رسانده است که یکی از دلایل آن عدم اجرای صحیح قانون هدفمندی یارانه‌ها بود که مقرر شده بود تا پایان سال ۹۴ قیمت‌ها واقعی شود اما این اتفاق نیفتاد و دلیل دیگر اینکه اعتبارات بودجه عمومی کاهش یافته است. وی ادامه داد: محدودیت بازار سرمایه نیز از جمله دلایل وضعیت خطیر آب و برق کشور است لذا صرفنظر اعتبارات دولتی بخش خصوصی نیز باید وارد عرصه سرمایه‌گذاری شوند اما می‌بینیم که بخش خصوصی فقط می‌تواند ۲۵ درصد سرمایه وارد کند و بقیه را باید تسهیلات بگیرد که نظام بانکی کشور آمادگی ارائه تسهیلات را ندارد. وی همچنین به جلسات شورای عالی آب در دولت یازدهم اشاره و اظهار داشت: از ابتدای تشکیل شورای عالی آب طی ۱۲ سال گذشته فقط ۷ جلسه تشکیل شده اما در دولت جدید ما تاکنون ۱۲ جلسه داشته‌ایم که نقشه عمده‌ای در فهم ملی از آب داشته است. وزیر نیرو ادامه داد: برنامه‌ریزی جهت احیای آب‌های زیرزمینی از جمله اقداماتی است که در دولت یازدهم به انجام رسیده به نحوی که در سال ۹۴ میزان اعتبارات ۱۴ برابر شده است. وی در ادامه تسهیل در اجرایی شدن مهار آب‌های مرزی را از دیگر اقدامات صورت گرفته برشمرد و ادامه داد: در سال ۹۴ پروژه‌هایی با کمک بخش خصوصی به انجام رسیده که از جمله آن سرمایه گذاری ۴۴۰۰ میلیارد تومان توسط این بخش بوده است.
ساخت ۴ سد متوقف شد
چیت چیان بازنگری در اجرای طرح‌های سدسازی را از دیگر اقدامات عنوان کرد و گفت: تاکنون چهار سد متوقف شده و اجرای تعداد قابل توجهی بازنگری شده و برخی نیز در مرحله بازنگری قرار دارند. وی کاهش تلفات برق از ۱۵ درصد به ۱۱ درصد را از دیگر اقدامات شاخص دو سال گذشته برشمرد و گفت: هوشمند سازی شبکه از جمله اقدامات در دستور کار ماست که امیدواریم گستره بزرگی از کشور را تحت پوشش قرار دهیم. در مورد آب چیزی را کتمان نکنیم معاون اول رئیس جمهور هم در این نشست پس از شنیدن اظهارات وزیر نیرو و معاونانش با بیان اینکه مسأله آب از دغدغه‌های اصلی مسئولین کشور است، گفت: دغدغه و نگرانی در مورد موضوع آب باید به مردم منتقل شود و نباید در مورد وضع خشکسالی و آب کشور چیزی را از مردم کتمان کنیم. جهانگیری با تأکید بر اینکه وزارت نیرو با اعمال مدیریت منابع آب نباید کمترین گذشتی داشته باشد، اظهار کرد: ممکن است دستگاه‌های بالاتر به دلیل مسائل سیاسی بخواهند وزارت نیرو ملایم‌تر حرکت کند که در این صورت اشکالی ندارد و یک تصمیم سیاسی است که می‌تواند دستگاه‌های بخشی را تحت تأثیر قرار دهد تا مواضع کارشناسی‌شان را طولانی‌تر اجرا کنند. در همین راستا وزارت نیرو در مورد مسأله آب نباید از مواضع کارشناسی خود عقب‌نشینی کند. وی با تأکید بر اینکه دستگاه‌های مصرف کننده باید سیاست‌های وزارت نیرو را در مورد آب رعایت کنند، خاطرنشان کرد: ابتدا باید مدیران وزارت نیرو باید بدانند سیاست‌های این وزارتخانه در مورد آب جدی است و مدیران وزارت نیرو باید عزم‌شان جزم باشد. جهانگیری با تأکید بر اینکه نگرانی‌ها در مورد موضوع آب جدی است، تصریح کرد: هیچ دولتی نمی‌خواهد مردم خود را نگران کند. پس وقتی دغدغه‌های مربوط به آب تکرار می‌شود برای آن است که دولت احساس می‌کند باید اراده جمعی برای حل معضل آب به وجود آید. وی با اشاره به اهمیت و نقش کلیدی وزارت نیرو در توسعه کشور، گفت: وزارت نیرو نقش حساسی در رضایت جامعه و شهروندان دارد و در حوزه آب و برق مسئولیت تأمین زیرساخت‌ها برای توسعه کشور بر عهده وزارت نیرو است. جهانگیری با اشاره به اینکه وزارت نیرو از نظر ساختار تشکیلاتی پیشتاز بوده است، افزود: وزارت نیرو نسبت به وزارتخانه‌های دیگر از پتانسیل نیروی انسانی متخصص بالایی برخوردار است. جهانگیری به اقدامات خوب وزارت نیرو در زمینه آب شرب اشاره کرد و گفت: به لطف خدا در حوزه آب و برق مدیریت خوبی داشته‌ایم و در فصل تابستان هم آب جیره بندی نشد و هم خاموشی جدی گزارش نشده است که اینها نشان از توانمندی کارشناسی کشور است. وی با اشاره به اهمیت مشارکت بخش خصوصی در حوزه آب و برق، افزود: در زمینه مشارکت بخش خصوصی شاهد مشارکت ۴ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومانی هستیم که عدد قابل توجهی است که در این راستا علاوه بر سازمان مدیریت و برنامه و بودجه وزارتخانه‌های مختلف نیز در واگذاری طرح‌ها به بخش خصوصی نقش بسزایی دارند. وی تأکید کرد: در واگذار کردن طرح‌های طولانی به بخش خصوصی باید از روش‌هایی استفاده کنیم که بخش خصوصی مطمئن باشد این طرح‌ها صددرصد سودآور است.
سهم خوبی از صندوق توسعه برای آب گرفته ایم
معاون اول رئیس جمهور با اشاره به کمک مقام معظم رهبری برای حل معضل آب برای برداشت ۱۰ میلیارد دلاری از صندوق توسعه ملی، گفت: سهم خوبی برای آب گرفته‌ایم و لازم است طرح‌های مربوطه با سرعت خوب پیش برود و با توجه به اینکه متعهد شده‌ایم، باید پول را به صندوق برگردانیم باید به بازگشت آن نیز فکر کنیم. وی در ادامه به نقدهایی که در مورد سدسازی در کشور در دوره‌های گذشته انجام شده است، مطرح می‌شود گفت: اینکه بگوییم که به طور کل سدسازی کار خوبی نبوده است انصاف نیست و امروز اگر همین سدها نبودند در تأمین منابع آب کشور دچار مشکل می‌شدیم. البته در کنار سدسازی‌ها باید مطالعات زیست محیطی، میراث فرهنگی و بررسی‌های لازم در زمینه نحوه بهره‌برداری مورد توجه قرار بگیرد. وی خاطرنشان کرد: در مورد هدفمندی یارانه‌ها اینطور نیست که دولت بخواهد از یک تصمیم بزرگ طفره برود و ما واقعیات سیاسی و اجتماعی کشور را درک می‌کنیم. معاون اول رئیس جمهور با اشاره به اینکه در جریان هدفمندی یارانه‌ها وزارت نیرو موظف به پرداخت ۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان شد، گفت: این رقم امروز به ۲ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان رسیده است و امیدواریم در برنامه ششم وزارت نیرو از این مشکل نجات یابد. جهانگیری به اقدامات وزارت نیرو در حوزه برق اشاره کرد و گفت: خوشبختانه اولین سرمایه‌گذاری خارجی مربوط به برق بوده که رقم قابل توجهی است اما اعتقاد داریم که بخش خصوصی به طور جدی باید در بخش برق سرمایه‌گذاری کند و باید موانع حضور بخش خصوصی در حوزه برق را از بین ببریم. معاون اول رئیس جمهور به مطالبات شرکت‌ها از دولت به عنوان دغدغه‌ای جدی اشاره کرد و گفت: بدهی‌های دولت متأسفانه بالاست و عملکرد گذشته آنقدر بد بوده است که هرچه علیه آن بگوییم کم گفته‌ایم.
از نفت‌های ۱۰۰ دلاری یک دلار هم به ما نرسید!
وی با اشاره به اینکه عربستان در سال گذشته کسری ۹۸ میلیاردی خود را از درآمدهای نفتی بالای سال‌های گذشته خود جبران کرده است، خاطرنشان کرد: دولت یازدهم که سرکار آمد از نفت‌های ۱۰۰ دلاری حتی یک دلار هم باقی نمانده بود. اما امروز با نفت ۳۰ دلاری عده‌ای طلبکار هستند که چرا کشوراز رکود خارج نمی‌شود و خوب است که انصاف داشته باشیم. جهانگیری افزود: ما هنوز امیدواریم رشد اقتصادی امسال مثبت باشد و معتقدیم آنچه راکه به دست آورده‌ایم مدیون مردم هستیم. وقتی که مردم به دولت اعتماد داشته باشند دیگر نیازی به هجوم برای خرید طلا و ارز وجود ندارد. وی با اشاره به اینکه دولت گذشته درآمدهای نفتی را خرج کرده و حتی بدهی‌های بسیاری برای ما گذاشته است، گفت: وزارت نیرو وقتی در دولت یازدهم آغاز به کار کرد ۳۰ هزار میلیارد تومان بدهی داشت که باید برای حل و فصل آن راهی پیدا کند. معاون اول رئیس جمهور تأکید کرد: دولت مصمم است در سال اول و دوم برنامه ششم مسأله مطالبات بخش خصوصی و پیمانکاران را حل و فصل کند.
وزارت نیرو منحل نمی‌شود
معاون اول رئیس جمهور همچنین پس از این نشست در جمع خبرنگاران حاضر شد و گفت: در حال حاضر در دولت هیچ بحثی در مورد انحلال وزارت نیرو نداشته‌ایم لذا وزارت نیرو با قوت و قدرت به کار خود ادامه می‌دهد چون در حال حاضر جمع‌بندی دولت نخواهد بود که راجع به تشکیلات، کار مهمی انجام دهد. جهانگیری در رابطه با احتمال انحلال وزارت نیرو، گفت: طرح این موضوع نه شیطنت است و نه پیشنهاد جدی. وی توضیح داد: طرح انحلال وزارت نیرو شیطنت نیست چون سازمان‌هایی که کار تدوین برنامه را دارند پیشنهاداتی در مورد تشکیلات تهیه می‌کنند و احتمالاً در برخی شوراها این بحث انجام شده است، اما وقتی به دولت رسیده به دلایلی مهم‌تر از مواضع کارشناسی، در این زمینه تصمیمی گرفته نشده است.
