ضرورت توسعه آبخیزداری به جای سدسازی
سالانه یک میلیون هکتار به بیابان‌های کشور اضافه می‌شود
گروه تولید-معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت: روند تخریب منابع در طول چند سال گذشته باعث شده سالانه یک میلیون هکتار به بیابان‌های کشور اضافه شود. پرویز گرشاسبی در نشستی خبری با اشاره به این‌که ایران در حال حاضر ۳۲ میلیون هکتار بیابان دارد، اظهار کرد: ضرورت مدیریت جامع حوزه آبخیزداری کشور ایجاب می‌کند که همه مسئولان دست به دست هم داده و برنامه‌ریزی بخشی را به سمت برنامه‌ریزی فرابخشی سوق دهند. البته خوشبختانه برنامه‌ریزی برای گسترش آبخیزداری را در برنامه ششم توسعه و در چهار کلان‌حوزه اجرا خواهیم کرد و این مقوله در صورت اهتمام و همبستگی وزارت نیرو و سازمان محیط زیست با سازمان منابع‌طبیعی امکان‌پذیر خواهد بود. این مسئول با اشاره به بروز خشکسالی و اقدامات حفاظت منابع، احیای حوزه‌های آبخیزداری و کنترل کانون‌های گرد و غبار در کاهش اثرات سوء آن، ادامه داد: مقرر بود تا پایان برنامه پنجم توسعه هشت میلیون هکتار عملیات آبخیزداری انجام شود که متاسفانه به‌خاطر مباحث اقتصادی دولت و تحریم‌ها، فقط ۳٫۵ میلیون هکتار از آن محقق شد. این در حالی است که بر اساس ارزیابی‌های صورت گرفته، از ۲۵ پروژه آبخیزداری و ۳۸ ایستگاه آبخوان‌داری، هر هکتار عملیات آبخیزداری منجر به استحصال ۵۲۰ مترمکعب آب، کاهش فرسایش خاک به میزان ۸ تن، کاهش رسوب به میزان ۵٫۵ تن و افزایش ۱۲۰ کیلوگرم علوفه می‌شود. معاون سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری تصریح کرد: امروزه دولت به این نتیجه رسیده که برنامه‌های آبخیزداری حرکت مثبتی در راستای اقتصاد مقاومتی است؛ چرا که هر مترمکعب آب تولید شده توسط پروژه‌های آبخیزداری فقط ۲۴۰۰ ریال هزینه دارد، در حالی که همین مقدار آب اگر توسط سدسازی وزارت نیرو تولید شود ۱۲ هزار و ۵۰۰ ریال هزینه دارد. علاوه بر این، متاسفانه ما سالانه ۱۳ میلیارد مترمکعب آب، بیشتر از آنچه تغذیه کرده مصرف می‌کنیم. از این‌رو می‌توان گفت امنیت ملی در پروژه‌های آبخیزداری نهفته است. گرشاسبی یادآور شد: خوشبختانه در برنامه ششم توسعه ۱۴ میلیون هکتار عملیات آبخیزداری مورد هدف قرار گرفته که عمدتا در بحث استحصال آب است. همچنین ۱۱ میلیارد مترمکعب آب تولیدی ناشی از کاهش تبخیر آب خواهیم داشت که توسط احیای مراتع و تقویت پوشش گیاهی صورت خواهد گرفت. در طرح نجات دریاچه ارومیه نیز یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب از محل کاهش تبخیر به دبی آب رودخانه‌ها اضافه خواهد شد. معاون سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور افزود: اگر برخورد با طبیعت و مدیریت منابع آب به روند کنونی خود ادامه دهد سال به سال شاهد بیابان‌زایی بیشتری خواهیم بود. از این‌رو مدیریت منابع باید عاقلانه و دینامیک باشد. البته خوشبختانه پارسال موفق شدیم ۸۰۰۰ هکتار را در ارومیه بیابان‌زایی کنیم، این در حالی است که ماده ۱۴ قاون افزایش بهره‌وری به این مسئله تاکید می‌کند که در این خصوص پای وزارت نیرو در میان نیست و وزارت جهادکشاورزی باید وارد عمل شود. این مسئول همچنین با تاکید بر احیا و حراست از مراتع که بخش بی‌دفاع منابع طبیعی است، گفت: امروزه ۸۴ میلیون هکتار مرتع داریم که ۵۶ درصد از مساحت کشور را تشکیل داده و در تعادل اقلیم و کنترل گازهای گلخانه‌ای نقش به‌سزایی ایفا می‌کند. این در حالی است که از ۹۶۰ هزار خانوار وابسته به این مراتع، دام‌های ۵۰۰ هزار خانوار زیر ۲۰ هزار رأس است و حذف خانوارهای زیر ۵۰ هزار رأس، منوط به ایجاد معیشت جایگزین از برنامه‌های سازمان است.
