از نگرانی رد صلاحیت ها تا تقلای اجماع
روزهای پایانی هفته گذشته، آخرین مهلت ثبت نام داوطلب های نامزدی در انتخابات مجلس شورای اسلامی بود. روزهایی که بنا بر یک سنت نانوشته در فضای سیاسی ایران، بسیاری از چهره های مهم سیاسی به ستاد انتخابات در وزارت کشور می روند و نامزدی خود در انتخابات را اعلام می کنند.انتظار برای ورود سیاستمداران مشهور در واپسین ساعات ثبت نام در این دوره هم ادامه داشت و برخی از شاخص ترین چهره های جناح های سیاسی مختلف در روزهای پنجشنبه و جمعه هفته گذشته به جمع نامزدها پیوستند. از مصطفی معین و نجفقلی حبیبی در جمع اصلاح طلبان تا حجت الاسلام ابوترابی و کاظم جلالی و حمید رضا حاج بابایی از جریان های مختلف اصولگرا در زمره این افراد بودند. شوک بزرگ در جریان ثبت نام های این دوره از انتخابات مجلس، عدم ثبت نام محمد رضا باهنر یکی از قدیمی ترین چهره های اصولگرای مجلس و از سیاستمدران برجسته این جناح بود. در حالی که تا آخرین لحظه ها شایعه حضور او در محل ستاد انتخابات کشور در میان خبرنگاران رد وبدل می شد، باهنر نیامد تا به تعبیر خودش قبل از آن که مدال های طلا را از دست بدهد، مانند یک قهرمان تشک را ببوسد و کنار برود. باهنر تاکید کرده است که عدم حضور او تنها به دلیل باز کردن میدان برای چهره های جوان تر مجلس بوده است و دلیل سیاسی دیگری نداشته است. با این حال عدم ثبت نام «سلطان لابی» مجلس چیزی نیست که ناظران صحنه سیاسی ایران بی تفاوت از کنار بگذرند و تحلیل های متعددی درباره این اقدام باهنر در محافل سیاسی وجود دارد. بر مبنای برخی از این تحلیل ها باهنر که شامه سیاسی تیزی دارد، از هم اکنون به اقبال بلند اصلاح طلبان برای پیروزی در انتخابات مجلس واقف است و به همین دلیل ترجیح داده است که در باخت احتمالی اردوگاه اصولگرا دخیل نباشد تا بتواند در ساماندهی آتی این جناح سیاسی نقشی مهم ایفا نماید. در این تحلیل باهنر که به موانع وحدت اصولگرایان واقف بوده است با کناره جویی از نامزدی انتخابات خود را از تبعات رقابت های سخت درونی اصولگرایان برکنار داشته است. تحلیل دیگری که پیرامون این اقدام نایب رئیس مجلس دهم وجود دارد، آماده شدن او برای ایفای نقش های عالی تر از نامزدی مجلس به نمایندگی از اصولگرایان است. در این تحلیل هم باهنر با کناره گیری از عرصه رقابت های انتخاباتی رابطه خوب خود را با همه جریان های اصولگرا محفوظ نگاه داشته است و احتمالا در پی به کارگیری این سرمایه سیاسی در عرصه دیگر است. در هر حال برای روشن شدن صحت این تحلیل ها باید به انتظار حوادث ماه های آتی نشست و دید که مهندس اصولگرا از این اقدام خود چه قصدی داشته است. در میان نامزدهای دقایق آخر اصلاح طلبان، ناکام بزرگ احمد خرم بود. او که با کوله باری از سوابق اجرایی در دولت های سازندگی و اصلاحات قصد داشت از اصفهان گام در میدان رقابت کرسی های بهارستان نهد، به دلیل نقص مدراکش از ثبت نام بازماند تا کشتی اصلاح طلبان اصفهانی ناخدایی دیگر جستجو کند. نامزدی که حقیقتا باید او را نامزد وقت اضافه اصولگرایان نامید کاظم جلالی بود که علی رغم انتشار بیانیه ای مبنی بر عدم نامزدی در انتخابات در آخرین لحظات به ستاد انتخابات کشور رفت. او تاکید کرد که با اصرار و توصیه اکید علی لاریجانی اقدام به ثبت نام کرده است. مسئله ای که احتمالا نشان از عزم جدی لاریجانی برای حضوری قوی در انتخابات این دور است. انتخاباتی که در سرنوشت سیاسی او نقش به سزایی خواهد داشت. در هر حال با پایان مهلت ثبت نام، حالا جناح ها و جریان های مختلف سیاسی در انتظار اعلام نتایج اولیه بررسی صلاحیت ها توسط هیئت های اجرایی و از آن مهم تر نظارت هستند تا صحنه نبرد انتخابات بازیگران اثرگذار خود را بشناسد. اصلاح طلبان : سکوت توام با نگرانی مهم ترین دغدغه این روزهای اصلاح طلبان ظاهرا نتایج بررسی صلاحیت نامزدهای انتخاباتی این جریان است. این جناح سیاسی خاطره خوبی از نتایج بررسی صلاحیت ها ندارد و همواره این مسئله بر برنامه های انتخاباتی آن ها سایه افکنده است. چالش بین نمایندگان اصلاح طلب رد صلاحیت شده مجلس ششم با شورای نگهبان و اعتراضات گسترده آن ها در روزهای زمستانی سال ۱۳۸۲ از شدیدترین تنش های سیاسی در تاریخ جمهور اسلامی بوده است. در دوره های بعدی انتخابات مجلس شورای اسلامی این روند رد صلاحیت نامزدهای نزدیک به اصلاح طلبان کم وبیش ادامه داشته است و همین مسئله به نظر سیاستمدران اصلاح طلب را این روزها بیمناک کرده است. جریان اصلاح طلب در جریان ثبت نام داوطلبان کوشید رویکردی دوگانه را برای مدیریت این مسئله در پیش گیرد. از سویی بسیاری از چهره های شاخص این جناح سیاسی که احتمال رد صلاحیت آن ها توسط شورای نگهبان وجود داشت از حضور در صحنه انتخابات پرهیز کردند. به نظر می رسد این اقدام نشانه ای تعامل جویانه از جانب اصلاح طلبان بود. از سوی دیگر بزرگان و چهره های شاخص اصلاح طلب کوشیدند بسیاری از فعالان سیاسی میانی این جناح را به صحنه انتخابات وارد کنند.برای این اقدام کار حتی از رایزنی های تشکیلاتی هم گذشت و به اعلام فراخوان های عمومی رسید. اصلاح طلبان احتمالا با این اقدام قصد داشتند با دستی پر درصحنه حاضر شوند تا در صورت رد صلاحیت تعدادی از نامزدهای خود، گزینه های دیگری برای جانشینی این افراد داشته باشند. با این حال به نظر مدیریت نامزدهای ثبت نام کرده در انتخابات در صورتی که تعداد زیادی از آن ها تایید صلاحیت شوند، و واداشتن آن ها به تن دادن به سازوکارهای اجماع و ارایه لیست واحد یکی از چالش های این جناح خواهد بود. با این حال سیاستمداران اصلاح طلب به نظر چندان نگران این مسئله نیستند و به سازوکارهای تشکیلاتی خود اطمینان دارند، آن ها در هفته گذشته علی صوفی عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت و وزیر تعاون دولت سید محمد خاتمی را به عنوان رئیس ستاد انتخابات خود در تهران معرفی کردند و حالا در اردوی اصلاح طلبی تقریبا نوای ناهماهنگی به گوش نمی رسد. نتایج بررسی صلاحیت نامزدها هر چه باشد، به نظر اصلاح طلبان عزم خود را برای حضور در عرصه جزم کرده اند. آن ها که از استراتژی کناره جویی در انتخابات مجلس های هشتم و نهم نتیجه ای نگرفته اند، این بار حتما در عرصه حاضر خواهند بود. تاکیدات بزرگان اصلاح طلب از جمله عبدالله نوری که از نفوذ معنوی گسترده ای در این جریان برخوردار است، نشان می دهد که حتی اگر بسیاری از کاندیداهای اصلاح طلب رد صلاحیت شوند آن ها با بضاعت موجود به میدان خواهند آمد و صحنه را برای رقیبان اصولگرا خالی نخواهند کرد. اعتدال گرایان : سکوت تا روشن شدن صحنه انتخابات جریان اعتدال گرا این روزها مثل همیشه ساکت تر از دو جناح اصلی سیاسی ایران است. کم بودن تشکل های سیاسی در این جناح و سیاستمداران محافظه کار و کم حرف این جناح از عوامل مهم این کم سر و صدایی است. آن ها منتظرند تا نتیجه بررسی صلاحیت داوطلبان روشن شود تا تصمیم بگیرند که تخم مرغ های خود را در سبد اصلاح طلبان بگذارند یا اصولگرایان میانه رو. شاید یکی از مهم ترین خبرها برای این جریان سیاسی در هفته گذشته ،نامزدی غلامعلی رجایی مشاور آیت الله هاشمی رفسنجانی بود. مردی که اگرچه از چهره های رسانه ای دفتر آیت الله به شمار می رود، همواره کوشیده است هویتی مستقل از دو جناح اصولگرا و اصلاح طلب داشته باشد و به احتمال زیاد از چهره های برجسته لیست اعتدال گرایان در انتخابات مجلس خواهد بود. از دیگر اتفاقات مهم اردوی میانه روها در هفته اخیر مصاحبه غلامعلی دهقان سخنگوی حزب اعتدال و توسعه، اصلی ترین تشکل سیاسی اعتدالگرا بود. دهقان در این مصاحبه با تاکید بر این نکته که تشکل متبوع او به نقش بارز عقبه اجتماعی اصلاح طلبان در پیروزی حسن روحانی در سال ۱۳۹۲ واقف است تاکید کرده است که به احتمال زیاد لیست مورد حمایت این جناح در انتخابات مجلس، بیشترین اشتراک را با اصلاح طلبان خواهد داشت. او تصریح کرده است : «اکثریت نامزدهای دو جریان اعتدال و اصلاحات مشترک خواهند بود. حال چنانچه به هر جهت و بنا به برخی دلایل در بعضی از حوزه‌های انتخابیه گزینه‌هایی از این مجموعه‌ها حضور نداشته باشند ترجیح ما بر این است که در این مواقع از معتدلین اصولگرا استفاده کنیم.» آخرین بخش از سخنان دهقان احتمالا یکی از نقاط مورد بحث در رویکرد انتخاباتی اعتدال گرایان و اصلاح طلبان خواهد بود و باید منتظر ماند و دید که آیا اصلاح طلبان هم در صورت تنگ تر شدن عرصه رقابت های انتخاباتی تن به حمایت از رقیبان میانه رو خود در مقابل افراطیون خواهند داد؟ مسئله ای که در تنظیم رابطه این جناح با اعتدالگرایان تاثیر جدی خواهد داشت. اصولگرایان : وحدت بی‌حضور راست میانه اصولگرایان که در هفته های اخیر به نظر می رسید که به لحاظ سامان تشکیلاتی و سازوکارهای نظام‌مند ائتلاف از رقیبان اصلاح طلب عقب افتاده اند، در روزهای اخیر کوشیده اند با تشکیل شورای ائتلاف اصولگرایان این مشکل را رفع نمایند. در هفته گذشته خبرهایی از تشکیل برخی کمیته های شورای ائتلاف اصولگرایان نیز به گوش می رسید. امری که در کنفرانس خبری روز گذشته غلامعلی حداد عادل سخنگوی شورای ائتلاف اصولگرایان نیز به تایید رسید. به گفته حداد عادل یک کارگروه کار تعیین مصادیق را در میان نامزدهای اصولگرا بر عهده خواهد داشت. به احتمال زیاد این همان جایی است که روشن می شود که چه نامزدهایی در لیست اصولگرایان قرار خواهند گرفت. حداد عادل هم چنین خبر از تشکیل یک کارگروه اجرایی نیز در کنار این کارگروه داده است. به نظر می رسد که در هفته های گذشته شورای ائتلاف اصولگرایان توانسته است، تعداد بیشتری از جریان ها و چهره های اصولگرا را جذب نموده و وارد سازوکار کلی اجماع اصولگرایان نماید. خبرهایی از حضور نماینده محمد باقر قالیباف در این شورا به گوش می رسد و در یک موفقیت آشکار دکتر علی اکبر ولایتی از برجسته ترین چهره های اصولگرا نیز این روزها از حضور نماینده اش در جلسات شورای این ائتلاف سخن گفته است. علاالدین بروجردی که ولایتی او را به عنوان نماینده خود در این شورا معرفی کرده است خود از نمایندگان بسیار برجسته و پرسابقه اصولگرا در مجلس است. در کنار این موفقیت های نسبی اما مشکل اصلی هنوز پابرجاست و آن رویگردانی علی لاریجانی و اعضا فراکسیون رهروان ولایت از همراهی با ائتلاف اصولگرایان است. در هفته گذشته برخی از اعضا این فراکسیون بارها با اشاره به حضور تندروها در ائتلاف اصولگرایان و وزن زیاد آن ها در این مجموعه بر بی تمایلی خود برای حضور در این ائتلاف تاکید کرده اند. علی لاریجانی نیز تاکنون نماینده ای به این جلسات نفرستاده است. رهروان ولایت بزرگترین فراکسیون مجلس است و عدم حضور نمایندگان آن در ائتلاف اصولگرایان برنامه وحدت آن ها را دچار مشکلات جدی خواهد کرد. با این حال به نظر می رسد که اعضا فراکسیون رهوران ولایت از انسجام بالایی به لحاظ فکری و تشکیلاتی برخوردار نیستند و به احتمال زیاد نه به عنوان یک جریان شناسنامه دار که به تاسی از علی لاریجانی با عنوان مستقل به میدان انتخابات خواهند آمد. آن ها که از اثر بد حضور تندروها بر آرا خود بیم دارند، تاکنون نتوانسته اند سامانی تشکیلاتی بیابند و این نقطه ضعف آن ها در انتخابات اسفند است. هر چند در هر تحلیلی نباید از نفوذ محلی گسترده و تجربه آن ها در پیروزی در حوزهای کوچک و تک نماینده به سادگی گذشت.
