افغانستان گنجینه پنهان معدن دنیا

تاثیر منابع طبیعی بر توسعه کشورها همواره مورد توجه اقتصاددانان بوده است. در کشور افغانستان نیز از یک سو زراعت به دلیل داشتن تنوع آب و هوایی، تنها منبع درآمدی این کشور است و از سوی دیگر به دلیل پشت سرگذاشتن یکی از مهم ترین دوره های زمین شناسی در جهان سرشار از منابع معدنی است که بهره برداری از آن می تواند گامی در جهت توسعه این کشور باشد. درسال های آغازین دهه ۱۹۵۰ بسیاری از اندیشمندان توسعه معتقد بودند که کشورهای در حال توسعه با مازاد نیروی کار و کمبود سرمایه گذاری مواجه هستند و با صادرات منابع طبیعی و جذب سرمایه گذاران خارجی، می توانند بر این مشکل غلبه کنند. هرچند درهمان زمان نیز گروه اندکی معتقد بودند که این مسئله، شکاف کشورهای فقیر و غنی را زیادتر می کند، به طوری که با توجه به تغییرات قیمتی شدید درآمد آن قابل اتکا نیست. وضعیت زمین شناسی پیچیده و متنوع کشور افغانستان،این کشور را به یکی از شاخص ترین کشورهای جهان در زمینه معدن تبدیل کرده است و بر همین اساس هم کارشناسان این حوزه اعلام کرده اند می توان انتظار داشت که این کشور سرشار از منابع معدنی باشد. معادن درجهان امروز از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردارند و یکی از زیربناهای مستحکم اقتصادی در جهان محسوب می شوند. اهمیت پرداختن به موضوع معادن افغانستان دراین است که این کشور محاط به خشکی و به دلیل داشتن تنوع آب و هوایی خاص ، تنها منبع درآمد در کنار بخش زراعت همین منابع زیر زمینی می تواند باشد.همچنین از آنجایی که این کشور به شدت با فقر و بیکاری بالا مواجه است در چنین حالت تمرکز بالای معادن و بهره برداری مناسب از ذخایر طبیعی به خاطر تامین دورنمای اقتصاد در افغانستان و ایجاد فرصت های شغلی راهی است که می تواند آینده درخشان را برای مردم تامین کند. در حال حاضر بیش از ۱۴۰۰ نقطه دارای ذخایر معدنی در افغانستان شناسایی شده است. افغانستان ذخایری از باریت، مس، طلا، سنگ آهن و گاز طبیعی و منـابعی از سنگ جواهر مانند زرد سبز و یاقوت سرخ دارد. این کشور همچنین ذخایری از کانی های صـنعتی ماننـد آزبسـت، سلسـتیت، کانی های رسی ، دولومیت، فلوریت، گرافیت، گچ، هالیت، سنگ آهک، منیزیـت ، مرمـر، عناصـر کمیـاب خـاکی، ماسـه سـنگ، سولفور و تالک دارد دولت بهره برداری ازمنابع معدنی کشور را مقدمه ای بر رشد اقتصادی افغانسـتان معرفـی مـی کنـد کـه شامل منابع مواد معدنی صنعتی مثل گراول، ماسه و سنگ آهک برای صنایع سیمان برای مصرف در داخل کشور است. توسعه پروژه های زیربنایی و حمل و نقل در بخش معدن هدف اصلی توسعه صنایع معدنی است. مشکلاتی مانند ناامنی درمناطق خاصی از کشور عامل اصلی تاخیر در بهره برداری منابع معدنی این کشور است. در جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از مهمترین کشورهای معدنی دنیا ۶۷ نوع ماده معدنی مطابق جدول مندلیف وجود دارد که این میزان در کشورافغانستان به ۷۰ نوع ماده معدنی می رسد که نشانگر تنوع مواد معدنی در این کشور است. وجود معادن بسیار زیاد آهن و مس در افغانستان می تواند تاثیر به سزایی در اقتصاد کشور داشته باشد به شرطی که این معادن به صورت مناسب و استاندارد استخراج و بهره برداری گردد.معدن مس عینک و معدن اهن حاجی گک ، چه از منظر اقتصادی و چه از منظر مقیاس و اندازه ی بهره برداری نه تنها به عنوان یکی از مهمترین معادن مس و اهن درکشور افغانستان شناخته می شود بلکه به عنوان یکی از بزرگترین پروژه ها در طول تاریخ افغانستان نیز به شمار می آید زیرا این دو معدن بیش از ۹۰ هزار شغل چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیرمستقیم می تواندایجاد کند.

تحلیل و فرصت ها

از آنجایی که افغانستان یک کشور غنی در معادن و منابع طبیعی می باشد اما با مشکلات بسیاری جدی روبه رو می باشد.سه دهه جنگ درافغانستان باعث از بین ر فتن تمام زیر ساخت های کشورشده است و همچنین نبود افراد متخصص و تکنسین و امکانات مناسب برای بهره برداری از منابع باعث شده است که منابع در افغانستان به یک بازی سیاسی تبدیل شود. از مهمترین ویژگی های معادن در افغانستان می توان به نزدیک بودن منابع انرژی به این معادن و در عین حال قرار گرفتن این معادن در فاصله نزدیک شهرهای بزرگ افغانستان، که این شهر ها با داشتن راه های مواصلاتی انتقال این مواد را ساده و ارزان می سازد، بنابراین استخراج این مواد با هزینه کم و در یک فرصت کوتاه میسر است. بعد از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ وایجاد امنیت نسبی در این کشور، شرکت های ایرانی برای به دست گرفتن بازار افغانستان مشغول فعالیت شدند و در بسیاری پروژه های عمرانی، بخش دانش فنی و مهندسی و ترانزیت ؛ پتروشیمی ، بنزین و گازوئیل ، سیمان و..توانسته اند بسیاری از بازار افغانستان را در اختیار خود بگیرند. اما به نظر می رسد در بخش معادن هنوز شرکت های ایرانی نتوانسته اند موفقیت چندانی داشته باشند.کشور ایران می تواند در زمینه های سرمایه گذاری و تجارت موادمعدنی و فلزات، تبادل دانش، تجهیزات، ماشین آلات معدنی و فرآوری و اکتشاف، مسائل فنی مهندسی، انتقال تکنولوژی و دانش فنی معدن و صنایع معدنی فعالیت ها چشمگیری داشته باشد.

آژانس های کمک رسانی بین المللی

از سال ۲۰۰۱ به بعد ،آژانس های کمک رسانی بین المللی برای مشروعیت بخشیدن به بخش معادن یک چارچوب قانونی برای معادن افغانستان ایجاد کردند.که به منظور افزایش سرمایه گذاری های خارجی در این بخش باشد زیرا این پتانسیل قوی معادن در کشور افغانستان می تواند به صورت چشمگیری اقتصاد کشوررا بهبود بخشد و سرمایه لازم برای توسعه کشور را ایجاد کند. در نتیجه می توان گفت، نقش معادن در دور نمای اقتصادی افغانستان از اهمیت قابل ملاحظه ی برخوردار است و این پدیده می تواند باعث افزایش پویایی در اقتصاد کشور گردد که از این طریق بتواند مشکلاتی مانند بیکاری و فقر که دامن گیر کشور شده است را تا حدودی بر طرف کند و درامدهای این معادن منبع خوبی برای توسعه و ابادانی کشور می تواند باشد.از انجایی که ایران با افغانستان از جنبه‌های بسیاری اشتراکات فراوانی دارد ،باید دولت و شرکت‌های ایرانی برای سرمایه‌گذاری در معادن کشور افغانستان هدفمند‌تر عمل کنند. منبع عکس : http://www.deltageographic.com