اصلاح طلبان و پیشگیری از تکرار تجربه های تلخ در انتخابات مجلس

از ابتدای مشروطه تا کنون به ندرت مجالسی در صحنه سیاسی ایران وجود داشته اند که همه جریان های فکری و سیاسی توانسته باشند در انتخابات آن مشارکت و خود را در معرض آرا مردم بگذارند. بعد از انقلاب هم به خصوص پس از مجلس ششم هر روز عرصه به بهانه های مختلف بر بسیاری از نیروهای وفادار به انقلاب تنگ تر شده است و بسیاری از نیروهای منتسب به جریان اصلاح طلبی به مجلس و خانه ی ملت ممنوع الورود شده اند. از سوی دیگر زنان هم به عنوان نیمی از اجتماع بنا به مناسبات ظالمانه اجتماعی و تاریخی هرگز نتوانسته جز به تعداد انگشتان دست در مجلس حضوری موثر و چشم گیر داشته باشند. این وضعیت در سالیان اخیر تشدید شده است و ب با یک نگاه و بررسی اجمالی می توان به این نتیجه رسید که مجلس هشتم و بویژه مجلس نهم به لحاظ حضور جریان های سیاسی مختلف از جمله محدودترین مجالس بعد از انقلاب بوده اند. در واقع درست است که از منظر ساختاری انتخابات شکل می گیرد ولی از منظر محتوایی انتخابات در محاق است چرا که نهاد های نظارتی عرصه را جز بر یک جریان فکری مشخص و گروه قلیلی از اصلاح طلبان بسته اند. بر همین مبنا جامعه از بخش بزرگی از حق انتخاب خویش محروم می گردد ومی توان ادعا کرد که جامعه ایران از بخش بزرگی از توانمندی های خویش در چند سال اخیر محروم گشته است. در حالی که امروزه منابع انسانی به عنوان مهمترین شاخص توسعه مورد توجه قرار گرفته است، محرومیت خودخواسته از این منبع مهم توسعه درد گرانی است که بر دوش مردم سنگینی می کند. احتمالا و با توجه به برخی شواهد می توان انتظار داشت که چرخه تکراری محرومیت های این چند سال اخیر بار دیگر در انتخابات مجلس دهم تکرار شود. حال سوال اینجاست که در صورت رخ دادن این امر راه حل پیشنهادی و "چه باید کرد" چیست؟ پیش نیاز ورود به پاسخ این سوال توجه به این نکته است که مجلس دهم می بایست بر محور عقلانیت و دوری از خشونت شکل بگیرد و به وضع قوانین مبتنی بر عدم خشونت و ترویج صلح و آشتی ملی با توجه به شرایط داخلی ایران و شرایط منطقه اهتمام ورزد. مجلسی که باید چرخ توسعه کشور را که در سال های گذشته با موانع زیادی مواجه شده است دوباره به راه اندازد.مجلسی که از آن مرده بادهای پیاپی به گوش رسد، مجلس خشونت زا و میرایی است که گرد مرگ و اضمحلال بر جامعه خواهد پاشید. پس در یک نگاه کلان و استراتژیک می توان گفت که افرادی که رویکردی آشتی جویانه در سطح ملی و صلح گرایانه در سطح منطقه و بین الملل دارند فارغ از گرایش های سیاسی می توانند افراد مناسب برای انتخاب شدن باشند. اصلاح طلبان با توجه به نداشتن قدرت چانه زنی در نهادهای قدرت و عدم تاثیرگذاری بر مسئولین شورای نگهبان و دیگر نهاد های نظارتی می بایست به دو مسئله توجه کافی نشان دهند. نخستین امر توجه به کاندیداهای زن است. اصلاح طلبان می بایست با سرمایه گذاری در بخش زنان اصلاح طلب به پرورش و تربیت زنان کارآمد برای ورود به مجلس همت گمارند. کاندیداهای زن با توجه به حضور کمرنگشان در سطوح بالای مناسبات سیاسی در سال های پرالتهاب گذشته، احتمالا حساسیت کمتری را در نهاد های نظارتی و استصوابی برمی انگیزند. علاوه بر توجه و حمایت از کاندیداهای زن اصلاح طلب، این گروه ها می توانند از کاندیداهای زن غیر اصلاح طلب که چهره های شاخص سیاسی به شمار نمی روند نیز حمایت کنند. این رویکرد می تواند با کمک به رفع یک تبعیض مهم در مجالس ایران به تعادل بخشی این نهاد کمک به سزایی نماید. دومین مسئله که در واقع یکی از ضعف های اساسی و بنیادین اصلاح طلبان نیز محسوب میشود توجه به فعالان سیاسی جوان است. در واقع ضروری است تا بستر های ورود نیروهای جوان به سطوح بالای سیاست آماده شود چرا که جوانان به دلیل تجربه زیست مشترک با هم نسلان خویش به عنوان بخش قابل توجهی از هرم جمعیتی کشور می توانند نماینده بخش بزرگی از آنان باشند و هم اینکه به احتمال زیاد با حساسیت کمتری برای تایید صلاحیت مواجه هستند و می توانند جای برخی از کاندیداهای شاخص اصلاح طلبان را پر کنند. در واقع توجه به این دو بخش (جوانان و زنان) مورد غفلت واقع شده که بیشترین سهم جمعیت ایران را به خود اختصاص می دهند می تواند هم به واقعی تر شدن نمایندگان در مجلس کمک کند هم شاید شاه کلیدی باشد برای باز کردن قفل های ستبر مجلس. ضمن توجه به دو مسئله بالا ، بیش از دو سوم از نمایندگان از شهرهای کوچک انتخاب می شوند که عمدتا مناسبات سیاسی در این حوزه ها رنگ می بازد و انتخابات بیشتر مبتنی بر مناسبات قومی است، در این حوزه ها هم می شود با شناسایی نیروهای منطقه ای به حمایت از افرادی پرداخت که بیشترین نزدیکی به گفتمان عقلانیت و آشتی جویی را داشته باشند. آنچه به گمان نگارنده بسیار مهم است درک این نکته است که باید از ورود جامعه به وضعیت دو قطبی چه پیش از انتخابات و چه پس از آن جلوگیری شود. چرا که آنچه مشخص است وضعیت امروزین جامعه ایران مستعد به وجود آمدن چنین حالتی است. حساسیت های قومی،شکاف های طبقاتی،شغلی و صنفی و واکنش های جامعه نسبت به آنها،پایین ترین شاخص اعتماد مردم نسبت به مردم ،آمار بالای طلاق، حجم خشونت های خیابانی و ...نشان از وضعیت بحرانی و قهرآمیزی دارد که اگر توسط قدرت، سیاستمدران و دیگر کنشگران عرصه ی اجتماعی و سیاسی به خصوص در مقاطع حساسی مانند انتخابات، درک نشود ممکن است عواقب ناگواری به دنبال داشته باشد.