ادامه ابهام ها در مورد روند صلح سوریه
سرانجام مذاکره میان طرف های درگیر در بحران سوریه که روز جمعه در هتل پالاس نیویورک انجام شد، منجر به صدور قطعنامه ای در شورای امنیت سازمان ملل شد. قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که بامداد روز شنبه به وقت تهران به تصویب ۱۵ عضو شورای امنیت رسید، محصول مذاکرات فشرده نمایندگان ۱۹ کشور درگیر در بحران سوریه است. مهم ترین نکته این قطعنامه تعیین نخستین روز سال نوی میلادی به عنوان زمان آغاز گفتگو میان دولت سوریه و مخالفان است. مفاد قطعنامه به گزارش ایسنا مهم ترین مفاد قطعنامه دیروز شورای امنیت درباره سوریه به این شرح است : ۱- در این بیانیه بر پایان درگیری ها و این مسئله که این مردم سوریه هستند که در مورد آینده کشورشان تصمیم می‌گیرند، تاکید شده است. ۲- از دبیرکل سازمان ملل خواسته شده است تا از طریق تلاش‌های فرستاده ویژه خود به سوریه از نمایندگان دولت سوریه و مخالفان برای مشارکت هرچه سریعتر در مذاکرات رسمی در خصوص انتقال سیاسی دعوت کند و اوایل ژانویه ۲۰۱۶ نیز به عنوان زمان آغاز مذاکرات تعیین شده است. ۳- به نقش گروه بین‌المللی به عنوان طرف اصلی برای به پیش بردن تلاش‌های سازمان ملل جهت سازش سیاسی همیشگی در سوریه اذعان شده است. ۴- بر حمایت از روند سیاسی با رهبری سوریه تاکید شده است که سازمان ملل آن را به پیش می‌برد و این روند ظرف مدت زمانی شش ماهه صورت می‌گیرد و حکومت معتبری را روی کار می‌آورد که شامل تمامی طرف‌ها می‌شود و بر مبنای طائفه‌گرایی نیست و جدول زمانی و عملی را برای تدوین قانون اساسی جدید تعیین می‌کند و همچنین حمایت خود را از برگزاری انتخابات آزاد و شفاف براساس استانداردهای بین‌المللی از نظر شفافیت اعلام می‌کند. این انتخابات ظرف ۱۸ ماه با نظارت سازمان ملل برگزار می‌شود و در آن تمامی سوری‌ها که حق مشارکت دارند از جمله کسانی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، حضور می‌یابند. ۵- ارتباط مستحکمی میان آتش بس و آغاز روند سیاسی موازی برای اجرای بیانیه ژنو ۲۰۱۲ وجود دارد و بر لزوم پیشبرد هرچه سریعتر این دو مساله تاکید می‌شود. این آتش بس نیز به محض اولین گام نمایندگان دولت سوریه و مخالفان به سمت انتقال سیاسی با نظارت سازمان ملل و با تکیه بر بیانیه ژنو مصوب ۱۴ نوامبر ۲۰۱۵ اجرایی می‌شود تا این مساله هرچه سریعتر انجام شود. ۶- بر نیاز به مکانیزیمی برای زیرنظر گرفتن آتش بس و تحقق آن و ابلاغ هرگونه نقض آتش بس تاکید شده است. ۷- مجددا از کشورهای عضو خواسته شده است تا از اقدامات تروریستی به ویژه اقدامات داعش و جبهه النصره و دیگر گروه‌ها و نهادهای وابسته به القاعده و دیگر گروه تروریستی ممانعت کنند. وزیر خارجه آمریکا : پیش شرط برکنار اسد جنگ را طولانی می کند به گزارش ایلنا به نقل از راشاتودی، «جان کری» وزیر خارجه آمریکا پس از رای‌گیری شورای امنیت سازمان ملل متحد در خصوص طرح صلح سوریه، در جمع خبرنگاران تاکید کرد: «هیچ‌گونه راهکار نظامی برای حل بحران سوریه وجود ندارد و گزینه سیاسی تنها راهکار این بحران است«. کری خاطرنشان کرد که مردم سوریه آینده کشورشان را مشخص می‌کنند. وزیر خارجه آمریکا گفت: «ما در آمریکا کم‌کم واقعیت را قبول کرده‌ایم چراکه پیش شرط برکناری «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه به طولانی‌شدن جنگ و رنج مردم این کشور می‌انجامد در نتیجه نباید موانع را ایجاد کرد بلکه باید اجازه داد تا تمامی طرف‌ها به مذاکره بپردازند«. وزیر خارجه روسیه : اجرای مفاد قطعنامه امکان پذیر است به گزارش ایلنا به نقل از راشا تودی، «سرگئی لاوروف» پس از تصویب قطعنامه حل بحران سوریه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد، گفت: « معتقدم که ایجاد یک دولت متحد در سوریه ظرف ۶ ماه و برگزاری انتخابات ملی ظرف ۱۸ ماه، امکان پذیر خواهد بود.» لاوروف در نیویورک گفت: «تنها با گرد هم آوردن تمام بازیگران خارجی در مذاکرات می‌توان به نتایج خوب دست یافت.» لاوروف تاکید کرد: «تنها خود مردم سوریه می‌توانند آینده کشورشان را تعیین کنند.» موضع نماینده سوریه در سازمان ملل بشار الجعفری نماینده سوریه در سازمان ملل متحد روز جمعه و بعد از تصویب این قطعنامه بر آمادگی دولت آقای اسد برای مشارکت در گفتگوهای صلح تاکید کرد. به گزارش رویترز جعفری گفته است دولتش آماده است در هر گونه کوشش صادقانه ای برای صلح مشارکت نماید که تحت هدایت رهبری این کشور شکل بگیرد و نه مداخله بیگانگان. نماینده سوریه در سازمان ملل متحد همچنین تاکید کرده است که کلیه کشورها باید تلاش های خود را با دولت متبوع او هماهنگ کنند. ابهامات درباره روند صلح صدور قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد، به خودی خود دستاوردی برای حل مسالمت آمیز بحران سوریه به شمار می رود. این قطعنامه نشانه به وجود آمدن اجماعی حداقلی در میان کشورهای عضو شورای امنیت و به عبارت بهتر بین روسیه با آمریکا و متحدانش در مورد بحران سوریه است. این قطعنامه در حالی صادر شده است که در سال های اخیر، وجود اختلافات شدید میان اعضا دائم شورای امنیت عملا امکان هر نوع تحرک بین المللی قانونی برای حل مسالمت آمیز این بحران را سلب نموده بود. با این حال هنوز ابهامات بسیار مهمی در مورد آغاز روند صلح در سوریه وجود دارد. نخستین مسئله سرنوشت بشار اسد است. آینده اسد در طول سال های اخیر یکی از مهم ترین موضوعات مورد مناقشه بین طرف های درگیر در بحران سوریه بوده است. در حالی که کشورهای غربی و مخالفان منطقه ای آقای اسد یکصدا با مخالفان خواستار خروج او از قدرت به عنوان پیش شرط آغاز روند صلح بوده اند، ایران و روسیه بر حق او برای باقی ماندن در قدرت تا پایان دوره قانونی خود و امکان نامزدی مجدد او پایفشاری کرده اند. از اواخر هفته گذشته به نظر می رسید که توافقی حداقلی بین آمریکا و روسیه در مورد سرنوشت آقای اسد به دست آمده است. بر مبنای برخی گزارش ها آمریکا از اصرار خود برای برکناری اسد از قدرت در آغاز روند انتقالی دست برداشته است، در مقابل روس ها گفته اند که اصراری بر باقی ماندن اسد در قدرت در پایان دوره انتقالی ندارند. هر چند تاکید شده است که روسیه تمایلی برای اعلام علنی این موضع ندارد. حتی اگر چنین توافقی میان آمریکا و روسیه به دست آمده باشد، راضی کردن گروه های مخالف اسد به مذاکره با دولت سوریه بدون خروج اسد از قدرت دشوار به نظر می رسد. روز جمعه و قبل از تصویب این قطعنامه ریاض حجاب که اخیرا به عنوان هماهنگ کننده مخالفان اسد انتخاب شده است، بر خواست این گروه ها برای یک دوره انتقالی بدون حضور اسد در قدرت تاکید کرده است. باید دید که فشار کشورهای حامی مخالفان بشار اسد تا چه حد می تواند این گروه ها را وادار به حضور در روند سیاسی در ضمن تداوم حضور اسد در قدرت نماید. مانع دوم اما بسیار بزرگتر به نظر می رسد. مهم ترین اختلاف میان طرف های مذاکره کننده در نشست روز جمعه نیویورک تعیین فهرست مخالفان شرکت کننده در مذاکرات است. به عبارت بهتر تعیین این که کدام گروه ها تروریست هستند و کدام یک مشمول این توصیف نبوده و حق مشارکت در روند سیاسی را دارند. تاکنون تنها در مورد دو گروه داعش و جبهه النصره توافق به دست آمده است. خبرها حکایت از آن دارد که در این زمینه در نشست نیویورک توافقی قطعی حاصل نشده است. و روشن نیست که این فهرست چگونه باید نهایی شود. در حالی که در قطعنامه روز مشخصی برای آغاز گفتگوی دولت سوریه با مخالفان در نظر گرفته شده است اما هنوز طرف مذاکره کننده با دولت سوریه به صورت قطعی روشن نشده است. با توجه به حساسیت همه طرف ها در این زمینه و موضع آشتی ناپذیر دولت اسد در قبال بسیاری از گروه های مخالف تکمیل نشدن فهرست گروه های مخالف اسد برای شرکت در گفتگوهای صلح می تواند کل فرآیند صلح را حتی قبل از آغاز به شکست بکشاند.
