«جراحی بزرگ اقتصاد» انرژی را بیمارتر کرد

- مصرف فاجعه آمیز انرژی درایران همواره به عنوان چالشی عظیم، پیش روی همه دولتها قرار داشته است؛ به همین دلیل برنامه ریزان کشور در هر دوره ای به دنبال یافتن راه حلی برای گریز از این بحران شدید بوده اند. این بحران حتی سبب شد محمود احمدی نژاد با توسل به آن، موضوع بسیارحساس هدفمندی یارانه ها را البته با شیوه خود به اقتصاد ایران دیکته کند، به طوریکه در دوران ارایه این طرح عظیم دولتمردان و در راس آنها رییس دولت وقت در پاسخ به انتقادهای کارشناسان درباره خطرات اجرای بی برنامه و ناگهانی این طرح حساس، پایان دادن به قاچاق سوخت و بهینه شدن مصرف انرژی کشور را به عنوان دفاعیه خود از طرح هدفمندی یارانه ها ارایه کرد. احمدی نژاد برای ثبت نام خود در راس طرحی که از آن به نام جراحی بزرگ اقتصاد یاد می کرد با مانع مهمی روبرو نشد چراکه که بسیاری از نمایندگان آن روز مجلس شورای اسلامی، در زمان طرح های ارایه شده دولت احمدی نژاد به مجلس به جای مسئولان اقتصادی دولت در جایگاه مدافع طرح قرار می گرفتند تا جایی که برخی منتقدان معتقد بودند که طرح های دولت احمدی نژاد تا اوایل سال ۱۳۹۰ درمجلس نیازی به دفاع هم نداشت؛ چراکه ملاحظات سیاسی نمایندگان درباره رییس دولت های نهم و دهم تا روزهای آخر فروردین ۹۰ و ماجرای غیبت ۱۱ روزه اش، بر ملاحظات اقتصادی کشور هم سایه انداخته بود. احمدی نژاد در روز ۲۸ آذرماه ۱۳۸۹ که مصادف با اجرایی شدن این طرح بود درنطقی جالب توجه که فرازهایی از آن همچنان در خاطر و بر زبان مردم باقی مانده است طرح هدفمندی یارانه ها را علاوه بر اعطای عنوان "بزرگترین طرح" به "مردمی ترین طرح اقتصاد" کشور ملقب کرد و از مردم خواست تا برای استفاده از یارانه های نقدی اعطایی دولت عجله نکنند. او در همان نطق بازهم با تکیه بر موضوع انرژی با اشاره به اینکه "سالانه ۱۲۰هزار میلیارد تومان مصرف انرژی درداخل داریم که این چهار برابر متوسط مصرف دنیاست و این درحالی است که ما بیش از چهار برابر متوسط دنیا رفاه نداریم" وعده داد: " با محاسباتی که ما انجام داده ایم از همان روز اول اجرای قانون هدفمندکردن یارانه ها وضع شش دهک جامعه به لطف خدا بهتر می شود"؛ محاسباتی که به گفته کارشناسان و براساس آمارهای اقتصادی درحوزه معیشت مردم اشتباه از آب درآمد. حال و پس از گذشت ۵ سال از اعلام رسمی آغاز هدفمندی یارانه و در سالروز اجرایی شدن این طرح، نتیجه ای که از آن همه وعده منتج شده است، پرداخت ماهانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان پول نقد به هر ایرانی بود که به گفته صاحب نظران کشور به آفتی برای اقتصاد مبدل شده و گریبان دولت جدید و به قولی دولتهای بعدی را هم گرفته و خواهد گرفت. نگاهی اجمالی به نتایج اجرای طرح هدفمندی یارانه ها در بخش انرژی نشان می دهد اهداف این طرح در مدیریت مصرف انرژی و استفاده بهینه از حامل های انرژی تحقق نیافته است به طوری که امروز مشاهده می کنیم نه تنها بنزین و سوخت های اصلی کاهش نیافته بلکه از نظر میزان مصرف در دنیا رکورددار هستیم. آمار مصرف بنزین، گازوییل، برق، آب و گاز حاکی از آن است که پس از اجرای طرح هدفمندی یارانه ها در مقطعی کوتاه، میزان مصرف آنها کاهش یافته، اما این کاهش دوام چندانی نداشته و روند صعودی رشد آنها دوباره آغاز شده است. به طوریکه افزایش ۱۰ برابری قیمت بنزین نه تنها موجب کاهش مصرف این فرآورده مهم نفتی نشد که ازسال دوم به بعد این طرح تقاضای مصرف بنزین گران شده دولت را مجبور به افزایش واردات و تولید بنزین کرد. براساس گزارش شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی،در اولین سال تشکیل دولت یازدهم، میزان مصرف بنزین به بیش از ۷۰ میلیون لیتر رسیده و پیش بینی می شود که در ایام نوروز(۱۳۹۳) میزان مصرف به ۱۰۰ تا ۱۱۰ میلیون لیتر در روز برسد که مقایسه آن با دوره زمانی پیش از اجرای هدفمندی، حاکی از شکست طرح هدفمندی در کاهش مصرف این نوع سوخت است.

مصرف خانگی ایران معادل کل اتحادیه اروپا

موضوع مصرف در بخش های دیگر انرژی نیز این روزها و پس از گذشت ۵ سال حال و روز خوشی ندارد، روز جمعه سخنگوی شرکت ملی گاز ایران با بیان این که در روزهای اخیر مصرف گاز خانگی به حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب رسیده است، گفت: نیم میلیارد مترمکعب گاز معادل مصرف ١٨ کشور اتحادیه اروپایی است درحالی که جمعیت این منطقه به ١٠ برابر جمعیت ایران می رسد. بهینه شدن مصرف انرژی که از وعده های اصلی طرح هدفمندی بود به جایی رسیده است که این مقام مسئول در شرکت گاز خواستار همکاری شهروندان در صرفه جویی در مصرف گاز شد و افزود: میزان مصرف گاز خانگی در روزهای سرد افزایش یافته است، البته در شرایط عادی هم میانگین مصرف گاز ایران دو و نیم برابر جهانی است.