مصرف افسارگسیخته انرژی در مسیر فاجعه
ساختمانهای سبز در کشور پرمصرف ایران مغفول مانده است
مهدی زاهدی -میزان مصرف انرژی در کشور سالهاست که در یک مسیرصعودی رو به افزایش است، به طوریکه نام ایران درجدول پرمصرف های دنیا به شدت خودنمایی می کند. این مصرف دربخش خانگی نمود بیشتری یافته استف به همین دلیل همواره متولیان دولتی، مصرف کنندگان را به عنوان عامل اصلی اسراف انرژی در کشور معرفی کرده اند اما نکته قابل تامل اینکه به دلیل عدم رعایت بحث بهینه سازی مصرف که به طور ویژه دربخش ساختمان سازی درکشور نمود چندبرابری یافته است، قطعا بخش عمده ای از این میزان مصرف غیراستاندارد، مربوط به هدررفت انرژی است تا مصرف بی رویه. برای نشان دادن اهمیت ویژه این موضوع، کافی است با نگاهی تامل برانگیز آمارهای منتشر شده در حوزه مصرف انرژی در کشورمان به ویژه مصرف برق و گاز را بررسی کنیم. براساس آخرین آمار مصرف گاز در کشور به طور متوسط ۴۸۰ میلیون مترمکعب رسیده است که از این میزان ۳۵۰ میلیون مترمکعب آن توسط بخش خانگی مصرف شده است!
در آمریکا هر دلاری که صرف ایجاد بهره‌وری ساختمان‌ها می‌شود منجر به پس‌انداز حداقل سه دلار می‌شود. هزینه‌های سرمایه‌گذاری مازاد برای ساخت ساختمانهای سبز، به طور قابل توجهی کمتر از آن چیزی است که عموماً مشاهده می‌شود. داده‌های ۱۷۰ ساختمان سبز در آمریکا حاکی از آن است که هزینه‌های ساخت و ساز ساختمانهای سبز تنها ۵٫۱ درصد از ساختمانهای معمولی بیشتر است
نکته مهم و قابل ذکر اینجاست که افزایش سهم مصرف خانگی از کل مصرف گاز طبیعی در ایران روند صعودی داشته است همین سیر صعودی مصرف باعث شده است ایران به عنوان سومین مصرف کننده در ردیف پرمصرف ترین مصرف‌کنندگان گاز طبیعی در دنیا قرار گیرد. آمارها هشدار می دهند: متوسط مصرف گاز در ایران چهار برابر متوسط جهانی و حدود ۱۸ برابر ژاپن و سرانه مصرف گاز هر ایرانی ۱۰ برابر مردم کشورهای اروپایی است. در حوزه برق نیز با شرایط فاجعه باری روبرو هستیم به طوریکه بر اساس آمارهای رسمی متوسط مصرف سرانه برق خانگی درایران ۲۹۰۰ کیلو وات ساعت است درحالی که متوسط مصرف جهانی زیر ۱۰۰۰ کیلو وات ساعت است. بدین ترتیب متوسط مصرف سرانه برق خانگی در کشور ما سه برابر متوسط جهانی است، از این رو برق مصرفی توسط خانوارهای ایرانی با در نظر گرفتن استانداردهای جهانی پاسخگوی ۲۰۰ میلیون نفر جمعیت است! مصرف بالای برق درکشور باعث شده است که ایران نوزدهمین مصرف‌کننده برق در جهان باشد و با مصرف بیش از ۱۴۵ میلیارد کیلووات برق در زمره ۲۵ کشور پرمصرف برق جهان قرار گیرد. در همین رابطه با مهناز اکبری، تحلیل گر موسسه اقتصاد ایرانیان به گفتگو نشستیم و نظرات وی درباره این موضوع و راهکارهایش در حل بحران مصرف را جویا شدیم. اکبری با اشاره به اینکه براساس بررسی های کارشناسان، ۴۰ درصد از انرژی جهان درساختمان ها مصرف می شود تاکید کرد: با این حال با معماری پایدار می‌توان به ۳۰ الی ۵۰درصد کاهش در مصرف انرژی دست پیدا کرد. وی با اعلام اینکه مدیریت مناسب ساختمان‌سازی که به محافظت انرژی کمک نموده و باعث بهبود کیفیت محیطی می‌شود، معماری پایدار و ساخت ساختمانهای سبز را رقم می‌زند اضافه کرد: ساختمان های سبز به دلیل سازگاری و هماهنگی با محیط‌زیست، درجهت تأمین رضایت‌مندی اقتصادی، اجتماعی و محیطی هر کشوری است چراکه ساختمان‌ها بیشترین پتانسیل برای کاهش مصرف انرژی و حصول صرفه اقتصادی حاصل از آن را دارند. این تحلیل گر اقتصادی افزود: اصول ساختمان‌سازی سبز شامل پهنه وسیعی از ساده‌ترین تا پیشرفته‌ترین روش‌ها و فناوری‌های جدید برای نگهداشت و تولید انرژی است؛ استفاده از روش‌های تهویه طبیعی، جهت‌گیری صحیح ساخت بنا به منظور حفظ انرژی، استفاده از انرژی خورشیدی یا حفاظت بنا در برابر آن از اصول اولیه معماری پایدار است. به‌علاوه استفاده از دیوار و بام سبز، عایق‌بندی دیوار، سقف، کف و پنجره‌ها، کاربرد سنسورها در سیستم تهویه و روشنایی از جمله روش‌های دیگر نگهداشت انرژی ساختمان‌ها است. وی با اشاره به اینکه بررسی هزینه، مدت زمان برگشت سرمایه و صرفه اقتصادی این نوع ساخت و ساز در روند گسترش اینگونه ساختمان‌ها مؤثر و حائز اهمیت است، با ذکر مثالی در این خصوص دیدگاه خود را تشریح کرد. اکبری اظهار داشت: در آمریکا هر دلاری که صرف ایجاد بهره‌وری ساختمان‌ها می‌شود منجر به پس‌انداز حداقل سه دلار می‌شود. هزینه‌های سرمایه‌گذاری مازاد برای ساخت ساختمانهای سبز، به طور قابل توجهی کمتر از آن چیزی است که عموماً مشاهده می‌شود. داده‌های ۱۷۰ ساختمان سبز در آمریکا حاکی از آن است که هزینه‌های ساخت و ساز ساختمانهای سبز تنها ۵٫۱ درصد از ساختمانهای معمولی بیشتر است. علاوه بر این، این هزینه‌ها به سرعت با نتیجه کاهش در صورتحساب انرژی و کاهش استهلاک ساختمان‌ها قابل جبران خواهد بود. این تحلیل گر اقتصادی اضافه کرد: بررسی تمام منافع اینگونه ساخت و ساز سبب افزایش روند روز افزون ساخت ساختمانهای سبز در جهان شده است. به طوری که برخی کشورها علاوه بر ساختمانهای سبز مسکونی، ادارات سبز، مدارس و دانشگاه‌های سبز، به دنبال مقیاس بزرگتر یعنی شهری با ساختمانهای سبز می‌باشند. از آن جمله می‌توان پروژه شهر مصدر در امارات متحده عربی، زورلو در ترکیه، دونگتان و تیانجین در چین و ... که شهرهایی اکولوژیک با ساختمانهای سبز هستند، اشاره کرد. هم اکنون اقدامات صورت گرفته در این راستا از سوی ایران، رشد بسیار پایینی دارد. در میان کشورهای توسعه‌یافته، سنگاپور و در میان کشورهای در حال توسعه، برزیل از بیشترین روند ساخت و ساز سبز برخوردار هستند. در راستای هدفمندسازی حامل‌های انرژی و معضل تغییر اقلیم، توجه به ایجاد بسترهای مناسب گسترش ساختمانهای سبز در کشورمان بایستی جدی‌تر مدنظر قرار گیرد. وی با اشاره به بحث رکود مسکن به ارایه راهکاری دراین باره پرداخت و گفت: در سالیان گذشته، بازده بخش ساختمان سبب گشت تا حجم بالایی از سرمایه‌های شرکت‌های مختلف، بانک‌ها و سرمایه‌گذاران وارد این صنعت گردد و در حال حاضر این سرمایه‌ها در بخش ساختمان قفل شده‌اند. این تجربه نشان‌می‌دهد که سرمایه‌گذاری در ساخت و ساز بدون در نظر گرفتن پتانسیل طرف تقاضا، با شکست مواجه خواهد شد. از دیگر سو، ناگفته پیداست که شرکت‌های ساختمانی به‌منظور آسیب‌پذیری کمتر از دوره‌های رکود و رونق این بخش ناگزیرند به دنبال روش‌هایی برای متمایز شدن بین رقبای خود باشند. در شرایط فعلی رکود بازار مسکن و چشم‌انداز لغو تحریم‌های ایران پس از اجرای برجام، می‌توان از طریق ایجاد ارزش افزوده در بخش مسکن بوسیله رویکرد ساختمانهای سبز، تحولی عظیم در این صنعت ایجاد نمود.
