فصل ترسیم مرزهای پررنگ

اسفند ماه امسال تنها ماه برگزاری انتخابات دهمین مجلس شورای اسلامی نیست. با توجه به طرح تجمیع انتخابات در کشور، انتخابات مجلس خبرگان رهبری نیز در اسفند ماه برگزار خواهد شد. خصوصیات ویژه مجلس خبرگان از جمله وظیفه سنگین این مجلس در انتخاب رهبر جمهوری اسلامی و شرایط خاص داوطلبان نمایندگی در این مجلس که باید حتما دارای درجه اجتهاد باشند، باعث شده است که این انتخابات تا به حال صبغه سیاسی کمتری داشته باشد و به عبارت بهتر جناح های مختلف سیاسی ترجیح می دهند کمتر به مسائل مربوط به انتخابات این مجلس وارد شوند. انتخابات مجلس خبرگان به شکل سنتی بازی بزرگان است. با این حال در هفته گذشته خبرهای مربوط به انتخابات مجلس شورای اسلامی به صورت عمده تحت الشعاع خبرهای مربوط به انتخابات مجلس خبرگان رهبری قرار گرفت. مهم ترین خبر در این زمینه بی تردید اعلام رسمی نامزدی آیت الله سید حسن خمینی نوه بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی بود. اگرچه از مدت ها قبل خبرهایی مبنی بر حضور ایشان در عرصه رقابت های مجلس خبرگان شنیده و این نامزدی دور از انتظار نبود، اعلام رسمی این خبرها واکنش ها متعددی را در محافل سیاسی و رسانه ای و حتی شبکه های اجتماعی برانگیخت. آیت الله سید حسن خمینی در سال های اخیر علاوه بر فعالیت های علمی و اجتهادی، حضور منظمی نیز در عرصه های سیاسی و رسانه ای داشته است. علاوه بر این نشان داده که قواعد حضور موفق در رسانه های کوچک و شبکه های اجتماعی را به خوبی بلد است. از سوی دیگر ارتباط های گسترده ای نیز با گروه های مختلف اجتماعی برقرار کرده است. همه این ها در کنار وابستگی به خاندانی که نامش با تئوری ولایت فقیه گره خورده است از او نامزدی قدرتمند در انتخابات پیش روی مجلس خبرگان ساخته است. نام او قطعا در فهرست اصلاح طلبان و اعتدال گرایان قرار خواهد گرفت و از هم اکنون گمانه زنی های متعددی در محافل سیاسی در مورد انتشار لیستی توسط این نیروها به گوش می رسد که در راس آن نام های اکبرهاشمی رفسنجانی، حسن روحانی و سید حسن خمینی نقش بسته است. این مسئله البته تنها خبر مربوط به انتخابات مجلس خبرگان در هفته گذشته نبود. این روزها از گوشه و کنار و شهرهای مختلف خبر نامزدی علمای بلاد به گوش می رسد. نام هایی چون حجج اسلامی علوی، موسوی بجنوری و انصاری از مشهور ترین چهره های نزدیک به اصلاح طلبان و اصولگرایان هستند که خبر نامزدی آن ها یا به صورت رسمی اعلام شده است و یا آن که خبرهای متعددی در مورد قصد آن ها برای نامزدی به گوش می رسد. در میان اصولگرایان نیز نام هایی چون حجج اسلام مصباحی مقدم و مصلحی مطرح شده اند. البته محمد نبی حبیبی دبیر کل حزب موتلفه اسلامی در هفته گذشته تاکید کرد این حزب و جریان اصولگرا کاملا مطیع نظر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در این زمینه خواهد بود. جدای از خبرهای مربوط به اعلام حضور نامزدها، در هفته گذشته نظرات متفاوت آیت الله هاشمی رفسنجانی و آیت الله آملی لاریجانی در مورد وظایف نظارتی نمایندگان مجلس خبرگان در صدر خبرهای سیاسی جای گرفت و بحث ها متعددی را در محافل سیاسی و رسانه ای بر انگیخت. انتخابات مجلس شورای اسلامی ماشین انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی اما از هفته ها قبل به راه افتاده است و تکاپوی جریان های مختلف سیاسی برای حضور در این انتخابات هر روز شدت بیشتری می گیرد. اصلاح طلبان : اصرار بر مرزبندی هویتی مهم ترین خبر سیاسی اردوگاه اصلاح طلبی در هفته گذشته، تاکید سیاستمداران این جناح بر اصلاح طلب بودن فهرست های انتخاباتی و رد امکان قرار گرفتن نام های اصولگرا در این لیست بوده است. محمد رضا عارف روز گذشته در سخنانی در دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین با بیان اینکه اصلاح طلبان برای انتخابات پیش روی مجلس ابتدا بحث ائتلاف از دو جریان را پیش کشیدند تا ۳۰ نماینده مشترک به عنوان حلقه وصل بین دو جریان وجود داشته باشد، افزود: «ما دست همکاری به سوی رقیب بلند کردیم اما جوابی نگرفتیم.به همین دلیل اعلام می کنیم لیست انتخاباتی اصلاح طلبان کاملا اطلاح‌طلبانه است.با این وجود بازهم آمادگی گفت و گو و تعامل با رقیب را با حفظ اصل هویت خود داریم.» علاوه بر این سخنان عارف، روز گذشته محمد رضا تاجیک از مهم ترین نظریه پردازان جریان اصلاح طلب در مصاحبه ای تفصیلی با خبرگزاری تسنیم، به تندی از کسانی که در پی قرار دادن نام های اصولگرا در راس فهرست اصلاح طلبان هستند انتقاد کرد. تاجیک با تاکید بر پتانسیل های گفتمانی جریان اصلاحات این جریان را نخبه پرور دانست که دستی باز برای برکشیدن سیاستمداران متعددی از درون پایگاه خود دارد و به ائتلاف هایی از این دست با سایر جریان ها نیازمند نیست. تاجیک حتی جریان اعتدالگرا را نیز فاقد پایگاه گفتمانی مستقل دانسته و ضمن دفاع از عملکرد حسن روحانی در مقام ریاست جمهوری او را به اصلاح طلبان نزدیک دانسته است. با این حساب و با مخالفت دو چهره مهم سیاسی و نظری به نظر می رسد که انتشار لیست های ائتلافی برای اصلاح طلبان حداقل در مرحله کنونی منتفی باشد، هر چند تجربه نشان می دهد که در عرصه سیاسی ایران باید تا آخرین لحظات به انتظار تحولات جدید نشست. از جمله مهم ترین مسائلی که می تواند این تصمیم را با چالش مواجه نماید، اعلام نتایج احراز صلاحیت نامزدهاست که ممکن است بسیاری از چهره های درجه یک و حتی درجه دو اصلاح طلبان را از عرصه رقابت دور کند. در عرصه تشکیلاتی روز گذشته خبر رسید که مسئولان مناطق مختلف در شورای عالی سیاستگذاری انتخاباتی اصلاح طلبان مشخص شده اند. بر مبنای خبر منتشر شده کشور به ۸ منطقه کلی تقسیم شده است که هر منطقه شامل چند استان بوده و برای آن مسئولی معین شده است. در میان مسئولان این مناطق نام سیاستمداران متنفذی چون حسین مرعشی (منطقه جنوب شرق)، رسول منتجب نیا (منطقه جنوب غربی) و مرتضی مبلغ (منطقه مرکزی) به چشم می خورد. محمد رضا عارف هم مسئول منطقه تهران است. به احتمال بسیار زیاد دشوارترین کار این شورا در سطح تشکیلاتی ایجاد انسجام در بین کاندیداهای رنگارنگ اصلاح طلبان در مناطق مختلف کشور است. کاری که با توجه به تنوع مسائل محلی و اهمیت این مسائل در انتخابات مجلس شورای اسلامی وظیفه دشوار به نظر می رسد که این هشت مسئول باید به سرانجام برسانند. کوشش زنان اصلاح طلب هم برای رسیدن به سهمی در خور در لیست های انتخاباتی ادامه دارد. پس از برگزاری همایش نقش زنان در مجالس ایران که با توجه رسانه ای زیادی همراه بود، جمیعت زنان مسلمان نواندیش نیز در رزوهای گذشته با برگزاری نشست زنان و انتخابات کوشید تا مهر تایید تعداد بیشتری از سیاستمداران اصلاح طلب را بر مطالبه سهم ۳۰ درصدی زنان در عرصه عمومی بگیرد. اقدامی که کم وبیش موفق بوده است و چهر هایی چون علی شکوری راد دبیر کل حزب اتحاد ملت و رسول منتجب نیا قائم مقام دبیر کل حزب اعتماد ملی با آن همراهی کرده اند. علاوه بر زنان هفته گذشته خبرهایی از کوشش جوانان اصلاح طلب برای به دست آوردن سهمی در فهرست های این جناح نیز در محافل سیاسی به گوش می رسید. امری که برای روشن شدن بیشتر ابعاد آن باید بیشتر به انتظار نشست. و درنهایت خبر مهم دیگر در اردوگاه صلاح طلبی به میان آمدن نام چهره های صاحب نام این جناح برای نامزدی در برخی شهرستان هاست. نام هایی چون مصطفی معین و احمد خرم از اصفهان و محمد حسین شریف زادگان از همدان و صادق خرازی از قم از این جمله اند. اعتدال گرایان : چراغ های خاموش اردوگاه جناح اعتدال گرا هفته ای کم خبر و خاموش داشت. البته شنیده شدن نام هایی چون حجت الاسلام یونسی و علوی برای انتخابات مجلس خبرگان برای این گروه سیاسی امیدوار کننده بود. با این حال تاکید اصلاح طلبان بر عدم ائتلاف با اصولگرایان و اوضاع نامشخص اصولگرایان میانه رو میدان کمی برای مانور سیاستمدران اعتدالی باقی گذاشته است. به نظر می رسد کارگزاران سازندگی هم کم وبیش مسیر عمومی اصلاح طلبان قرار گرفته است و جریان اعتدالی برای افزایش نقش خود باید به انتظار حوادث روزهای آتی بنشیند. اصولگرایان : تکرار مکرر سودای اتحاد آن چه در همه اظهار نظرها در میان اصولگرایان مشترک است تاکید همه جناح ها بر لزوم وحدت این جناح و انتشار لیست های انتخاباتی واحد است. سیاستمداران اصولگرا به خوبی می دانند که به احتمال زیاد اصلاح طلبان در این دوره با قدرت بیشتری در صحنه حاضر خواهند بود و یگانه راه غلبه بر این رقیب جان گرفته، اتحاد و انسجام است. این دغدغه به خصوص در میان اصولگرایان سنتی که این روزها در ماه عسل با تندورهای این جناح هستند مشهود است. با این حال حلقه مفقوده این تلاش ها فقدان ساز و کارهای تشکیلاتی برای دست یافتن به چنین انسجامی است.در حالی که سیاستمداران این جناح دائما خبر از تشکیل قریب الوقوع جبهه متحد اصولگرایان می دهند هنوز چنین مسئله ای رنگ واقعیت به خود نگرفته است. به نظر می رسد مشکل اصلی عدم همراهی جریان اصولگرای میانه رو با سایر جریان های این جناح است. میانه روهایی که در فراکسیون رهروان ولایت مجلس متمرکزند و علی لاریجانی شخصیت محوری آن ها در پارلمان به شمار می رود و به نظر قصد ندارند که همراهی خود با دولت حسن روحانی را فدای ائتلاف با جریان تندورتر اصولگرایان کنند. در هفته گذشته اسدالله بادامچیان سیاستمدران کهنه کار راست سنتی کوشید با پررنگ کردن مرزهای اصولگرایان با جناح مقابل رنگی از انسجام را بر بوم شلوغ اصولگرایان بپاشد. او با تاکید بر این که رویکرد اصلاح طلبان به شخصیت هایی مانند ناطق و لاریجانی نشانه از ضعف آن هاست جبهه متحد اصولگرایان را متشکل از تمامی نیروهایی دانسته بود که اصلاح طلب نباشند. بادامچیان این جبهه را با محوریت جامعه روحانیت مبارز دانسته است، امری که روشن نیست چقدر مورد قبول همه جریان های اصولگرا باشد. از جمع اصولگرایان میانه رو هم صداهای مختلفی به گوش می رسد در حالی که اسماعیل جلیلی از اعضا فراکسیون رهروان ولایت تاکید دارد که این فراکسیون به دنبال حضور تشکیلاتی در رقابت های انتخاباتی است جعفر زاده ایمن آبادی دیگر عضو این فراکسیون نسبت به موفق بودن این اقدام ابراز تردید کرده است. برای روشن شدن وضعیت این جریان باید باز هم به انتظار نشست.