باوند : منافع ایران و عربستان در همزیستی تامین می شود

دکتر داود هرمیداس باوند استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل بین المللی در پاسخ به سوال خبرنگار روزنامه جهان اقتصاد در مورد علت نرمتر شدن موضع دولت عربستان در روابطش با ایران در روزهای اخیر گفت : ایران و عربستان به لحاظ جغرافیایی محکوم هستند که در جوار یکدیگر زندگی کنند و این واقعیت را نمی توان تغییر داد. بنابراین منافع و مصالح هر دو بر این است که بتوانند مسائل و مشکلات موجود را به نحو مسالمت آمیز، حل و فصل کنند و رابطه سازنده ای برقرار نمایند. در شرایط فعلی شواهد و قرائنی وجود دارد که عربستان به بهبود رابطه خود با ایران تمایل دارد. اعزام سفیر جدید عربستان و ارتقا روابط از سطح کاردار یک نشانه مهم در این زمینه است. اظهار تمایل وزیر امور خارجه عربستان برای بهبود روابط با ایران هم نشانه دیگری است که باید به عنوان یک پیش درآمد مثبت تلقی شود. به نظر باید به استقبال گام هایی رفت که به مذاکرات سازنده میان این دو کشور منجر خواهد شد. چون آن چنان که پیش از این هم اشاره کردم هر دو کشور دارای جایگاه ویژه ای در منطقه هستند. واقعیت این است که تنش ها و برخوردهای جدی در روابط میان دو طرف به وجود آمده است و فاجعه منا هم مزید بر علت شده و روابط ایران و عربستان را به شکل کنونی در آورده است. با این وجود منافع هر دو طرف اقتضا می کند که راه همزیستی و حتی فراتر از آن راه همکاری را در پیش گیرند. این مسئله به خصوص برای حل بحران های منطقه ای ضروری است. باوند در پاسخ به این سوال که چرا علی رغم این اظهارات، تغییری در موضع عربستان در مورد بحران منطقه ای از جمله جنگ داخلی در سوریه و جنگ در یمن مشاهده نمی شود، گفت : در مورد مسئله سوریه یک تفاهم کلی به وجود آمده است و همه طرف ها به خوبی می دانند که اگر آقای بشار اسد به صورت ناگهانی قدرت را ترک کند، ساختاری که با محوریت ایشان شکل گرفته است فرو خواهد پاشید و خلا قدرت ایجاد شده را گروه های تروریستی مثل داعش پر می کنند. آمریکا، اتحادیه اروپا و روسیه و .... به خوبی به این مسئله واقف هستند. همه طرف ها هم روی این مسئله اجماع دارند که ائتلاف منصفانه ای شکل بگیرد و اقدام به برگزاری یک انتخابات آزاد زیر نظر سازمان ملل متحد نماید و نتیجه این انتخابات راه حل نهایی مسئله سوریه را مشخص خواهد کرد. همه طرف ها روی این نکته تفاهم دارند که آقای اسد به صورت تدریجی و آرام از قدرت خارج شوند. این خواسته که قبل از تشکیل چنین ائتلافی بشار اسد از قدرت خارج شود نه منطقی و نه عملی است. حتی ترکیه پذیرفته است که بشار اسد شش ماه بعد از تشکیل این ائتلاف در قدرت باقی بماند. البته به احتمال زیاد زمان بیشتری از این مدت لازم است تا مسئله انتقال قدرت در سوریه انجام بگیرد. عربستان هم هیچ چاره ای ندارد و باید این نتیجه را بپذیرد چون تمام طرف های درگیر به چنین نتیجه ای رسیده اند. درمورد مسئله یمن، عربستان در این کشور با همراهی برخی متحدان خود اقدام به مداخله نظامی کرده است. عربستان یمن را حیاط خلوت خود می داند و بر آن است که این مسئله را به همراه متحدانش حل کند و در این زمینه حتی حاضر به مذاکره با ایران هم نیست. اما مسائل را باید از هم تفکیک کرد. آن چه در سوریه می گذرد با وضعیت یمن متفاوت است. علاوه بر این دو مسئله، مسائل دیگری مانند قیمت نفت هم در روابط دو کشور وجود دارد. در هر حال به نظر می رسد که در شرایط فعلی بهبود نسبی روابط به سود هر دو کشور است. باوند در مورد تاثیر احتمالی کاهش مداوم قیمت نفت بر تغییر موضع عربستان در قبال ایران تصریح کرد : بدون تردید این مسئله موثر بوده است. بعضی مواقع کاهش قیمت نفت به صورت تاکتیکی و با هدف فشار بر برخی کشورهای خاص صورت می گیرد. اما در شرایط فعلی این کاهش قیمت ها به روالی مبدل شده است و همه کشورهای عضو اوپک از آن متضرر شده اند. کاهش قیمت نفت در حالی اتفاق افتاده است که قیمت کالاهای استراتژیک مورد نیاز آن ها رو به افزایش است. در این حالت به نظر می رسد که برای هر دو طرف منطقی است که برخوردها و اختلاف نظرهای سیاسی را به داخل اوپک تسری ندهند. و بتوانند در مقابل مسئله افزایش عرضه در بازار نفت و کاهش قیمت ها تدابیر اضطراری اتخاذ کنند.