ایجاد بورس ارز، زمینه‌ساز ثبات در نرخ مبادلات ارزی کشور
گزارش جهان اقتصاد از سرمایه‌هایی که در نبود گزینه‌های جذاب فرار می‌کنند
ایجاد بورس ارز، زمینه‌ساز ثبات در نرخ مبادلات ارزی کشور
رضا امامی
گروه بازار سرمایه
Reza.emami@jahaneghtesad.com
یک نماینده مجلس شورای اسلامی که به تازگی در اظهار نظری جنجال برانگیز، میزان سقوط شاخص کل بورس تهران در صورت عدم توافق هسته ای را پیش‌بینی کرده بود در واکنش به موضوع بررسی بورس آتی ارز ادعا کرده که «علی رغم تلاش‌های سازمان بورس، بورس ارز نباید راه‌اندازی شود . »
به گزارش جهان اقتصاد این موضوع در حالی است که بازار مبادلات ارزی منسجم و متشکل تحت نظارت بازار به نام بورس می تواند در ثبات نرخ ارزی در کشور کمک کند . به عبارتی بهتر راه اندازی چنین بازاری از لوازم ضروری ارز تک نرخی شناور بوده و. برای ثبات قیمت ها در بازار ارز کشور ضروری است. در چنین اوضاعی اگرچه قیمت ها می تواند نوسانی می شود اما در بازار مبادلات ارزی منسجمی تحت نظارت بورس می تواند به تعادل قیمت ها وکشف قیمت واقعی و نیز پوشش ریسک اینده بیانجامد.
محمد حسن نژاد عضو سابق شورای پول و اعتبار که پیش از ورود به مجلس با عملکردی ضعیف در کارگزاری رضوی مشغول بکار بوده عنوان کرده که «سازمان بورس در چندسال گذشته تلاش‌های زیادی برای راه‌اندازی بورس ارز داشته اما هنوز موفقت و همراهی بانک مرکزی که متولی ارز در کشور است را جلب نکرده‌است.» گفتنی است محمد فطانت، رییس سازمان بورس طی هفته گذشته اعلام‌کرد که به دنبال بررسی امکان راه اندازی بازار آتی ارز با هدف پوشش ریسک نوسان‌های قیمتی برای تجار و صنعتگران داخلی در صورت همکاری و مساعدت وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و صرافی‌ها است.
بر اساس این گزارش حسن‌نژاد که هم اکنون به عنوان خبره مالی و نماینده بخش خصوصی در شورای عالی بورس حضور دارد در گفتگو با یک وبسایت خبری وابسته به یک روزنامه اقتصادی مدعی شده است: «در هیچ جای دنیا، مقوله‌ای به نام بورس ارز جایگاهی ندارد. این موضوع به خصوص در کشوری که تحریم است و گاهی برای معاملات ضروری هم با کمبود شدید ارز مواجه می‌شود، جایگاهی ندارد و نباید راه‌اندازی شود»
این ادعا از سوی حسن نژاد در حالی مطرح شده است که در حال حاضر مبادلات ارزی در دنیا در بازاری الکترونیکی میان بانک‌ها و موسسات مالی بزرگ تحت عنوان «فارکس» در همه ساعات شبانه روز در حال انجام بوده و ارزش معاملات این بازار روزانه به بیش از 4 میلیارد دلار می‌رسد. وی اگرچه دلیل مخالفت خود با راه‌اندازی بورس ارز را عدم توانایی مقداری عرضه به تناسب مقدار تقاضای ارزی کشور عنوان کرده اما از تسهیل دسترسی‌ها به ارز در دو سال گذشته و نیز تداوم مبادلات ارزی در زیر سایه سنگین تحریم‌ها سخنی نگفته است.
حسن نژاد در اظهار نظر دیگری که به تازگی موجی از انتقادها را در بازار به راه انداخت در مواجهه با خبرنگار ایرنا و سایر خبرنگاران در مراسم رونمایی از قرارداد آتی کنجاله سویا در بورس کالا پیش‌بینی کرده بود که شاخص کل بورس در صورت عدم توافق هسته‌ای با ریزش 15 هزار واحدی مواجه شود. ادعایی که مطابق با مفروضات مالی به لحاظ محاسبه بازده نقدی و قیمت سهام در شاخص بورس به معنای صفر شدن قیمت بازاری سهام بود. این نماینده مجلس با افزایش انتقادها منکر سخنان خود شده و آنرا ناشی از برداشت اشتباه خبرنگار در درج خبر دانسته بود.
نماینده مجلس با اینکه عنوان کرده: «معاملات بورس آتی ارز به طور مستقیم در بازار ارز تأثیری ندارد، اما باعث می‌شود تاجران و فعالان اقتصادی بتوانند نوسانات ارزی را مدیریت کنند» اما در تناقضی واضح با اظهارات خود ادامه داده که: «با وجود این تآکید دارم که بورس ارز نباید راه بیفتد . »
به گزارش جهان اقتصاد در حال حاضر موضوع دسترسی و تامین مصارف و مخارج ارزی برای کشور همچنان به عنوان یکی از دغدغه های اصلی صنایع خرد و کلان به شمار می‌آید . این در حالی است که دولت تدبیر و امید طی دو سال اخیر با برنامه‌ریزی منسجم ضمن مدیریت شناور نرخ ارز همواره نیاز ارزی مصرف‌کنندگان داخلی را تآمین کرده و از امکان سفته‌بازی و نوسانی شدن قیمت‌ها در بازار آزاد ارز جلوگیری کرده است. همه این اقدام ها در حالی است که نرخ ارز دولتی هم اکنون به آرامی در حال نزدیک‌تر کردن فاصله قیمتی خود با نرخ بازار آزاد است.
بر اساس این گزارش بورس ارز با این ایده که بتواند به پشتوانه بازار نقدی آن امکان پوشش ریسک را از طریق ابزارهای نوین مالی از جمله معاملات مشتقه برای تجار و صنعتگران و همچنین معامله گران جویای منفعت فراهم کند هموراه مورد توجه متولیان بازار سرمایه بوده و این در حالی است که متولی بازار پولی کشور به دلایلی نامعلوم از چنین ابزارهایی پرهیز کرده و نسبت به آن به عنوان رقیبی جدید واکنش نشان داده است.
در عین حال با شکسته شدن مرزهای ارتباطات در دنیا هم اکنون بازارهای جهانی بدون اتکا به معاملات فیزیکی و اغلب از طریق ابزارهای الکترونیکی معملات خود را دنبال می کنند. از جمله این ابزارها باید به بازار الکترونیکی فارکس با ارزش معاملات روزانه 4 میلیارد دلاری اشاره کرد که اتکای آن بر دانش و تحلیل صحیح است.
بدیهی است در شرایطی که بازار سرمایه ایران پس از 19 ماه رکود قادر به پاسخگویی به سرمایه گذاران خسته خود را ندارد شناسایی سود های مناسب از سوی برخی معامله گران بازار جهانی ارز(فارکس) می تواند وسوسه خورج از بازار سهام و گرایش به سوی بازاری را بوجود اورد که در ایران با قوای قهریه مواجه شده و فعالیت در آن ممنوع است. در عین حال عدم شناخت کافی و آموزش های علمی در این زمینه می تواند به سوداگری برخی سوء استفاده کنندگان برای موج سواری بر روی بی اعتمادی سرمایه گذاران در بازار سرمایه بیانجامد.
به نظر می رسد در شرایطی که علم و تکنولوژی منظر هیچ شخصی نمی ماند و از همه موانع عبور می کند متولیاتن بازار پول و سرمایه با بازبینی برخی اقدام های ناشیانه یا از روی ناچاری مدیران سال های قبل ضمن تعریف بازار های سرمایه گذاری و چارچوب های ان نسبت به قانونی شدن فعالیت بازار الکترونیکی ارز در ایران اقدام و در عین حال به پشتوانه نظارت و حمایت دولت ، مالیات فعالیت در این بازار را از سوی معامله گران دریافت کند. در غیر این صورت خروج سرمایه های سرگردان کشور به کشورهای همجوار به دلیل تداوم رکود و عدم گزینه ای جذاب برای سرمایه گذاری همچنان ادامه خواهد داشت.
