طبقات طردشده، فقرگسترده و قطبی‌شدن کلانشهر تهران
گروه امورزیربنایی: در پیرامون کلانشهر تهران شاهد طبقات طردشده، فقر گسترده و قطبی‌شدن کلانشهر تهران هستیم؛ شهری که با وجود تمامی شعارهای عدالت اجتماعی جزو معدود شهرهای دنیاست که به شدت قطبی است و بالای شهر و پایین شهری جدای از هم دارد .
عباس آخوندی در همایش هویت ایرانی اسلامی در معماری و شهرسازی که با حضور استادان معماری دانشگاهی در دانشگاه تهران برگزار شد با اعلام مطلب فوق ضمن نقد فضای شهری و معماری در ایران با تاکید بر بازتعریفی از «ایران‌شهر» اظهار داشت: بیش از ۳۶سال از انقلاب می‌گذرد و در این مقطع زمانی نیازمند بازتعریفی از پیرامون خود هستیم. اگرچه نقدهای فراوانی از برنامه‌ها و عملکرد دوره وزارتی من وجود دارد اما لازم است برای حصول به نتیجه‌ای قابل قبول از افراط و تفریط حذر کنیم .
وی با تقسیم‌بندی مسائل و چالش‌های شهرنشینی به سه مسئله قابلیت زندگی در شهرها، حرکت و کالایی‌شدن انسان گفت: برای حل این سه مسئله در دنیای معاصر نیازمند بازتعریفی از هویت هستیم تا در ادامه دچار لغزش و لکنت نشویم .
آخوندی تاکید کرد: ما تنها یک ایران برای خود و نسل‌های آینده داریم بنابراین باید آن را آراسته کرده و برای آراستن آن نیز نیازمند بازخوانی اندیشه ایران شهر در مفهوم کلی سرزمین خود هستیم .
وزیر راه و شهرسازی در تعریف چارچوب‌های موردنیاز رویکرد پیشنهادی خود نسبت به «ایران‌شهر» توضیح داد: برای بازآفرینی «ایران‌شهر» نیازمند بازتعریفی از هویت، بازتعریفی از فرآیند مبتنی بر حکمروایی در سطح محلی و ملی بر مبنای پذیرش حق شهروندی و بازتعریفی از ساختار با پذیرش مقیاس‌های ملی در کنار مقیاس‌های محلی هستیم .
کلانشهرهایی قطبی‌شده که بدقواره رشد کردند
وی با اظهار تاسف از وضعیت شهرهای ایران که دچار بی‌نظمی و خالی از روح زندگی شده‌اند، تاکید کرد: وقتی در شهر راه می‌رویم با یادآوری آن همه میراث‌معنوی که در پشت ذهن داریم و مقایسه آن با شهری که بدقواره رشد کرده است دچار تعارض می‌شویم. حل این تعارضات نیز متوسل‌شدن به راهکارهای حکومتی نیست بلکه نیازمند بازخوانی اندیشه «ایران‌شهر» در روزگار معاصر هستیم .
آخوندی با یادآوری زندگی دشوار چهار میلیون نفر شهروند در حاشیه‌های تهران افزود: در پیرامون کلانشهر تهران شاهد طبقات طردشده، فقر گسترده و قطبی‌شدن کلانشهر تهران هستیم؛ شهری که با وجود تمامی شعارهای عدالت اجتماعی جزو معدود شهرهای دنیاست که به شدت قطبی است و بالای شهر و پایین شهری جدای از هم دارد .
وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر بازتعریفی از فرآیندها که در آن حقوق شهروندی تعریف می‌شود تاکید کرد: در سرزمین ما (ایران شهر) آنچه داد و ستد می‌شود حقوق شهروندی است و نتیجه اینکه در این شهر، شهروندان حق انتخاب ندارند، محطی زیست تخریب شده و آزادی شهروندان در حقوقی همچون انتخاب شغل، مسکن، نوع تحصیل و حتی نوع زندگی نادیده گرفته می‌شود .
شهری که می‌خواهد جهانی شود جایی برای تحصیلکردهها ندارد !
آخوندی گفت: جای تامل است شهری که می‌خواهد جهانی شود جایی برای شاغل‌شدن تحصیلکردهها ندارد .
وی در بیان راهکارهای خود برای برون‌رفت از مسائل پیش آمده در طی سالیان اظهار کرد: اگر بپذیریم شهر سازمانی اجتماعی است تک تک شهروندان باید صاحب هویت باشند. هویت مهم است زیرا نشانه‌ای از حقوق شهروندی، ناظر بر سبک زندگی و ناظر بر حس تعلق محله‌ای است .
وزیر راه و شهرسازی با مهم خواندن بازتعریف هویت به مقابله هویت فردی در روزگار معاصر با مفهوم جهانی شدن اشاره کرد و گفت: انسان در دوران معاصر از جای خود کنده شده و با چالش‌های فراوانی روبه روست؛ در جوامع سنتی بسیاری از تعارض‌ها در چارچوب بستر فرهنگی مدیریت می‌شد اما در جهان مدرن و سیال همه‌چیز تغییر کرده است .
آخوندی ادامه داد: بسیاری از کشورها در بازتعریف‌های جامعه خود دچار جنگ‌های ممتد و چالش‌های فراوانی شدند. بخش عمده‌ای از منازعات جهان معلول بازتعریف و بازیابی هویت اقوام و ملت‌هاست. تصور همگان اینگونه بود که در جهانی‌شدن، جهان به سوی صلح می‌رود ولی تجربه نشان داد همانقدر که آگاهی افزایش می‌یابد تمایل برای بازتعریف و تلاش برای جایابی‌های جدید تعارضات بیشتری را در پی دارد .
وی با اشاره به مهاجرت‌های بی‌رویه در سالیان اخیر به چنگ زدن به اندیشه ایران شهری تاکید کرد و در توضیح دلایل خود با ذکر نمونه‌هایی گفت: در خاورمیانه و شمال آفریقا تمدن مصری و زبان از بین رفت همانطور که تمدن روم در آناتولی نابود شد اما تمدن ایرانی و زبان ایرانی هنوز باقی است و این واقعیت نشان دهنده باسابقه بودن تمدن این سرزمین است .
آخوندی با یادآوری انگیزه‌های فردوسی در بازتعریف اندیشه ایران شهر و شاهکار شاهنامه تاکید کرد: فردوسی نیز چهار قرن پس از اسلام به دنبال بازتعریفی بر مبنای هویت بود .
وزیر راه و شهرسازی در رد اندیشه‌هایی که ایران‌شهر فردوسی را در تقابل با اسلام قرار می‌دهند اظهار داشت: اینکه ایران شهر در تقابل با اسلام قرار می‌گیرد رویایی واهی است زیرا اندیشه بازخوانی‌شده فردوسی زمانی نگارش شد که سه قرن از اسلام می‌گذشت .
وی در بیان چالش‌های حرکت و جابه‌جایی درون‌شهری و بین‌شهری به نبود یکپارچگی عمودی- افقی و میان‌بخشی در سیستم حمل و نقل درون شهری و میان‌شهری اشاره کرد و افزود: چالش گفتگوی اجتماعی با توجه به دو رویکرد به شهر می‌تواند بررسی شود؛ شهر به عنوان سازمان اجتماعی و شهر به عنوان مجموعه کالبدی که در مجموعه کالبدی شهر نیازی به گفتگو ندارد حال آنکه سازمان‌اجتماعی که سلول‌های تشکیل‌دهنده آن شهروندان هستند نیاز به فضاهای باز گفتگو و مبادله در حوزه‌های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و در نهایت به گشت زندگی دارد .
هویت ایرانی چندلایه است
وی با تاکید بر لایه لایه بودن هویت ایرانی تاکید کرد: در اندیشه ایران شهری تقدس‌زدایی کنیم زیرا این اندیشه نقاط تاریک و روشن دارد و دلیلی وجود ندارد این اندیشه را بی عیب و مقدس بدانیم زیرا مقدس مآبی این اندیشه آن را در اجرا با شکست روبه رو می‌کند .
وزیر راه و شهرسازی گفت: در مطالعه شاهنامه نقدهای فراوانی از پهلوانان ایرانی وجود دارد و همین مسئله گواه این نکته است که شاهنامه به دنبال تقدس‌گرایی نیست و به پیرامون خود نگاهی واقع‌گرایانه دارد. در اندیشه ایران شهری کمتر خرافه‌پرستی داریم و در آن سهم دانش فراوان است .
